Morgunblaðið - 16.03.2003, Side 20

Morgunblaðið - 16.03.2003, Side 20
20 SUNNUDAGUR 16. MARS 2003 MORGUNBLAÐIÐ Námskeið í ritun ættarsögu Tilgangurinn með námskeiðinu er að hjálpa fólki til þess að grafa upp heimildir um forfeður sína og nýta þær til að skrifa sögu ættarinnar. Kynntar verða helstu ætt- og og mannfræðiheimildir sem til eru útgefnar og/eða aðgengilegar á Þjóðskjalasafni, Borgar- skjalasafni, Handritadeild Landsbókasafns, sýslu- og héraða- skjalasöfnum og á netinu. Farið verður í kynnisferðir á söfn og aðstaða og þjónusta könnuð. Einnig verða kynntar aðrar prentaðar heimildir Loks verður drepið á frumsöfnun heimilda, þ.e. viðtöl við gamalt fólk, vettvangsferðir á æskuslóðir, einka- bréf, dagbækur, gildi gamalla ljósmynda o.fl. Leiðbeint verður um meðferð, flokkun og úrvinnslu heimilda og veitt aðstoð við sjálf skrifin. Kennsla hefst laugardaginn 22. mars og stendur í 6 vikur. Leiðbeinandi: Þorgrímur Gestsson. Námskeiðsgjald er kr. 9.700.- Viðhald og viðgerðir á gömlum timburhúsum. Á þessu námskeiði verður farið í endurbætur og viðgerðir ut- anhúss. Bóklegt og verklegt nám. Áhersla verður lögð á við- gerðir og smíði glugga og hurða samkvæmt gömlu handverki. Einnig verður leiðbeint um mat á skemmdum og val á efni til endurbóta. Námskeiðið hefst föstud. 28. mars og lýkur laugard. 5. apríl. Alls 4 skipti, 21 kennslustund. Námskeiðið verður haldið í Miðbæjarskóla og á verkstæði á Laufásvegi. Leiðbeinandi: Þórhallur Hólmgeirsson. Námskeiðsgjald er kr. 11.000.- Innritun stendur yfir í Miðbæjarskóla, Fríkirkjuvegi 1. Sími: 551-2992 Netfang: nfr@namsflokkar.is http://www.namsflokkar.is ið til sérstakra ráðstafana í heilbrigð- iskerfinu eða með samkomulagi Reykjavíkurborgar og ríkisins væri hætta á að biðlistinn eftir greiningu frá BUGL myndi halda áfram að lengjast á meðan þetta greiningarfyr- irkomulag væri að öðlast jafnvægi. Hins vegar væri í hæsta máta ósann- gjarnt að kenna stefnu Reykjavíkur- borgar í sérkennslumálum þar um. Langir biðlistar eftir innlögn og greiningu á BUGLværu ekkert nýtt í stöðunni, biðlistar hefðu verið langir í mörg ár og ekki væri þar um að kenna sérkennslustefnu Reykjavík- urborgar. Reykjavíkurborg væri ekkert að gera annað en að biðja um eðlilega greiningarþjónustu fyrir börn í Grunnskólum Reykjavíkur sem ættu í erfiðleikum og BUGL bæri að sinna. Ekki væri heldur hægt að segja annað en ágætlega gengi að vinna úr umsóknum um greiningu hjá Greiningarstöðinni, Sjónstöð og Heyrnar- og talmeinastöð. „Hið sama er því miður ekki hægt að segja um BUGL. Stofnunin ræður hreinlega ekki við þennan aukna fjölda barna með vandamál á borð við ofvirkni, athyglisbrest og geðraskan- ir. Við höfum fylgst með því hvernig þessi biðlisti hefur verið að lengjast og þykir að sjálfsögðu alvarlegt mál hvað biðin eftir greiningu er orðin löng. Löng bið eftir sérstökum stuðn- ingi getur verið brot á jafnræðisregl- unni um að allir nemendur eigi að sitja við sama borð. Við brugðumst við þessum vanda með bráðabirgða- úthlutun til þriggja mánaða á meðan beðið var eftir staðfestri greiningu frá BUGL á haustönninni. Aftur verður gripið til þessa úrræðis á vor- önninni.