Morgunblaðið - 22.10.1977, Qupperneq 27

Morgunblaðið - 22.10.1977, Qupperneq 27
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 22. OKTÓBER 1977 27 yfir námsefnið og síðan verður að miða við meðaltalið eða miðlungs- fólkið í bekknum . .. “ Sambandið við foreldrana hættumerki Enn barst taliA ad sambandi foreldra og skóla. Það kom fram ad foreldrar væru mis- jafnlega samvinnuþýðir. teldu sumir að kennurunum kæmi það ekkert við annað en hin beina kennsla. aðrir afskaplega þakklát- ir. Þá kom og fram að margir kennarar kærðu sig ekkert um afskipti foreldra. Sálfræðingurinn: „ ... það er því miður allt of algengt, að það er ekki haft samband við foreldr- ana, nema þegar eitthvað er að ... þeir spyrja jafnvel þegar kennari hringir: ,,Er nú eitthvað að?“ Kennarinn hringir aldrei nema eitthvað sé neikvætt." Stjórnandi: „Mig langar til þess að við drepum á það hvert frum- kvæði foreldrar taka . . . og hvort þeir foreldrar, sem skólinn þyrfti kannski helst að ræöa við nokk- urntima frumkvæði að slíkum umræðum? (leiðandi spurning) Grunnskólakennari: .....ég tel það alveg sjálfsögð mannréttindi, bæði nemenda og foreldra að þeir hafi mótunarrétt í menntakerf- inu,... það hafa verið allt of lítii tengsl milli foreldra og kenn- ara .. Fjölbrautaskólakennarinn: „maður verður að álíta að skólinn hafi þá skoðun að nemandinn eigi að læra þetta, sem er í náms- skránni, foreldrarnir hafa sömu skoðun, að þetta skuli nemandinn eiga að læra ... en nemandinn hefur kannski allt aðra skoðun á þessu. Honum hundleiðist efnið, þetta skirskotar ekkert til hans; þetta er enginn veruleiki af hans lífi,... nemandinn er erfióur, hann lætur ekki að stjórn, hann er agalaus í bekknum ... við er- um alltaf að reyna að leysa vanda- málið án þess að komast nokkurn- tíma að kjarna þess, þ.e.a.s. skoð- un nemandans á vandamálinu.*' Stjórnandi: „Heldurðu að þetta blandist ekki eitthvað inn í tengsl foreldranna og barnanna? Fjölbrautaskólakennarinn: „Jú, að sjálfsögðu. Eg held að þau tengsl séu víða verulega rof- in ... afleiðing af okkar samfél- agsþróun." Ástandið á ungiingastiginu svo slæmt að ráðgjöf verður svo að segja gagnslaus Stjórnandinn: (vitnar i skort á ráðgjöf, sem kom fram i sænsku þáttunum, hvergi var hægt að leita ráða) „Það kemur fram mik- il þörf fyrir ráðgjöf. Þekkjum við þessa þörf á?“ Fjölbrautaskólakennarinn: „. . . foreldrarnir þekkja ekki börnin, . .. börnin þekkja ekki kennar- ana, ... kennararnir þekkja ekki börnin og það er vegna þess hvernig kennslan er og hvernig skólastarfið er byggt upp. Það þekkir enginn annan. Hvert eiga þá börnin að leita ráða? ... Það verður aldrei neitt samband milli kennarans og nemandans, eða ekki nægilegt. Vegna þess að það er ékkert samband milli þessara oðil n ti<»t*ðl 1 e AÖIri I- -— —- * 1 - -' - tiv/iia vcioui civai nægi au íeua neitt. Svo standa nemendurnir uppi vegavilltir ...“ Stjórnandínn: „haldið þið að þetta samband sé svona slæmt. .. ? Framhaldsskólakennarinn taldi sambandið einstaklingsbundið: „... við suma nemendur hefur maóur gott samband, aðra ekki. . .“ En gefum sálfræðingn- um (sem jafnframt er félagsráð- gjafi) orðið: „Mín skoðun er sú, að ráðgjöfin geti ekki leyst hin alvarlegu vandamál skólans. Vió höfum rætt þaó, sem vinnum þessi störf í Reykjavik, að okkur finnst ástandið á unglingastiginu vera það slæmt núna, það er það lítið samband, á milli kennara, kenn- arar líta ekki á sitt hlutverk (sem ráðgefandi?), þannig að slik ráð- gjöf verður svo að segja gagns- laus, vegna þess hvað skólinn kemur lítið til móts við þarfir nemendanna. Þetta er ein af ástæðunum fyrir því að hér í Reykjavík höfum við einbeitt okkur að þvi að hafa ráðgjöfina sem mesta á barnaskólastiginu . ... sérstaklega í allra yngstu bekkjum grunnskólans er farið að vinna gott starf, þá á hin sérfræði- lega ráðgjöf að koma sem síðasta lausn, þegar kennarinn er búinn að gera sitt, þegar skólinn er bú- inn að gera þaó sem hann getur gert, þá auðvitað er alltaf viss hópur barna eftir, en þau eru meira en nógu mörg þannig að við höfum óhemjuálag. Spurt var um aðstödumun kennara f yngri bckkjum eða eldri til að veita ráðgjöf og fram kom að bekkjarkennarinn, sem einn kennir svo til öll fög er betur í stakk búinn að veita nemendum sfnum lciðsögn en fagkenn- arinn, sem e.t.v. kcnnir f 10 bekkjum, þrjár kennslustundir í viku. (írunnskólakennarinn ræddi vandann sem fvlgdi valinu í 9. bekk og taldi skólann algerlega hafa brugðist nem- endum vegna skorts á ráðgjöf. Fjölbrautaskólakennarinn: ... kennarinn fær ekki aðstöðu til þess að kynnast nemandanum. Hann þarf að kenna í 10 bekkjum, hann kennir kannski 40—50 tíma á viku og hann hleypur úr einum bekknum í annan og hefur aldrei tíma til þess að hugsa um þessi mál. Það sama er uppi á teningn- um á heimilunum. Foreldrarnir eru alltaf aó vinna, mega ekkert vera að því að sinna börnunum, mega ekkert vera að því að ala þau upp og demba þessu yfir á skólann, sem ekki getur það held- ur. Grunnskólakennarinn: „1 fá- mennum bekkjum er allt annað andrúmsloft. Maður kynnist hverjum einstaklingi nokkuð vel, þau eru þá miklu óhræddari við ÖRLÖG- ÞSIRmM SeH VILTA 3RGrrA.„SK'ÓL- INN £* AFSKA.PLG&A „ íriALbSió'M ST oFwu<J. að tjá sig ef þau valda ekki viss- um verkefnum, miklu auðveldara að virkja þau til samstarfs. Þar sem 30 nemendur eru í bekk í þröngum stofum er bókstaflega ógerningur að virkja hópinn þó að maður reyni að vera með nokkuð lifandi kennslu... viss hluti er alltaf hlutlaus." Tengslin við þjóðlífið: Skólinn „spéspegill“ af þjóðfélagi fortíðarinnar Stjórnandi minnti á að önnur grein grunnskólalaganna fjallaði mjög um tengsl skólans við þjóð- lifið og spurði: „Hvernig eru þessi tengsl núna og hverju finnst ykkur þurfi úr að bæta? (Seinni hluti spurningarleiðandi). Sálfræðingurinn: „... mér finst skólinn ekki vera spegilmynd af þjóðfélaginu. Mér finnst skólinn vera einhvers konar spegilmynd, eða kannski allt að þvi spéspegill af þjóðfélagi fortiðarinnar . . . ég á að sjálfsögðu ekki við alla skóla eða alla bekki en meirihluta þeirra, að þeir séu spegilmynd af þjóðfélaginu, eins og það var fyrir 30—40 árum, kannski fremur spegilmynd af dönsku þjóðfélagi en nokkurntima af islensku þjóð- félagi.. . þessi tengsl eru tví- mælalaust allt of lítil, skólinn er eins og eítthvert aóskotadýr ... i smærri bæjum eru tengsl skólans ótrúlega lítil við það iðandi líf sem er fyrir utan ... Ég tel að það séu kannski engar stofnanir í þjóðfélaginu núna sem hafa jafn gamaldags stjórnunarform, sem krefjast jafn einræðislegrar, stöð- ugrar hiýðni, sem eru jafn langt frá því, að hafa lýðræði á sinum vinnustað og skólinn, því miður. (leturbreyting min). Framhaldsskólakennarinn: „Skólinn er i eðli sinu afskaplega íhaldssöm stofnun ... hættir mjög til að vera úr tengslum við raun- veruleikann . . . mér finnst skól- inn hvort tveggja í senn, aftur i grárri forneskju og til sömu tíðar spegilmynd af samkeppnisþjóð- félaginu ... það gerir skólanum og þeim sem þar starfa erfiðara fyrir, vegna þess að þarna eru svo miklar þversagnir ... við erum með starfsaðferðir, vinnubrögð og námsefni, sem alls ekki höfða til nútimaþjóðfélags." Grunnskólakennarinn vitnar í aðra grein grunnskólalaganna (sjá hér að framan): „ ... þetta er að minu viti afskaplega broslegt í þeim skóla, sem við höfum í dag á islandi ... við eigum óhemju langt í land og jafnvel stefnum í ranga átt, ég held að við séum