Morgunblaðið - 11.04.1996, Side 28

Morgunblaðið - 11.04.1996, Side 28
28 FIMMTUDAGUR 11. APRÍL 1996 MORGUNBLAÐIÐ MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 11. APRÍL 1996 29 + STOFNAÐ 1913 ÚTGEFANDI: Árvakur hf., Reykjavík. FRAMKVÆMDASTJÓRI: Hallgrímur B. Geirsson. RITSTJÓRAR: Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. ÞJONUSTUMIÐ- STÖÐ FISKISKIPA * ISLENZK fyrirtæki hafa verið í verulegri sókn á erlend- um mörkuðum með sjávarfang og vörur til fiskiðnaðar og útgerðar. Auk þess hafa þau fjárfest í erlendum sjávar- útvegsfyrirtækjum á sviði veiða, vinnslu og markaðsmála. Þessi þróun mun vafalaust halda áfram í vaxandi mæli á næstu árum, enda hafa hvers konar höft og múrar verið að hrynja í alþjóðaviðskiptum um alllangt skeið. Viðskipta- samningar þjóðarinnar, og þá fyrst og fremst aðildin að Evrópska efnahagssvæðinu, hafa skapað ný tækifæri sem fyrirtækin eru að færa sér í nyt af auknum krafti. Margt er þó ógert til að njóta ávaxtanna af auknu viðskipta- frelsi, ekki sízt í okkar eigin garði. Enn leifir af þeim haftahugsunarhætti, sem kynslóðir íslendinga uxu upp við, og má þar m.a. nefna, að ennþá eru steinar lagðir í götu erlendra fiskiskipa, sem vilja eiga viðskipti við okkur. Það má rekja til þess, að í hálfa öld var þeim bapnað að landa afla sínum hér á landi og fengu í raun enga þjónustu nema í neyðartilvikum. Bannlögin frá 1922 voru ekki afnumin fyrr en vorið 1992 og upp frá því fóru erlend fiskiskip að landa hér afla sínum og fá nokkra þjónustu aðra. Gífurleg tækifæri eru fyrir íslenzk fyrirtæki í viðskipt- um við erlend fiskiskip og í raun má segja, að allt Norður- Atlantshafið sé markaðssvæðið. Nú hefur Útflutningsráð íslands ráðizt í það verkefni, ásamt hópi fyrirtækja, að kynna ísland sem þjónustumiðstöð fiskiskipa. Áherzla verður lögð á að miðla upplýsingum til útgerðarstjóra fyrirtækja og skipa, sem stunda veiðar eða siglingar um Norður-Átlantshaf. Vönduðu kynningarriti verður dreift til þeirra, svo og á sjávarútvegssýningum, til ræðismanna og íslenzkra viðskiptaaðiláerlendis. í ritinu verður íslenzk- um fyrirtækjum og höfnum landsins gefinn kostur á að kynna vörur sínar og þjónustu. Þetta framtak Útflutningsráðs og samstarfsfyrirtækja þess er til mikillar fyrirmyndar. Enginn vafi er á því, að miklir ónýttir möguleikar eru fyrir hendi í þjónustu og viðskiptum við erlend skip. Sérstaka áherzlu ætti að leggja á, að þau selji afla sinn á fiskmörkuðum hér eða í beinum viðskiptum við fiskvinnslustöðvar. Augaleið gefur, hvílíkur fengur það væri til atvinnusköpunar um land allt. RÉTT ÁKVÖRÐUN í SCHENGEN-MÁLINU RÍKISSTJÓRNIN tók rétta ákvörðun er hún samþykkti að þekkjast boð Schengen-ríkjanna um áheyrnaraðild að samstarfi þeirra og að taka áfram þátt í viðræðum um gerð samstarfssamnings við Schengen. Könnunarviðræðum um gerð slíks samnings er nú lokið og er gert ráð fyrir að hann feli í sér að ísland taki að sér gæzlu ytri landamæra Schengen-svæðisins, að vega- bréfsskoðun verði afnumin á ferðalögum milli íslands og Schengen-ríkjanna og að ísland fái aðild að undirbúningi og töku ákvarðana aðildarríkja samkomulagsins, þótt það geti ekki hindrað framgang tillagna, sem Schengen-ríkin styðja. Sama mun eiga við um Noreg, sem líkt og ísland stendur utan Evrópusambandsins. Með þessu móti verður unnt