Morgunblaðið - 21.12.1986, Side 46

Morgunblaðið - 21.12.1986, Side 46
46 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 21. DESEMBER 1986 Syni Guðs syngi glaður sérhver lifandi maður heiður í hvert eitt sinn. Hallgr. Pétursson Agrip af sögu kórs Hallgríms- kirkju Um jólaleytið 1940 voru nýiega um garð gengnar prests- kosningar í þremur nýjum prestaköllum í Reykjavík, hinum fyrstu sem greindust út frá þeim eina söfn- uði, er fyrir var, Dómkirkjusöfnuði. Þar komu til sögunnar Laugames- prestakall, hverfi í norðausturbæn- um, sem notið hafði þjónustu aukaprests í Dómkirkjusókn um nokkurra ára bil, Nesprestakall í suðvesturbænum og á Seltjamar- nesi og Hallgrímsprestakall í austurbænum, hið síðastnefnda það mannmargt, að þar skyldu tveir prestar þjóna. Rétt er að láta þess getið, að kirkjur höfðu áður verið á tveimur þessara staða, í Laugamesi (aftekin 1794) og í Nesi við Seltjöm (aftekin 1797). Prestakallið nefndist fyrrum Sel- tjamamesþing, og heyrði því einnig til Viðeyjarkirkja, en hún var Iögð til Mosfellsprestakalls árið 1946. Víkur- eða Reykjavíkur- kirkja varð dómkirkja árið 1785. í ársbyijun 1941 tók hin nýja prestakallaskipan gildi. Veitingu fyrir prestsembættunum fengu séra Garðar Svavarsson (eini um- sækjandinn um Laugamespresta- kall, hafði enda þjónað því hverfí), séra Jón Thorarensen (einn níu umsækjenda um Nesprestakall), séra Sigurbjöm Einarsson og séra Jakob Jónsson (tveir af sex um- sækjendum um Hallgrímspresta- kall). Langt er orðið síðan nýjar kirkjur risu í tveimur þessara prestakalla, en nú fyrst fyrir fáum vikum var vígð hin veglega Hall- grímskirkja á Skólavörðuholti, þótt bytjað væri að efna til hennar að tekinni hinni fyrstu skóflustungu 15. desember 1945. En hlutar hennar hafa gagnast til guðsþjón- ustu og félagsstarfa hátt á fjórða áratug. Vegna hinna miklu tíma- móta í Hallgrímsprestakalli og raunar í kirkjusögu borgar og landsins alls er þetta söguágrip sett á blað og sér í lagi sakir þess að nær samtímis verða þáttaskil í söngstarfi við kirkjuna. Nýju kirkju- og safnaðarstarfi fylgir tónlistarlíf, fyrst og fremst organleikur og kórsöngur, sem verða skal undirstaða almenns safnaðarsöngs. Eitt hinna fyrstu verka sóknamefndar þar í presta- kallinu hefur því verið að ráða söngstjóra og organleikara. For- maður hinnar fyrstu sóknamefnd- ar var Sigurbjöm Þorkeisson kaupmaður, mikill atkvæðamaður í kristilegu félagsstarfi. Sóknar- nefndin réð Pál Halldórsson til starfs fyrir söfnuðinn á þessu sviði. Hann hafði numið organleik hjá dr. Páli ísólfssyni og fleirum og tekið söngkennarapróf í Kennara- skóla íslands, þar sem Sigfús Einarsson tónskáld og organleikari var aðalkennari. Síðla marzmánaðar 1941 birtist tilkynningtil söngfólks, sem leggja vildi lið sitt að kórsöng í Hallgríms- sókn, um að koma til prófunar í húsi KFUM tiltekinn dag. Allmargt manna gaf sig fram við söngstjór- ann, sem fengið hafði einn hinn bezta söngmann í prestastétt, séra Garðar Þorsteinsson í Hafnarfírði, til að vera prófdómari með sér. Fór svo að 15—17 manns vom fengnir til kórstarfs við messusöng í byijun (heimildir skortir um hámákvæma tölu). Kórfólkið var þá strax og líka síðar úr ýmsum landshlutum, og fór vel á því, þar sem Hallgfimskirkja skyldi rísa fyrir tilstuðlan landsmanna í heild. Sama máli hefur gegnt um presta og aðra starfsmenn kirkjunnar frá fyrstu tíð. Verðandi kórfólk var Hallgrímskirkja boðað á fyrstu söngæfíngu 7. apríl. Hún fór fram í bíósal Austur- bæjarbamaskóla, en hann hafði sóknamefndin fengið til afnota fyrir messugerðir og athafnir tengdar safnaðarstarfi. Var hann slík bækistöð prestakallsins fyrstu átta árin eða fast að því. Kór Hallgrímskirkju kom fyrst fram opinberlega í fermingarguðs- þjónustu