Morgunblaðið - 12.02.1993, Síða 20

Morgunblaðið - 12.02.1993, Síða 20
20 MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 12. FEBRÚAR 1993 Sigurður Líndal prófessor á fræðafundi Orators um synjunarvald forseta Islands Ekkí er heppilegt að afnema valdið Björn Bjarnason alþingismaður telur að forseti geti starfað af fullri reisn þó synjunarvald hans verði afnumið SIGURÐUR Líndal lagaprófessor telur ekki heppilegt að draga úr stjórnskipulegu valdi forseta íslands á þann hátt að afnema það synjunarvald sem forsetinn hefur samkvæmt 26. grein stjórnarskrárinnar. Hann sagði á fræðafundi sem Orator, félag laganema, hélt sl. fimmtudagskvöld um réttar- stöðu forseta íslands samkvæmt stjómarskránni, að stjórn- skipunarþróun á íslandi væri komin i það horf að til nokkurs háska stefndi og nauðsynlegt væri að hafa eitthvert mótvægi við þingið. Auk Sigurðar höfðu Bjöm Bjarnason alþingismað- ur og Gunnar G. Schram prófessor framsögu á fundinum, en fram kom hjá þeim að breytingar væru í það minnsta æskilegar á umræddri grein. Bjöm taldi vænlegast að afnema þetta vald og sagðist hann vera þeirrar skoðunar að forseti íslands gæti eftir slíka breytingu starfað af fullri reisn, þó svo hann gæti ekki gripið fram fyrir hendurnar á löggjafar- valdinu. Gunnar G. Schram vitnaði í fram- sögu sinni í álit Ólafs Jóhannesson- ar á 26. grein stjómarskrárinnar sem kemur fram í bók hans um stjómskipunarrétt. Þar segir að sú skipan sem ákveðin sé með 26. grein sé óvenjuleg eða jafnvel ein- stæð og skoðanir séu skiptar um hversu heppileg hún sé. Þetta vald forseta væri hvorki synjunarvald né neitunarvald og ekki einu sinni frestandi neitunarvald, heldur í raun málskotsréttur til þjóðarinnar. Þjóðaratkvæðagreiðsla aðeins afleiðing synjunar Gunnar sagði að svo virtist sem margir hverjir af þeim, sem sendu undirskriftir sínar til forsetans og hvöttu hann til að synja EES-frum- varpinu staðfestingar, hefðu ekki lesið 26. greinina og ekki gert sér grein fyrir í hvaða stöðu þeir vom að setja forsetann. „Þar er vitanlega aðeins um afleiðingu að ræða en ekki fmmathöfn. Fyrst þarf forset- inn að ganga í berhögg við vilja þings og stjórnar og lýsa því yfir að hann sé með synjuninni efnislega ósamþykkur því frumvarpi sem lagt er fyrir hann. Afleiðingar þessarar synjunar eru að í kjölfarið kemur þjóðaratkvæðagreiðsla. Það er eins og mönnum hafi ekki verið ljóst að það er aðeins vers númer tvö. Það er því kannski ekki furða að Ólafur Jóhannesson hafi kveðið upp þenn- an dóm yfir þessu ákvæði," sagði Gunnar. Gunnar vék síðan að þeim kost- um sem væru i stöðunni. I fyrsta lagi að auka vald forsetans og fara þar með í gamla farið; að fela for- seta raunvemlegt synjunarvald, en það taldi Gunnar ekki vænlegan kost í ljósi þingræðisreglunnar. Tillagan frá 1983 allrar athygli verð Annar kostur í stöðunni væri að breyta ákvæðinu og minntist Gunn- ar sérstaklega á álit stjórnarskrár- nefndar frá 1983, þar sem lagt er til að í stað synjunarvalds gæti for- seti óskað eftir því áður en hann staðfesti fmmvarp, að um það færi fram þjóðaratkvæðagreiðsla. „Stjórnarskrárnefndin vildi með sinni tillögu taka vandann að vissu Synjunarvaldið afnumið BJÖRN Bjarnason alþingismaður lýsti sig hlynntan því að synjunar- vald forseta íslands skv. 26. grein. stjórnarskrárinnar yrði