að viðhalda norræna vega- bréfasambandinu, einum mikilvægasta ávinningi norræns samstarfs, þrátt fyrir að Danmörk, Svíþjóð og Finnland gerist aðilar að Schengen-samkomulaginu. Það yrði alvar- legt áfall fyrir samstarf Norðurlandanna, ef nýir múrar yrðu reistir á milli þeirra, nú á tímum aukins frelsis í alþjóðasamskiptum og niðurrifs girðinga á milli ríkja og þjóða um alla Evrópu. Samstarf við Sdiengen býður upp á þátttöku í hinni landamæralausu Evrópu og í samstarfi Evrópuríkjanna gegn t.d. glæpum og fíkniefnasmygli. Ávinningurinn af þátttöku í evrópska vegabréfasamstarfinu er svo mikill að hann mun vega upp þann kostnað, sem talið er að hljótist af t.d. breytingum í Flugstöð Leifs Eiríkssonar vegna hennar. Fátt bendir til annars en að góður árangur náist í þeim samningaviðræðum, sem eru framundan. Alþingi ætti því ekki að verða neitt að vanbúnaði að samþykkja samstarfs- samning við Schengen-ríkin á næsta ári. Enn eru skiptar skoðanir um fyrirhugaða lagningu vegar um land Stóra-Kropps Fyrsti varaforseti kínverska þingsins er í opinberri heimsókn ásamt föruneyti Morgunblaðið/Árni Sæberg Askorun um brúarsmíð yfir Flóku Engin niðurstaða fékkst í deilumáli um vegar- lagningu í Reykholtsdal á fundi í Logalandi í fyrrakvöld. Fundarmenn samþykktu hins vegar að skora á hreppsnefnd Reykholtsdalshrepps að beita sér fyrir endurbyggingu brúar yfir Flóku. Guðjón Guðmundsson var á fundinum. AFJÖLMENNUM fundi, sem hreppsnefnd Reykholts- dalshrepps boðaði til í fyrrakvöld, komu enn fram skiptar skoðanir um fyrirhugaða lagn- ingu vegar um land Stóra-Kropps. Umræður stóðu langt fram á nótt og lauk með því að hluti fundarmanna gekk út af fundi. Þá hafði verið lögð fram tillaga um að skora á hrepps- nefndina að beita sér fyrir því að byggð yrði brú yfir ána Flóku fyrir vegafé þessa árs. Menn andvígir lagningu vegarins um svokallaða neðri leið lögðu þá fram frávísunartillögu. Hún var felld og gengu þeir þá af fundi. TiIIagan um brúarsmíðina var hins vegar samþykkt með 34 atkvæðum gegn 2. Helgi Hallgrímsson, vegamálastjóri, rakti forsögu þessa máls í framsöguer- indi sínu. Vegagerðin gerði að loknu mati á umhverfísáhrifum tillögu um að vegurinn yrði lagður um neðri leið- ina. Urskurður skipulagsstjóra hneig í sömu átt en hann var síðan kærður til umhverfisráðherra. Umhverfísráðherra úrskurðaði í samræmi við skipulags- stjóra að farið skyldi að tillögu Vega- gerðarinnar. Meirihluti hreppsnefndar hefur í bréfí farið fram á það við sam- gönguráðherra að hann endurskoði af- stöðu stjómvalda í þessu máli og mæla með efri leiðinni svokölluðu. í máli sumra fundarmanna kom fram að ekk- ert annað mál hefði valdið jafn mikilli sundrungu innansveitar og mál væri komið til að leggja niður vopnin og sameinast um hagsmuni sveitarinnar. Vegtæknilegir kostir Fyrirhuguð vegarlagning sem deil- urnar snúast um yrði sunnan við ána Flóku. í máli vegamálastjóra kom fram að brúin yfír Flóku myndi nýtast bæði efri og neðri leiðinni en hugmyndir eru uppi um að endurbyggja brúna. Helgi greindi frá þeim valkostum sem voru fyrir hendi í lagningu vegarins, þ.e. efri og neðri leið og leið 2b sem er tjlbrigði við neðri leiðina. „f aðalatriðum má segja að kostir neðri leiðarinnar séu vegtæknislegs eðlis, þ.e. minni beygjur, minni brekk- ur, minni hæð og minni hæðarmunur. Þessi