hjá séra Jakob Jónssyni 20. apríl, en hún fór fram í Fríkirkjunni. Þar fermdu Hallgrímsprestar sóknarböm sín framan af, og oft fengu þeir einn- ig innhlaup í Dómkirkjuna, þegar um meiriháttar messur var að ræða. Árin fyrstu í Austurbæjarskóla var messað einu sinni hvem helgan dag, og skiptust þá prestarnir á, en þá hafði hinn presturinn guðs- þjónustu fyrir böm. Bömunum var sinnt að morgni dags, en aðalmess- ur vom yfírleitt kl. 2 síðdegis og jafnvel stundum kl. 5. Á langa- föstu hafa svo ætíð veríð vikulegar kvöldmessur. Þega: fyrsti hluti Hallgrímskirkju var tekinn í notk- sinni á sunnudögum. Eins og að líkum lætur þykir söngfólki kirkju- söngur afar bindandi, ekki sízt að sumarlagi, og því er vart hægt að búast við fullkominni söngþjónustu alla messudaga. Síðustu árin hefur núverandi organleikari kirkjunnar gefíð kómum frí í síðdegismessum (svo og á sumarleyfistíma), hvatt kirkjugesti til almenns safnaðar- söngs og gerzt forsöngvari sjálfur. Ekki verður sagt að söngfólk í kirkjukórum beri mikið úr býtum í krónum talið, enda vakir það vart fyrst og fremst fyrir neinum, þótt segja megi að þóknunin komi sér jafnan vel, þegar hún er greidd í einu lagi á jólaföstu. Sjá má á gögnum kórsins að árið 1950 vom greiddar kr. 12.25 fyrir hverja mætingu. Fyrir myntbreytinguna 30 ámm síðar hafði verðþenslan lyft krónutölunni upp í kr. 2200 fyrir skiptið, en á síðasta ári var talan hinsvegar kr. 80. Mætingar hafa oftast verið 120—130 um árið og hafa komizt upp í 155. Messur og aðrar athafnir hafa verið allt að því 100 á ári, og svo Kór Hallgrímskirkju í Reykjavík 25 ára 1966. Fremri röð: Þorbjörg Guð- mundsdóttir, Fríða Aradótt- ir, Páll Halldórsson söngstfóri, Sína Bjarnadótt- ir, Svala Jónsdóttir. Aftari röð: Gunnar Jóhannesson, Árni Pálsson, Baldur Pálma- son, Arni Björnsson, Kjartan Kjartansson, Elsa Tómas- dóttir, Inga Þórarinsdóttir, Haraldur Sigurðsson og Halldór G. Stefánsson. bætast við vikulegar æfíngar að vetrinum, en tíðari þegar kirkju- tónleikar vom undirbúnir. Æfíng- ar fóm jafnan fram á miðvikudags- kvöldum. Strax á fyrsta starfsári var tek- inn upp sá siður að halda árlega minningarguðsþjónustu á dánar- degi séra Hallgríms Péturssonar, 27. október, og er þá viðhaft messuform sem líkast því, er tíðkaðist á dögum sálmaskáldsins á 17. öld. Þá em eingöngu sungn- ir Hallgrímssálmar. Eins og að líkum lætur fór æf- ingatími kórsins fyrstu árin hvað mestur í að tileinka sér lögin í sálmasöngbókinni, undirbúa næsta messudag og vera viðbúinn breyti- legum messusvömm og hátíðar- söngvum. Snemma var þó farið að æfa önnur lög. Páll söngstjóri hafði fljótt haft — og oft síðar — orð á því, að nauðsynlegt væri að kórinn fengist við aukaverkefni og léti ekki staðnast í sömu sálmalögun- um. „Kór hættir að vera kór, ef hann þarf ekki að glíma við þyngri verkefni en sálmalögin," sagði hann eitt sinn á fundi hjá kómum. Kórinn tók þessum tilmælum vel, og fyrstu merkin um slíkt framtak munu hafa verið söngur á skemmtikvöldi hjá Kvenfélagi Hallgrímskirkju árið 1944 og í útvarpi árið eftir. Vom þá sungin íslenzk lög, þ.á m. lag Áskels Snorrasonar við minningarljóð þjóðskáldsins Matthíasar um fyrir- rennara sinn, Hallgrím Pétursson. Þegar hafízt var handa við kirkjubyggingu á Skólavörðuholti í árslok 1945 var byrjað að reisa austurendann, kjallarahvolfíð und- ir innsta hluta kirkjunnar, kómum, un í desember 1948 var byijað að syngja messur árdegis (kl. 11) og síðdegis. Er fram í sótti var tekinn upp sá siður að hafa kórinn aðeins hálfskipaðan í síðdegismessunni, til þess að létta álagið á hvem og einn kórfélaga, svo og við sumar- messur (júní—september), sem hafa nær ætíð verið aðeins einu

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.