afnumið, aðallega með tilliti til forsetans en ekki vegna hagsmuna þingsins. Næst Birni á myndinni er Sigurður Lindal prófessor og við hlið hans situr Gunnar G. Schram prófessor. Kröfugerð BSRB í væntanlegum kjarasamningum Ahersla á atvinnu- skapandi aðgerðir í KRÖFUGERÐ Bandalags starfsmanna ríkis og bæja vegna væntan- legra kjarasamninga er megináhersla lögð á að ríkisstjórnin beiti sér fyrir atvinnuskapandi aðgerðum og að horfið verði frá niðurskurði í velferðarkerfinu. Þá er þess krafist að kaupmáttur kauptaxta verði færður f svipað horf og hann var í upphafi svokallaðra þjóðarsáttar- samninga. Þetta kom fram í ræðu Ögmundar Jónassonar á fundi Al- þýðubandalagsins í Reykjavík um stöðuna í kjaramáium á miðvikudags- kvöld. Á fundinum gerði Ögmundur grein fyrir kröfum bandalagsins í væntan- legum kjaraviðræðum. Hann sagði að kröfur um að efla atvinnu og draga úr atvinnuleysi væru efstar á blaði og til þess að gera slíkt kleift þyrftu stjómvöld einkum að gera þrennt: Lækka vexti, vetja fjármagni til atvinnuskapandi verkefna og auka samfélagslega þjónustu, sem væri arðvænleg, atvinnuskapandi og mikilvæg fyrir þjóðfélagið. BSRB krefst þess einnig að kaup- taxtar verði hækkaðir um 5% í upp- hafi samningstímans auk þess sem samið verði við einstök félög um 2% hækkun til viðbótar. Þá er farið fram á að horfið verði frá niðurskurði til velferðarmála. Ögmundur sagði að sá niðurskurður, sem orðið hefði á því sviði á undanfömum misserum hefði komið illa við heimilin í landinu og enn frekari samdráttur á þjónustu velferðarkerfisins bitnaði fyrst og fremst á þeim, sem stæðu höllum fæti. BSRB fer einnig fram á að kaup- máttur lægstu launa verði bættur sérstaklega. Þá krefst bandalagið þess að úrbætur verði gerðar í menntunarmálum, skatteftirlit bætt, og atvinnuleysisbætur hækkaðar. Niðurskurður í heil- brigðiskerfinu ekki sparnaður Ögmundur flallaði um heilbrigð- iskerfið og sagðist telja að með nið- urskurði í því væri ekki um spamað að ræða heldur væri reikningurinn einfaldlega sendur til sjúklinganna. Sighvatur Björgvinsson, heilbrigð- isráðherra, hefði skorið svo hressi- lega niður að Morgunblaðið væri far- ið að hirta hann. Sá undirtónn fylgdi þessum málflutningi Morgunblaðsins að nóg væri komið af álögum á lág- launafólk og því væri kominn tími til að sjúkrahúsreikningar yrðu tekjutengdir. Ögmundur taldi að í þessu kerfi væri hætta á að fullborg- andi sjúklingar, efnafólkið, krefðust betri þjónustu en þeir, sem væru ekki borgunarmenn fyrir sjúkrahús- reikningum sínum, og fengju hana. „Það er þess konar kerfi, sem við viljum ekki fá. Hvers vegna í ósköp- unum má ekki skattleggja ríkt fólk fyrr en það er orðið veikt? ... Það má ekki skattleggja fjármagnstekjur og taka upp almennilegan hátekju- skatt.“ Ögmundur sagði bað vera efna- hagslegt glapræði ef kaupmáttur rýmaði enn frekar en orðið væri. BSRB krefðist þess að kauptaxtinn yrði færður í svipað horf og hann var í upphafi svokallaðrar þjóðarsátt- ar. Hann sagði að ekki væri hægt að semja um minna. Þó væru þeir til, sem gagnrýndu slíka kröfugerð og nefndi Ögmundur Morgunblaðið sérstaklega í því sambandi. „Ég las um það í leiðara Morgunblaðsins um daginn að það væri glapræði að fara fram með þessa kröfu. Hveijir setja fram svona skrif? Hvað skyldu leið- arahöfundar Morgunblaðsins hafa