Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1952, Síða 15

Lesbók Morgunblaðsins - 24.12.1952, Síða 15
ÓL: Hfyíidirnar frá Flatatungu VARLA MUÍr til svo fátækt heimili hér á landi, a6 ekki sé reynt að gera það vistlegra með ýmsu því er til prýðis má vera, svo sem myndum á veggjum. Heimilisskraut eykst jafnhliða því að húsakynni batna og efnahagur, og menn kappkosta að fá annað og betra til heimilisprýði en glans- myndir og glerkýr. Menn vilja fá listaverk. Svo var og í fornöld. Þá skreyttu menn veggi húsa sinna með mynd- um, sem voru listaverk á þeirri öld. Það voru útskurðarmyndir. Öndvegissúlur voru útskornar og sennilega öndvegin sjálf, og mynd- ir voru ristar á þiljur. En því mið- ur eru fornsögur vorar fáorðar um listir og er listaverka ekki getið nema í sambandi við eitthvað annað. -w- Fyrsti oddhagi íslendingurinn, sem getið er um, var Tjörvi hinn háðsami, systursonur Hróars Tungugoða. Segir svo frá í Land- námu: „Tjörvi bað Ástríðar mannvits- brekku Móðolfsdóttur, en bræður hennar, Ketill og Hrólfur, synjuðu honum konunnar, en þeir gáfu hana Þóri Ketilssyni. Þá dró Tjörvi líkneski þeirra á kamars- vegg, og hvert kveld, er þeir Hró- ar gengu til kamars, þá hrækti hann í andlit líkneski Þóris, en kvsti hennar líkneski, áður Hróar skóf af. Eftir það skar Tjörvi þau á hnífskafti sínu“. r ••• ■ /'JU. - W \ " - ■ Mr ■' - —Zl' y8* i,-: , ■ ■ ;i & —-^ Þessi mynd er af stærstu fjölinni og sést hún þó ekki öll. Hér taka menn hönd- um samau, eins og í hringdansi. Myndin hefur náð niður á næstu fjalir, en á fjölinni fyrir ofam hefur verið mynd, sem gekk niður á þessa fjöl, eins og sjá má á skurðlínunum efst á fjöiiuni. í Biskupasögum er þess getið, að Páll biskup Jónsson (d. 1211) hafi sent Þóri erkibiskupi biskupsstaf, gerðan af tönn, ‘ „svo haglega að engi maður hafði fyrr séð jafnvel gjörvan á íslandi, er smíðað hafði Margrét hin haga, er þá var odd- högust allra manna á íslandi“. Þessi saga sýnir, að íslenzk út- skurðarlist hefir þá staðið á svo háu stigi, að íslenzk listaverk hafa þótt þess virði að vera gefin er- lendum höfðingjum, sem þó áttu völ á því bezta í list annara þjóða. Sagan sýnir einnig, að konur hafa ekki verið eftirbátar karlmanna í þessari list. Og ennfremur má af þessu ráða, að íslenzk útskurðar- list hafi þá staðið á gömlum merg. En hér skal ekki rætt um ís- lenzka útskurðarlist alpiennt í fornöld, heldur rifjað upp það sem vér vitum um einn þátt henn- ar, húsaskreytingarnar, eða mynd- skurð á veggjum. -w- í Kórmakssögu er sagt frá því er Kórmákur kom að Gnúpsdal og sá Steingerði í fyrsta skifti, að þar „var Hagbarður á vegg, það var líkneski Hagbarðs“. Af Hagbarði Dansandi fætur. Þessi mynd hefur náð yfir tvær eða þrjár fjalir, en efri fjal- irnar eru glataðar. Hér sjást tvö lárétt stryk, sem tákna það, að myndin hefur ekki náð lensra niður (og máske hafa þau verið eins og neðri umgjörð að myndasögunni á veggnum).

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.