Eimreiðin


Eimreiðin - 01.05.1905, Blaðsíða 68

Eimreiðin - 01.05.1905, Blaðsíða 68
148 Hvað margir íslendingar mundu hafa hagað sér eins og Vilhjálmur? Hvað margir íslendingar mundu standast árásir nánustu ástvina sinna og almenningsálitsins í ofanálag — árásir fyrir það, að þeir séu ósjálf- stæðir stórglæpamenn? íslendingar þola töluvert af skömmum, þegar þeir fara að venjast þeim. En fæstir þeirra standast brigzl um ósjálf- stæði. Svo er líka óspart gengið á lagið. Hvenær sem á því fer að bera, að tveir menn vilji vera í verulegri samvinnu, til þess að fá ein- hverju framgengt, þá dynja brigzlin um, að annar teymi hinn. Stund- um ber mönnum ekki saman um, hvor þeirra sé ósjálfstæður, en annar- hvor þeirra á að sjálfsögðu að vera það. íslendingar leggja kapp á að varast þessi brigzl. Þeim er mjög gjarnt til að sýna mönnum, að þeir séu sjálfstæðir — sýna það á þann hátt að varast að vera þeim sammála, sem í raun og veru standa þeim sjálfum næst í skoðunum. Auðvitað verður úr þessu hættuleg ósjálfstæði, mælti Páll Briem ennfremur. Sönn sjálfstæði er ekki fólgin í neinu öðru en því, að standa við sannleikann — það, sem maðurinn sjálfur eftir vandlega og samvizkusamlega íhugun telur vera satt og rétt — hvaðan sem sann- leikurinn er runninn og hverjar afleiðingar sem hann hefir. Þessi löngun til að sýnast sjálfstæður á ekkert skylt við sanna sjálfstæði, er henni ger- samlega andstæð. Og venjulegast fer svo, að þeir, sem mest hafa af þessari löngun lenda þar, sem verst gegnir. Þeir sigla út í óvissu, af því að þeir hafa ekki sannleikann fyrir leiðarstein; og svo ber bátinn að jafnaði þangað, sem hafgúan syngur samvizkulausast. — — — Þetta atriði bar margoft á góma hjá okkur eftir þetta. Páll Briem hafði óvenju-glögt auga fyrir þessari löngun til að sýnast sjálfstæður, hvar sem hún kom fram, og mjög ríka óbeit á henni. Sönn sjálfstæði var svo rótgróin í eðlisfari sjálfs hans, að honum veitti örðugt að sætta sig við sjálfstæðis-fölsunina hjá öðrum. Hann gerði beinlínis tilraunir á mönnum um þetta efni. Frá einni þeirri tilraun skal ég segja. Við vorum einu sinni sem oftar að tala um Njálu. Ég lét þess þá getið, að íslendingar mundu alment ekki telja Gunnar á Hlíðarenda hygginn né sjálfstæðan mann; að minsta kosti hefði ég heyrt það. Þar á móti væri Skarphéðinn talinn hafa haft báða þessa kosti. »Af hverju ráða menn það?t spurði Páll Briem. »Menn ráða það af því, að Gunnar á Hlíðarenda fór ávalt að ráðum Njáls; en Skarphéðinn fór sinna ferða«. Daginn eftir kom Páll Briem heim til mín brosleitur. »Ég spurði í gær gáfaðan og mentaðan mann að því, hvor hann héldi, að hefði verið sjálfstæðari, Gunnar á Hlíðarenda eða Skarphéðinn«, mælti hann. »Hveiju svaraði maðurinn?« spurði ég. »Hann sagði, að auðvitað hefði Skarphéðinn verið sjálfstæðari; Gunnar hefði aldrei annað gert en farið að ráðum Njáls«. Já — Gunnar varaðist vond ráð og fór að ráðum Njáls; hann breytti aldrei annan veg en góðum dreng sómdi. Hann var ósjálf- stæður! Skarphéðinn lenti í klónum á Merði, þegar um mest var teflt, en varaðist að vera föður sínum alveg sammála. Hann var sjálfstæður! EINAR HJÖRLEIFSSON.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.