ekki að nálgast þetta ... Niðurlag þáttarins í umræðuþættinum hafði fram- haldsskólakennarinn síðasta orð- ið. Hennar framlag var oft á tiðum til þess að lýsa hina annars afar dökku mynd sem heildaráhrifin höfðu, t.d. þessi tilvitnun: „ . .. ég- tel mikið að, ef engin samkeppni er meðal nemenda i skólum. Ég held að það sé mannlegt eðli að reyna að standa sig, og ef við ekki örvum það i skólunum, þá sé ýmislegt að . . . nemendur vilja hafa vissan aga og nemendur vilja fá að vita hvar þeir standa. Eg held að við þurfum ekki að draga svo skýr mörk á milli þess að við séum að kenna til prófa en ekki til þroska. Það er vonandi að það komi einhver þroski út úr því, sem verið er að kenna nemendum . . . skólinn gegnir tvíþættu hlut- verki: annars vegar reynir hann að búa einstaklinginn undir lífið i því þjóðfélagi, sem einstaklingur- inn býr við, hins vegar leitast hann við að viðhalda þeim þekk- ingarforða, sem safnast hefur gegn um aldirnar. Einstaklingur- inn er hluti af þjóðeflaginu . .. og verður að lifa í því þjóðfélagi, þar með taka tillit til þjóðfélagsins og annarra. Vafalaust er skólinn mjög gallaður, enda er það visst ánægjuefni að við skulum öll verða jafn sammála um það, þvi- að hvert stefndi, ef okkur fyndist öllum skólinn vera afskaplega góður? ... ég er ekki sátt við að okkur skuli finnast það svo af- skaplega neikvætt að nemandi þurfi að læra eitthvað, sem hann sjálfur heldur að honum leiðist. Þjóðfélagið býður ekki upp á það, að við getum gert allt, sem okkur langar til, við verðum að fara að reglum . . . nemandinn verður að temja sér vissa sjálfsögun í skólá- num. Skólinn er uppeldisstofnun og verður að veita okkur þetta uppeldi." Hér lauk athyglisverðum um- ræðum, sem hljóta að vekja marga til umhugsunar. Ja, svart er það, ef satt er! En hvað er til ráða? Ég varpa fram eftirfarandi hugmyndum: 1. Styttum skólask.vlduna í 14 ár en tryggjum það jafnframl að unglingar geti fengið vinnu. Eft- irliti með vinnuaðstæðum og vinnuálagi unglinga þarf að koma upp. 2. Aukum fræðsluskylduna (þ.e. skvldu þjóðfélagsins til menntun- ar þegnanna, þeirra sem bæði vilja og geta lært). Þetta þýðir, að skólar verði frjálsari viðkomandi inntöku nemenda (sem hafa þá oftast verið virkir þátttakendur i atvinnulífinu lengur eða skem- ur). Ekki sé spurt: „Hvar er skír- teinið, sem heimilar þér inn- göngu, heldur kannað hvort væntanlegur nemandi sé líklegur til að standast þær kröfur, sem verði gerðar til hans. 3. Stórauknum möguleika kenn- ara til endurmenntunar. 4. Höfum hámarksstærð bekkja minni, t.d. 25 nem. í bekk. 5. Skiptum stóru skólunum niður í einingar t.d. 8 2—4 bekkir í einingu og sami kjarni kennara (4—6)kenni þar svo til allar greinar (sænska dæmið, SÍA). Aukin kynni kennara og nem- enda hljóta að ieiða af slíku. Lokaorð Ætlunin hafði verið. að gera báðum sjónarpsþáttunum skil, en sá síðari verður að bíða. Þá er ætlunin að grein komi, sem bygg- ist á svörum námsstjóra þeirra faga, þar sem samræmd próf eru haldin i 9. bekk. Hversu bundnir eru kennararnir af námsskránni í starfi sinu að þeirra dómi. Siðastur hefur orðið fjöl- brautarskólakennarinn, sem ann- ars dró upp hvað svartasta mynd af ástandinu í skólunum: Fjölbrautakennarinn: .....ég held að kennslustarf verði aldrei heilladrjúgt, nema þetta sé hug- sjónastarf viðkomandi einstakl- ings . ." Verið sæl að sinni, Vilhjálmur Einarsson. tXvXvXvXvXvSpBPWÍHBBPÍÍI^^^WS^^SvvvvvIv^^SSvívvX-XvSK?! |aw^aÍv!v‘V»V.V.WWa\v-v» • .. .....••*.•.•.•.•.V.V.V.V.V.W.” * ■ I Skólakerf^ í augum f Sumra og sctrt. sktimsli: ("foreldrar ír\r<tcfc(tr á foreldraíur\dwn*);ispéspegiU þjóí- £q(a§$in&; ísmaí af siarfsr-

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.