Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1940, Síða 105

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1940, Síða 105
97 Hvammsfjörður mældur upp. Með því opnaðist siglingaleið inn á Hvammsfjörð, sem varð til mikils hagnaðar og hægðarauka fyrir Dalasýslu, einkum suðurhluta hennar, vegna allra aðflutninga með mörgu fleiru. IJtaf kirkjusmíðinu varð mál á millum kirkjusmiðsins, Guðmund- ar Jakobssonar, byggingameistara, og sjera Jóns Guttormssonar í Hjarðarholti, sem þau árin var sóknarprestur í Hvammi og prófastur í Dalaprófastsdæmi. Málið mun hafa verið byggt á talsverðum mis- skilningi, enda vann Guðmundur að mestu málið fyrir Landsyfirrjetti. Kirkjugarðurinn í Hvammi stendur á sama stað, sem áður, en endur- byggður úr grjóti og stækkaður að miklum mun. Fjárhúsin stóðu lengra inni á túninu en þau standa nú, nema eitt þeirra, sem stóð talsvert heimar á túninu og fyrir vestan reiðgötuna; það er kallað Staka-hús. Fjárhúsin voru alls 5 að tölu, og munu hafa tekið um 200 fjár. Hesthús, sem stóð vestur á túninu, mun hafa tekið á millum 10 og 20 hesta; var það rjett við túngarðinn, svo að ekki þurfti að reka hestana yfir túnið, þá er þeir voru látnir inn eða út að vetrinum. Hestarjett var fyrir neðan (vestan) túngarðinn, rjett við Hvammsá. Var ætlast til, að þeir, sem kirkjufundi eða aðra fundi sæktu, ljetu hesta sína inn í rjettina, á meðan messugjörð eða aðrir fundir stóðu yfir. Hestarjett þessi er fyrir mörgum tugum ára eyði- lögð, og önnur byggð á öðrum stað, og er hún einnig eyðilögð fyrir löngu. Þess er áður getið, að árið 1894 var byggt íbúðarhús í Hvammi úr timbri. Þetta hús stóð áður í Arnarbæli á Fellsströnd, og var byggt þar af Boga Smith, þá er hann var bóndi þar. Húsið var flutt sjóveg frá Arnarbæli inn á Akursodda, sem er vestan Hvammsár, við norður- horn Hvammsfjarðar; var það flutt á „Óðni“, sama skipinu, sem efnið í Hvammskirkju var flutt á árið 1888. Var húsið sett upp í Hvammi sama sumarið, og það var flutt þangað. Sjera Kjartani Helgasyni fannst bærinn í Hvammi ekki nothæfur til íbúðar, og þess vegna rjeðist hann í að kaupa þetta hús. Þá var ekki opnuð siglinga- leið í Hvammsfjörð. Urðu þeir menn, sem umbótaþrá knúði til fram- faraviðleitni, að sæta súrum svita að koma í framkvæmdir fyrirætl- unum sínum með byggingar sem annað, þar sem allt efni varð að sækja til Stykkishólms. Ári síðar, eða árið 1895, var Hvammsfjörður mældur upp og siglingaleið opnuð. Þetta íbúðarhús var reist á svo nefndum Smiðjuhól í Hvammi, sem er skammt fyrir sunnan suðurgafl baðstofunnar, sem var, og stendur þar enn í sama formi. Nokkru fyrir 1920 var reistur bær í Hvammi fyrir ábúandann. Þessi bær stendur 7
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.