Eimreiðin


Eimreiðin - 01.01.1905, Page 49

Eimreiðin - 01.01.1905, Page 49
49 elta og hræra móinn og vatnið saman, unz altsaman er orðið að jafnþykkri samkynja leðju. Móleðjan er því næst dregin út a þerrivöllinn í smáhrúgur með nokkurskonar hestareku. Hrúgun- um, sem settar eru í langar beinar raðir, er svo jafnað í 3 álna breiðar og hér um bil 4 þml. þykkar lengjur. Til þess er haft sleðamyndað áhald, er hestar draga. Yfir mólengjurnar er helt litlu einu af vatni, og þær svo sléttaðar að ofan með tréspaða á löngu, bognu skafti. Eftir stuttan tíma eru lengjurnar skornar í mátu- lega stórar flögur. Við ákvæðisvinnu sá ég að tveir menn með tveim hestum hálfan daginn bjuggu til 80 faðma af 3 álna breiðum lengjum á dag. Svarar það til 41/2—5 smálesta af þurrum mó. Á öðrum stað sá ég að fjórir menn (af þeim voru þrír unglingar) með tveimur hestum bjuggu að jafnaði til nálægt 100 faðma af sams- konar lengjum á dag. Eeir unnu fyrir daglaun. Mór, sem búinn er til á þennan hátt, er miklu betri — þétt- ari og molnar minna — en skorinn mór, þó er hann vart jafn- góður og véleltur mór. Voteltan í fullkomustu mynd sinni er aðferð sú, sem nú alment er kend við smábæinn Sparkær á Jótlandi. Aðferð þessi er árangur af óþreytandi elju og atorku eins manns, nefnilega riddarahöfuðsmanns Rahbek’s í Sparkær, og finst mér því vel við eiga að skjóta hér inn nokkrum orðum um þenna héiðursmann og starf hans í þarfir móiðnaðarins. Árið 1872 keypti hlutafélag, sem Rahbek var helzti maðurinn í, Bakkabæ í Sparkær og mýri þá — 0kær-mýri —, er liggur undir jörðina. Mýrin er 80 tunnur lands1 að stærð og gott mótak í henni. Fyrst framan af var mórinn unninn með manna og hesta- afli, en brátt voru keyptar vélar frá útlöndum og gengu þær fyrir gufuafli. En þrátt fyrir mikinn kostnað gekk mótekjan ekki að að óskum og fyrirtækið borgaði sig ekki. Smámsaman urðu því allir hluthafarnir leiðir og þreyttir á því nema Rahbek einn. Hann leysti alla meðeigendur sína út og varði nú í mörg ár stórfé og öllum sínum miklu hæfileikum til að endurbæta vinnuaðferðina og vélarnar, unz hann 1884 reisti verksmiðju þá — 0kær Mosebrug —, er enn þá stendur óbreytt. Þessi verksmiðja hefur orðið fyrir- mynd og svo sem móðir nálega allra annarra móverksmiðja í i tunna lands er 14000 ferhyrningsálnir eða i,78 dagslátta. 4

x

Eimreiðin

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.