Morgunblaðið - 21.12.1986, Page 15

Morgunblaðið - 21.12.1986, Page 15
a»pr d'jawMS'iirT ro <rrTrr * /'TTTT/t/tjjs rtra » fctvti'Tanvr i f MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 21. DESEMBER 1986 15 ÞORSTEINN OG FRIÐRIK Þorsteinn Pálsson og Friðrik Sophusson, þegar þeir hlutu endurkjör á síðasta landsfundi.-“Ef flokkur á i vandræðum með forystu sina, þá sparka menn auðvitað formanninum fyrst og síðan varaformanninum en ekki öfugt“, segir Þorsteinn aðspurður um raddir þess efnis, að timabært sé, að Friðrik hætti sem varaformaður. RÁÐHERRASKIPTI Þorsteinn Pálsson tekur við embætti fjármálaráðherra af Albert Guðmundssyni. Umdeild ákvörðun á sinum tíma — en: „Mín skoðun er sú, að frumforsenda þess, að þetta þríhliða samstarf á vinnumarkaðnum tókst, tvö skipti i röð, er að formaður Sjálfstæðisflokksins gegnir embætti fjármálaráðherra,“ segir Víglundur Þorsteinsson. mælenda minna, einkum þeirra sem eru úr verkalýðsarmi flokksins og hópi sjálfstæðis- manna úti á landi. Þeir telja að stjórnarsam- starfíð hafi unnið Sjálfstæðisflokknum meira tjón en Hafskips/Útvegsbankamálið og flestir í þeirra röðum vilja að ekki verði hróflað við framboðslistanum í Reykjavík — hvorki að Albert verði færður um sæti né að hann verði látinn víkja. Þeir segja einfald- lega að niðurstaða hafi fengist í prófkjöri þar sem farið hafi verið að fyrirfram settum reglum og það sé ekki í samræmi við þá niðurstöðu að ráðast í breytingar á listan- um. Þeir segja þó, að komi fram ný gögn eða ákæra á hendur Albert Guðmundssyni, þá beri honum tvímælalaust að víkja. I sama streng tók Þorsteinn Pálsson formaður flokksins í nýlegum sjónvarpsþætti á Stöð 2. Engilbert Ingvarsson á Tyrðilmýri, Snæ- fjallaströnd, er formaður kjördæmisráðs Sjálfstæðisflokksins í Vestfjarðakjördæmi. Hann segir m.a.: „Sá byr sem Alþýðuflokk- urinn hefur í skoðanakönnunum nú, fyrri hluta vetrar, er ekki marktækur sem vissa um úrslit í alþingiskosningunum á komandi vori." Engilbert bendir á að stjómmálaum- ræða vegna komandi kosninga sé vart hafin, en það eigi eftir að koma á daginn i þeirri umræðu að núverandi ríkisstjóm hafi margt gert vel, einkum það að ná niður verðbólg- unni. Engilbert bendir á að Þorsteinn Pálsson hafí tekið við formennsku í flokknum við erfíðar aðstæður fyrir liðlega þremur ámm, en þá hafði ríkisstjómin aðeins setið í nokkra mánuði. Það sé erfitt fyrir formann að standa utan ríkisstjómar, en hans staða hafi til muna batnað fýrir rúmu ári, þegar formaðurinn varð fjármálaráðherra. Stendur formaðurinn traustum fótum? Ég spyr Þorstein hvort hann líti þannig á niðurstöður skoðanakannananna að þær séu sá dómur yfir honum, að á þriggja ára formennskutíð og eins árs ráðherratíð hafi honum mistekist: „Formaður flokksins hlýt- ur auðvitað alltaf að bera ábyrgð á gengi hans — hverjar svo sem orsakimar em, þá getur enginn annar en formaður flokksins borið þá ábyrgð," segir Þorsteinn, „þess vegna er það mitt mál, ef flokknum gengur ekki nægjanlega í kosningum." ( Þorsteinn segist vissulega hafa gert mi- stök á formennskuferli sínum en hann telur ekki að það hafi verið mistök að verða fjár- málaráðherra. Ekki em menn sammála um það hver staða Þorsteins Pálssonar formanns flokks- ins er. Akveðnir aðilar telja hana vera mjög veika og það hafí sýnt sig hvað best í átök- um innan flokksins vegna hugsanlegra kaupa ríkisins á Borgarspítalanum. Þar hafi berlega komið í ljós að formaðurinn ræður lítið sem ekkert við þingflokk Sjálf- stæðisflokksins. Ungir sjálfstæðismenn segja að staða Þorsteins geti veikst mjög á næstunni, taki flokksforystan ekki af