atriði eru öllu umferðaröryggi hagstæð. Þess utan er neðri leiðin ódýrust. Gallar neðri Ieiðar- innar hins vegar snúa að íbúum á svæðinu. Annars vegar fer vegurinn yfir ræktað og ræktanlegt land og sker jarðirnar í sundur og umferðin dregur úr þeirri friðsæld sem þar ríkir nú. Á móti kemur það hagræði sem er af góðum veg með bundnu slitlagi. Hinn gallinn snýr að jörðum í Flókadal. Þær fjarlægjast aðalleið og þar með dregur úr gæðum þeirrar vegaþjónustu sem þar er veitt,“ sagði Helgi. Helgi sagði að lengd veganna væri svipuð en efri leiðin þó styst. Mesta hæð yfir sjó á neðri leið væri 52 metr- ar en 95 metrar á efri leiðinni og leið 2b. Mesti bratti væri á neðri leiðinni, 9,6%, 6,5% á efri leiðinni og 5,2% á leið 2b. Skert vegsýn, þar sem heil- dregin lína yrði á vegi, yrði minnst á neðri leiðinni, alls á 220 metra kafla, 1.920 metra kafla á efri leiðinni og á 1.200 metra kafla á leið 2b. Helgi sagði að eins og sæist af þess- ari upptalningu væri neðri leiðin hag- stæð út frá vegtæknilegu sjónarmiði. „Almennar kenningar ganga út á það að því minni bratti og því minni beygj- ur því minni líkur eru á slysurn," sagði Helgi. Kostnaður vegna neðri leiðar er metinn á 170 milljónir kr., 230 millj- ónir kr. végna efri leiðar og 250 millj- ónir kr. vegna 2b. Land undir veg Helgi sagði að land sem færi undir veg í landareign Stóra-Kropps væri talið nema 4,1 hektara en á móti kæmi annað land á vegsvæði gamla vegarins sem væri um 3 hektarar. Hluti af því væri ekki eins hæft til ræktunar og það land sem færi undir nýja veginn. Á landareign Ásgarðs færi 4,9 hektarar lands undir nýja veginn en á móti kæmu 1,7 hektarar í staðinn. Helgi sagði að unnið væri að end- urskoðun vegaáætlunar fyrir þetta ár og komið hefðu fram hugmyndir að byggja nýja brú yfír Flóku á þessu ári og styrkja gamla veginn milli Flóku og Kleppjámsreykja og leggja hann bundnu slitlagi. Kostnaður við veginn væri metinn á 50-60 milljónir kr. en bygging brúarinnar um 41 milljón kr. „Það má þó ljóst vera nú þegar að ekki verður gert meira á þessu ári en að byggja brú yfir Flóku ef sú ákvörð- un verður tekin," sagði Helgi. Leiðir úr sjálfheldu Helgi benti á nokkra möguleika sem leið úr sjálfheldunni. Einn væri sá að meirihluti hreppsnefndar og þeir íbúar sem hafa mótmælt neðri leið láti af andstöðu sinni og gangi til viðræðna við Vegagerðina um það hvernig draga megi sem mest úr því óhag: ræði landareigenda sem í hlut eiga. í öðru lagi að meirihluti sveitarstjórnar freisti þess að fá samþykki skipulags- yfirvalda við efri leiðina þrátt fyrir fyrra samþykki sömu yfirvalda við neðri leiðina. í þriðja lagi nefndi Helgi þann möguleika að styrkja gamla veg- inn og leggja hann bundnu slitlagi og í síðasta lagi að vegamál svæðisins yrðu skoðuð upp á nýtt í tengslum við vinnu að gerð svæðisskipulags sem nú er í gangi. Ættingjar talast ekki við Heimamenn tóku því næst til máls. Bjarni Guðráðsson sagði að málið væri í sjálfheldu vegna þess að sveitarstjórnin í Reykholtsdalshreppi hefði tekið afstöðu í málinu áður en hún hefði kynnt sér það til fullnustu. Hann sagði að eigendur jarða við neðri leiðina fengju ómæld hlunnindi af nýjum vegi, þar væri samgöngubót sem myndi vega upp óhagræðið af vegin- um. Hann lagði til að Vegagerðin gerði undirgöng undir nýja veginn svo ábúendur