“ Sjálfstæður réttur barna Stefán Hreiðarsson, forstöðumað- ur Greiningar- og ráðgjafarstöðvar ríkisins, er ráðgjafi Jöfnunarsjóðs vegna viðmiðunarreglna um sérstak- ar greiðslur til sveitarfélaga vegna kostnaðar við skólagöngu fatlaðra barna. Hann segir að ekki sé gert ráð fyrir að úthlutun úr Jöfnunarsjóði til sveitarfélaganna á landsbyggðinni sé beintengd rétti einstakra barna til sértækrar aðstoðar í grunnskólum eins og gert virðist í Reykjavík. „Meirihluti þess fjármagns sem Jöfn- unarsjóður greiðir til sveitarfélag- anna vegna rekstrar grunnskólanna er almennt framlag þar sem m.a. er tekið tillit til nemendafjölda í sveitar- félagi eða öllu frekar fæðar. Til við- bótar þessu rennur fjármagn til sveit- arfélaganna vegna tiltölulega þröngs hóps barna með sérstaklega erfið og langvinn vandamál vegna hegðunar eða fötlunar. Með öðrum orðum er þessi fjárstuðningur ætlaður til að létta undir með sveitarfélögunum vegna þessa hóps og hefur því ekkert að gera með rétt barnsins til sértæks stuðnings. Barn á samkvæmt bæði grunnskólalögum og sérkennslu- reglugerð rétt á viðeigandi stuðningi af hálfu skólans um leið og vandinn hefur verið viðurkenndur, t.d. í tengslum við greiningu skólasálfræð- ings. Ef vandinn er álitinn sérstak- lega alvarlegur er barninu vísað áfram til þriðja stigs stofnana eins og Barna- og unglingageðdeildar eða Greiningarstöðvar og í framhaldi af því getur sveitarfélag sótt um fjár- hagsstuðning til Jöfnunarsjóðsins. Aftur á móti legg ég áherslu á að regl- ur Jöfnunarsjóðsins gera ekki ráð fyrir að fjárstuðningurinn fylgi ákveðnu barni heldur er einfaldlega um fjárstuðning til sveitarfélagsins vegna þessa sérstaka hóps að ræða. Sveitarfélagið tekur síðan ákvörðun um hvernig fjármunirnir komi að mestu gagni innan skólakerfisins,“ segir Stefán. „Þessir fjármunir renna til sveitarfélaganna vegna þess að reiknað er með því að þau uppfylli skyldur sínar gagnvart grunnskóla- börnum samkvæmt grunnskólalög- um og sérkennslureglugerð, óháð sérstökum greiðslum úr Jöfnunar- sjóði.“ Stefán sagði að markmiðið væri að framkvæmd reglnanna væri með þessum hætti í öllum sveitarfélögum. „Hinu má þó ekki gleyma að auðvitað eru sveitarfélögin úti á landi misvel í stakk búin til að sinna hlutverki sínu. Almenn fjárhagsstaða sveitarfélag- anna getur auðvitað haft áhrif á hvernig gengur að uppfylla þessar þarfir,“ sagði hann og var spurður hvað honum þætti um aðferð Reykja- víkur við úthlutun framlaga til sér- taks stuðnings í grunnskólunum. „Ég býst við að fræðsluyfirvöld hafi valið að fara þessa leið til að reyna að deila fjármagninu með sanngjörnum hætti á milli skólanna. Réttur barna til sér- tæks stuðnings er hins vegar mjög skýr og algjörlega óháður því, hvern- ig sveitarfélög fjármagna hann.“ Engin lagaleg tengsl Ólafur Ó. Guðmundsson, yfirlækn- ir Barna- og unglingageðdeildar Landspítala – háskólasjúkrahúss, tók í sama streng og Stefán hvað varðar sjálfstæðan rétt barna með hegðun- arfrávik fyrir sértækan stuðning í skóla. „Sveitarfélögin hafa tekju- stofna til að standa straum af kostn- aði við sértækan stuðning við börn með námsörðugleika og ýmiss konar fötlun. Þeim ber lagaleg skylda til að veita börnunum þennan sértæka stuðning óháð því hvort þau hafa fengið greiningu hjá Barna- og ung- lingageðdeildinni eða hinum stofnun- unum þremur. Sveitarfélögin hafa því ekki lagalegar forsendur til að segja við foreldra þessara barna: Við erum að bíða eftir greiningu frá Barna- og unglingageðdeild til að fá fjármagn til að geta sinnt barninu ykkar í skól- anum. Þau tengsl eru ekki til sam- kvæmt lögum. Sumar fræðsluskrif- stofur virðast mistúlka þarna skyldur sínar.