skarið. Nú sé látið reka á reiðanum og flokkurinn muni ekki þola slíkt langa hríð enn. Fari leikar svo, að Sjálfstæðisflokkurinn komi verr út úr kosningunum í vor en hann hefur gert um áratugaskeið, þá sé Þorsteinn einfaldlega búinn að vera sem formaður. Þá heyrast raddir úr ungliðahreyfing- unni, utan af landi og frá þeim sem kenna sig við verkalýðsarm Sjálfstæðisflokksins, að það hái formanninum við formennsku- störf, að hann sé lítt kunnugur innra félagsstarfi Sjálfstæðisflokksins og að hann hafi ekki nýtt sér það ofurafl sem hann gæti, með skipulegri virkjun félagsstarfsins. Með því hafi hann hugsanlega glatað trausti ákveðinna hópa innan Sjálfstæðisflokksins. Þeir benda á, að mikið vanti á í sumum tilvikum, að Þorsteinn sé búinn að tryggja sér stuðning flokksmanna við ákveðin mál, áður en hann kynnir þau í fjölmiðlum sem stefnumál Sjálfstæðisflokksins. Nýjasta dæmi þess segja þeir vera fyrirhuguð kaup ríkisins á Borgarspítalanum. Þorsteinn hafi við fjárlagagerðina sett Borgarspítalann á föst fjárlög, sem hafi gefið Davíð Oddssyni þá hugmynd að ríkið keypti Borgarspítal- ann. Ekki hafi verið haft fyrir því að kynna þessa hugmynd og vinna henni fýlgi innan flokksins, og því hafi allt farið í bál og brand innan hans. Telja þeir að Þorsteinn, ásamt Davíð Oddssyni og Ragnhildi Helgadóttur, hafi fallið í þá gryfju í þessu máli að ætla sér að þjösna því í gegn, áður en því var unnið nægt fylgi innan flokksins. Nánir samstarfsmenn Þorsteins segja aftur á móti að formaðurinn standi mjög traustum fótum og að hann hafi vaxið mjög í formannsstarfinu. Einn þeirra sagði við mig: „Það má ekki gleyma því að Ólafur Thors og Bjami Benediktsson áttu sér mjög marga andstæðinga innan Sjálfstæðis- flokksins, eftjr að þeir tóku við formennsku í flokknum. Ólafur var iðulega sakaður um að tala einungis máli atvinnurekenda í flokknum og Bjami var sakaður um að vera einstrengingslegur fauti. Báðir þessir menn unnu á í formannsstarfi sínu og áunnu sér ótvírætt traust og virðingu flokksmanna. Það má ekki gleyma því að Þorsteinn Páls- son er yngsti þingmaður Sjálfstæðisflokks- ins og hann hafði aðeins setið örfáar vikur á þingi, þegar hann var kjörinn formaður flokksins fýrir rúmum þremur árum. Með því var í raun hlaupið yfir tvær kynslóðir stjórnmálamanna og það hafa sumir af eldri kynslóðinni aldrei fyrirgefið. Ýmsir þessara manna hafa ljóst og leynt og þó einkum leynt unnið gegn formanninum, baknagað hann og reynt að gera honum erfitt fyrir. Mín spá er sú, að Þorsteinn verði endurkjör- inn með glæsibrag á landsfundinum í mars.“ Sjálfstæðiskona úr Reykjavík segir Þor- stein hafa valið þá leið við að taka stjórnar- taumana í sínar hendur að jaðra hið eldra jafnt og þétt út og hið yngra inn. Hún seg- ir að millikynslóðin í hverjum stjómmála- flokki þurfi sérstakrar meðferðar við, því þar sé jafnan stærsti hópur þeirra sem horfa á eftir glötuðum tækifæmm lífs síns til áhrifa og metorða. Úr þeirra röðum megi ævinlega vænta örvæntingarfullra tilrauna til að ná þeim stöðum sem metnaðurinn segir þá eiga með réttu. Yfir slíkum til- þrifum þurfl vitur foringi að vaka og snúa til góðs fyrir flokkinn. Þorsteinn áunnið sér traust vinnumarkaðarins Ljóst er að Þorsteinn hefur áunnið sér mikið traust atvinnurekenda og launþega á skammri ráðherratíð sinni. Benda samnings- aðilar á að hann eigi stóran þátt í því hvemig til hefur tekist í þeim kjarasamningum sem gerðir hafa verið á árinu, í febrúar og nú í desember. „Mín skoðun er sú, að frum- forsenda þess að þetta þríhliða samstarf á vinnumarkaðinum tókst, tvö skipti í röð, er að formaður