í mánaðarlaun. Eru það 600.000? Eru það kannske 800.000? Þetta eru hin- ir óábyrgu aðilar í þjóðfélaginu. Þeg- ar kreppir að í íslensku þjóðfélagi eigum við að jafna kjörin. Núna er komið að fjármagnseigendum og hátekjufólki að axla byrðarnar," sagði Ögmundur. Á fundinum greindi Benedikt Dav- íðsson, forseti Alþýðusambands ís- lands, frá helstu tillögum sambands- ins í kjaramálum. Hann sagði að verkalýðshreyfingin tækist nú af hörku á við ríkisstjómina en efna- hagsaðgerðir hennar kæmu helst nið- ur á þeim, sem hefðu úr minnstu að spila og í raun væri verið að breyta tekjuskiptingarhlutfallinu í þjóðfé- laginu til hins verra. Þá stæði ríkis- stjórnin ráðþrota frammi fyrir vax- andi atvinnuleysi en það væri í raun mesta kjaraskerðingin því að at- vinnuleysi kæmi ekki eingöngu við þá, sem misstu vinnuna. Það hefði lamandi áhrif í öllu þióðfélaginu bar Sagt frá stöðunni BENEDIKT Davíðsson, forseti ASÍ, flytur ræðu sína á fundi Alþýðu- bandalagsins í Reykjavík um stöðuna í kjaramálum. sem viðskipti og framleiðsla minnk- aði og möguleikar fólks skertust. Benedikt sagði að í yfirvofandi samningagerð þyrfti verkalýðshreyf- ingin að tryggja sambærileg kjör og fengust með þjóðarsáttarsamningun- um 1990. ÁSÍ-félagar teldu hins vegar lítinn tíma vera til stefnu að ná samningum með friðsamlegum hætti. Kjör hefðu þegar rýmað um 5% og að minnsta kosti 2% kjara- skerðing væri fyrirsjáanleg á næstu vikum. Þá væri skráð atvinnuleysi nú þegar um 5%. „Við þolum því ekki langt samningaþóf nú. Við verð- um að komast að því mjög fljótt hvort hægt sé að ná samningum um breytt kjör og breytt atvinnustig," sagði Benedikt. Svanhildur Kaaber, formaður Kennarasambands íslands, sagði að kröfugerð sambandsins, sem var kynnt í janúar, hefði verið sett fram af hógværð og lítillæti þrátt fyrir að kjör kennara væru óviðunandi með öllu. Krafa væri gerð um að kaup- máttur yrði bættur þannig að á samningstímanum næði hann því að verða jafngóður og hann hefði verið árið 1989. Hún sagði að á síðasta vori hefðu ríkisstjóm og atvinnurek- endur komist í þá óskastöðu að nota réttmætar launakröfur sem skint.i- mynt til þess að stjórnvöld ynnu ekki frekari spellvirki á velferðar- kerfinu en þegar hefði verið gert. „Nú læðist að manni sá gmnur að ríkisstjórnin ætli aftur að velja þessa leið, sem heppnaðist svo prýðilega á síðasta ári. Vinna nokkur ærleg spellvirki í þjóðfélaginu og velferðar- kerfinu sérstaklega og láta svo hnípna og niðurlægða verkalýðs- hreyfingu nota kraftana til að semja til baka ákvarðanir hennar," sagði Svanhildur. Hún sagði einnig að ákvarðanir um viðbrögð verkalýðshreyfingarinn- ar mættu ekki dragast á langinn og nú strax yrði að ákveða hvaða vopn- um ætti að beita. Margir fundarmenn tóku til máls að loknum framsöguerindum og voru framsögumenn meðal annars spurðir að því hvort verkalýðshreyfingin ætti að sameinast um allsheijarverk- fall til að hrekja ríkisstjórninni frá völdum. Benedikt Davíðsson sagði að markmið hreyfingarinnar væri að koma þeirri stefnu á kné, sem ríkis- stjórnin fylgdi. Það skipti ekki höfuð- máli hvort stjórnin færi frá eða ekki heldur hvort hægt væri að knýja hana til að skipta um stefnu. Til þess þyrfti hins vegar ef til vill sam- stillt átak allra launþegasamtaka.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.