“ Ólafur segist ekki þar með vera að réttlæta biðina eftir greiningu á Barna- og unglingageðdeildinni. „Þjónustan hefur verið alltof tak- mörkuð af þeirri einföldu ástæðu að yfirvöld hafa ekki séð sér fært að efla deildina með því að gera nauðsynleg- ar breytingar á stöðu og rekstri henn- ar né að veita meira fjármagn til hennar í samkeppni við önnur verk- efni í samfélaginu. Nú í kjölfar um- ræðu síðustu vikna hefur Landspítali – háskólasjúkrahús lagt fram tillögur um aukna þjónustu spítalans við geð- sjúk börn, unglinga og fjölskyldur þeirra og heilbrigðisráðherra gefið fyrirheit um verulegar úrbætur. Ef rétt er staðið að þjónustu á þessu sviði, bæði faglega og rekstrarlega, er um hagkvæman fjárfestingarkost að ræða og það má líkja því við að verið sé að virkja geðheilsu hinnar uppvax- andi kynslóðar. Núna erum við með um 30 börn á biðlista eftir ofvirkni- greiningu og þó að við séum að veita þessum börnum minni þjónustu en við vildum er biðin allt að sex mán- uðir. Hún ætti alls ekki að vera lengri en þrír mánuðir.“ Ólafur sagðist líta svo á að skólasál- fræðingar ættu að greina stærsta hópinn með sértæka námserfiðleika og afmörkuð geðræn einkenni og veita viðeigandi stuðning innan skól- ans. „Ef ástæða þykir til frekari að- gerða vísa síðan skólasálfræðingarnir á sérfræðinga á stofu sem í íslensku samfélagi virka sem annars stigs þjónusta. Aðeins flóknustu tilfellun- um ætti að vísa áfram til Barna- og unglingageðdeildar sem þannig gæti betur einbeitt sér að minni hópnum með alvarlegustu vandamálin og veitt öðrum handleiðslu um aðferðir og úr- ræði til handa stærri hópnum með vanda á þessu sviði,“ sagði hann og tók fram að því færi fjarri að aðeins væri um vanda BUGL að ræða. „Styrkja þarf skólasálfræðiþjón- ustuna, heilsugæsluna og félagsþjón- ustuna. Þessir aðilar eiga náttúrulega að vera burðarásarnir í kringum barn með vanda. Ef þurfa þykir á svo að vera hægt að leita til sérfræðiþjón- ustu lækna og t.a.m. sálfræðinga á stofu eða Landspítala eftir eðli og al- vöru vandans.“ Reykjavík komin skrefi lengra Arthur Morthens tók fram að Reykjavíkurborg fengi ekki úthlutað fjárstuðningi úr Jöfnunarsjóðnum vegna þessarar sértæku þjónustu. „Fræðsluyfirvöld í Reykjavík hafa mótað sínar eigin reglur um úthlutun fjármagns til skólanna vegna nem- enda með fatlanir og aðrar sérþarfir. Við mótun þessara reglna var bæði tekið mið bæði af enska og norska kerfinu, þ.e. tekið var mið af enska kerfinu hvað varðaði sérstakan þjón- ustusamning vegna nemenda og því norska hvað varðaði tvískiptu úthlut- unina,“ sagði hann og bætti við að góð reynsla væri komin af norska kerfinu í Noregi. „Við göngum svo skrefi lengra en Jöfnunarsjóðurinn með því að miða ekki aðeins við greiningu við úthlutunina heldur líka við námslega, félagslega, hegðunarlega og tækni- lega þætti í tengslum við skólagöng- una. Við lítum svo á að með því að út- hluta þessum fjárhagslega stuðningi beint til skólanna vegna ákveðinna einstaklinga sé hagur þessa hóps best tryggður. Við úthlutun úr Jöfnunar- sjóði til annarra sveitarfélaga er í rauninni engin trygging fyrir því að þessi fjárstuðningur fari nákvæm- lega til þessa hóps. Ég þekki dæmi um að hluta af fjármagni til þessa sér- tæka stuðnings sé varið til þjónustu við afburðagreind börn og sá mögu- leiki er auðvitað fyrir hendi að því sé alls ekki varið til verkefna innan skólakerfisins,“ sagði Arthur og ítrekaði að stefna Reykjavíkurborgar tryggði að þessi fjárstuðningur gengi óskertur til barna með fatlanir og aðrar sérþarfir. „Nýja stefnan felur svo í sér enn meiri framför eftir að gengið hefur verið frá nýjum þjón- ustusamningi skóla, foreldra og Fræðslumiðstöðvar fyrir þennan hóp. Þessi þjónustusamningur felur í sér skilgreiningar á skyldum foreldra og skóla til að tryggja að börnin hljóti sína lögbundnu þjónustu samkvæmt grunnskólalögum.