Sjálfstæðisflokksins gegnir embætti ijármálaráðherra. Hann hefur, öðr- um stjómmálamönnum fremur, þá þekkingu á málefnum vinnumarkaðarins sem til þarf til þess að skynja möguleika ríkisvaldsins til aðildar," segir Víglundur Þorsteinsson. í sama streng tekur Engilbert á Tyrðil- mýri og segir að hans starf hafi beint og óbeint lagt stórt lóð á vogarskálina til að hægt væri að ná fram febrúarsamningunum og nýgerðum aðalkjarasamnipgum. Annar bendir á, að það sé óréttmætt að gagntýna Þorstein fyrir að hafa tekið að sér embætti fjármálaráðherra og þar með að hafa van- rækt flokksstarfið. Þorsteinn hafi ekki átt neinna kosta völ, því Albert hafi í fjármála- ráðherratíð sinni glatað öllu trausti launþega með því hvemig hann brást við í verkfalli opinberra starfsmanna. Þorsteinn hafi gert sér fulla grein fyrir því að hann væri færast- ur um að endurvinna það traust, og því hafí hann orðið að verða fjármálaráðherra. Vilja sterkan formann Flestir sem ég ræddi við telja að Þor- steinn sem formaður sé í sókn nú, þó að margir telji að enn vanti talsvert á að hans staða sé nægjanlega sterk. Benda þeir á frammistöðu hans í sjónvarpsþætti á Stöð 2, þar sem hann hafi staðið sig mjög vel. Segjast þeir ánægðir með ákvarðanir hans, þess efnis að hann ætli sjálfur að velja ráð- herraefni sín, verði flokkurinn aðili að ríkisstjórn á næsta kjörtímabili. „Þorsteinn er nú farinn að sýna að hann heldur um stjómartaumana, og það hefði hann mátt gera fyrr,“ segir sjálfstæðismaður í Reykjavík, „því gömlu ráðherramir, sem eru með honum í ríkisstjórn nú, hafa ekki talið sig þurfa að sækja sitt undir hann. Þeir telja sig hafa umboð frá þingflokknum og hafa því ekki alltaf farið eftir tilmælum Þorsteins. Hann ætlar með þessu að sýna, að hann þorir, rétt eins og Jón Baldvin. Það er tvímælalaust af hinu góða, því sjálfstæð- isfólk vill að formaður flokksins sé sterkur og ákveðinn foringi.“ Atvinnurekandi utan af landi segir tíma til kominn að formaðurinn velji sín ráð- herraefni sjálfur og velji þá eftir hæfíleikum og getu, í stað þess að þingflokkurinn velji ráðherraefni eftir starfsaldri á þingi eða eftir því hvort viðkomandi er fyrsti þingmað- ur kjördæmis eða ekki. Nýtur trausts í Suðurlandskj ördæmi Viðmælendur mínir úr Suðurlands- kjördæmi telja að Þorsteinn njóti góðs trausts í kjördæminu, þó að staða hans mætti vera sterkari sem formanns flokks- ins. Vissulega verður sjálfstæðisfólk þar eins og annars staðar vart við erfíða stöðu flokksins nú, en mér virðist sem það sé nokkuð ríkjandi sjónarmið sjálfstæðisfólks á Suðurlandi, og reyndar í öðrum kjördæm- um utan Stór-Reykjavíkursvæðisins, að flokkurinn eigi eftir að sækja í sig veðrið fram að kosningum. Viðmælendur mínir bentu á það, er þeir ræddu stöðu flokksins, að ekki mætti gleyma því, að það væri niður- staðan upp úr kjörkössunum sem réði úrslitum en ekki skoðanakannanir. Sigurður Einarsson bæjarfulltrúi Sjálf- stæðisflokksins í Vestmannaeyjum sagði meðal annars: „Ég hygg að hluti skýringar- innar á því hversu Sjálfstæðisflokkurinn kemur illa út úr þessum skoðanakönnunum sé óánægja fólks frá því síðasta vor í sam- bandi við skattamálin. Sú óánægja hefur verið að magnast nú í haust, eftir að farið var að stilla upp framboðslist- um fyrir næstu kosningar. Sérstaklega er óánægja með listana í Reykjavík, á Reykja- nesi og hér í Suðurlandskjördæmi. Sjálf- stæðismenn eru ekki ánægðir með það hversu lítil endurnýjun hefur orðið á fram- boðslistunum. Mestmegnis eru þetta gömlu andlitin. Þá er óánægja með að þau kyn- Sjá næstu síðu

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.