“ Arthur var spurður hverju hann svaraði því að þessi börn ættu sjálf- stæðan lagalegan rétt til þessarar þjónustu um leið og vandinn væri ljós. „Við getum öll verið sammála því að börnin eiga rétt á að fá þessa þjón- ustu. Jafnframt eiga þau fullan rétt á að fá greiningu á sinni stöðu til þess að njóta eðlilegs stuðnings í skóla. Það er því afskaplega eðlilegt að fara fram á að úthlutun fjármagns til að kosta þjónustuna byggist á vandaðri greiningu þeirra stofnana sem sam- komulag er um að greini flóknustu til- vik raskana. Við getum ekki verið að henda hundruðum milljóna eitthvað út í bláinn. Allir hljóta að vera sam- mála um að svoleiðis vinnubrögð ganga ekki. Vandinn snýst einfald- lega um að biðin hjá BUGL er orðin alltof löng og úr því verður að bæta.“ Róttækra aðgerða þörf Arthur sagði ljóst að grípa þyrfti til frekari úrræða en bráðabirgðaúthlut- unar til að stytta biðlistann eftir greiningu hjá BUGL. „Ein leið er auðvitað að ríkið sjái til þess að BUGL verði gert kleift að vinna hrað- ar á biðlistanum. Önnur leið gæti fal- ist í því að ríki og sveitarfélög kæm- ust að samkomulagi um að skólasálfræðingarnir kæmu meira inn í greininguna til að létta þrýst- ingnum af BUGL, t.d. er ekki óskyn- samlegt að hugsa sér að skólasál- fræðingarnir sæju í samvinnu við lækna um léttari tilfellin og BUGL um þau flóknari og erfiðari. Annars er ákveðinn galli að ekki skuli vera til annað stig í þessu ferli eins og t.d. er í heilsugæslustöðvunum í Danmörku og Noregi. Best væri auðvitað ef sál- fræðingar gætu vísað börnunum á einhvers konar annað stig. Ef þurfa þætti yrði þeim síðan vísað á BUGL á þriðja stigi. Með því móti myndi bið- listinn hjá BUGL að sjálfsögðu stytt- ast. Ekki má heldur gleyma því að ef sveitarfélögin koma meira inn í grein- inguna verður að fylgja því ákveðið fjármagn frá ríkinu,“ sagði Arthur og lagði áherslu á stefna fræðsluyfir- valda í borginni ætti eftir að koma börnum í þessum hópi mjög til góða þegar fram í sækti. „Við gerum okkur fulla grein fyrir því að mesti vandi skólanna eru ofvirk börn með athyglisbrest eða önnur hegðunarvandamál. Með nýju stefn- unni eru þessir nemendur ásamt fötl- uðu nemendunum settir í forgangs- röðun. Stórauknu fé er nú varið til að styrkja skólana til að þjónusta þenn- an hóp. Við skulum samt ekki gleyma því að breytingin er að ganga yfir, t.d. eru 170 milljónir enn bundnar í sér- deildum. Hluti þess fjármagns verður bundinn þar fram á vor og afgang- urinn fram til næstu áramóta. Þessu fé verður síðan væntanlega varið til þessa hóps nemenda. En ég trúi því að við séum á réttri leið og takmarkið er auðvitað að búa þessum börnum sem ákjósanlegastar aðstæður í skól- anum. Ef einhverjar hindranir eru á þeirri leið, eins og við virðumst vera að sjá núna, verður auðvitað að grípa til viðeigandi ráðstafana Reykjavík- urborgar og ríkisins til hrinda þeim úr vegi.“ Morgunblaðið/Ásdís Þessar stúlkur lyftu sér upp í snú-snú við Langholtsskóla á dögunum. Þær tengjast ekki umfjöllunarefni greinarinnar. ’ Við lítum svo á að með því að úthlutaþessum fjárhagslega stuðningi beint til skól- anna vegna ákveðinna einstaklinga sé hagur þessa hóps best tryggður. ‘ ago@mbl.is

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.