að Stóra-Kroppi hefðu óhindraðan aðgang að ræktarlandi sínu. Sigurður Bjarnason tók sömuleiðis undir sjónarmið vegamálastjóra og mæltist til þess að menn sameinuðust um þá framkvæmd að byggð yrði ný brú yfir Flóku og lykju síðar vinnu við skipulag á svæðinu. Þorsteinn Pétursson sagði að fleiri en hreppsnefnd Reykholtsdalshrepps ættu að hafa eitthvað um það að segja hvar vegurinn yrði lagður því vegir í Reykholtsdalshreppi væru ekki ein- göngu fyrir Reykdælinga heldur einn- ig fyrir fólk úr nágrannasveitarfélög- um og þjóðina alla. „Við skulum vona að hreppsnefnd Reykholtsdalshrepps komist ekki áfram með það skemmdarverk sem hún virðist vera að vinna, þ.e. að láta okkur sitja hér uppi vegarlaus næstu 10-20 árin,“ sagði Þorsteinn. Hann sagði að þetta mál hefði vald- ið miklu tjóni í sveitinni. Nágrannar og jafnvel nánustu ættingar, sem hefðu haft gott samband sín á milli, töluðust ekki lengur við. Hann sagði að sveitarfélagið hefði breyst ótrúlega mikið á undanförnu ári og mál væri til komið að sundrungunni lyki. „Þetta mál hefur aldrei snúist um vegarstæði heldur fólk. Við skulum vona að Vega- gerðin og þeir sem ráða þessum málum beri gæfu til þess að leggja veginn á sléttu landi en ekki hoppa með hann yfir hæðir og hóla,“ sagði Þorsteinn. Gunnar Bjarnason, oddviti hrepps- nefndarinnar, sagði að lausn málsins væri fólgin í meiri og betri skipulags- vinnu. Hann sagði að inn f það ferli skorti samstarf Vegagerðarinnar og sveitarstjórnarinnar. „Ég hef alltaf haldið því fram að efri leiðin þjónaði byggðinni best og þeirri atvinnuupp- byggingu sem er hér á svæðinu," sagði Gunnar. Jón Kjartansson, bóndi á Stóra- Kroppi, sagði að það væri dapurlegast í þessu máli þær innansveitardeilur sem hefðu stigmagnast. „Ég álít það skyldu mína, og sú skylda er lögfest í lögum um mat á umhverfisáhrifum, að veita framkvæmdaraðilum og stjórnvöldum aðhald og gæta eigin hagsmuna," sagði Jón. Hann kvaðst ekki vilja nota þetta tækifæri til þess að deila um einstök atriði, nóg hefði verið gert af því áður í ijölmiðlum. „Ég vil hins vegar árétta það hvers vegna ég vil ekki þennan veg. Ég geri engan greinarmun á því hvort vegurinn liggur um hlaðið við íbúðarhús mitt eða fyrir framan fjósið. Eg keypti jörðina fyrir tveimur árum og ætlaði að byggja þarna upp öflugan landbúnað. Margir reyndu að telja úr mér kjark og ég hef reyndar oft efast um það að ég hafi tekið rétta ákvörðun. Ég lít svo á að verði þessi vegur lagður verði skilyrði mín til búskapar verulega verri. Ég trúi því ekki að allir þeir bændur, sem þyrftu að horfa upp á það að jörð þeirra yrði klofin í þriðja sinn, myndu ekki bregðast við eins og ég og reyna að hafa áhrif á þessa framkvæmd," sagði Jón. Jón kvaðst taka undir orð annarra ræðumanna á fundinum að það væri mál að linnti og menn gætu snúið sér að sínum hagsmunamálum. Ómæld hlunnindi af nýjum vegi Skilyrði til búskapar versna Kínveijar áhugasamir um aukin samskipti við Island FYRSTI varaforseti kín- verska þingsins, herra Tian Jiyun, heimsótti Al- þingishúsið í gærmorgun á öðrum degi opinberrar heimsókn- ar sinnar til íslands ásamt fjórtán manna föruneyti. Með varaforset- anum í för eru Tong Zhiguang, sem situr í forsætis- og utanríkismála- nefnd kínverska þingsins og er jafnframt formaður Export-Import bankans í Kína, starfsmenn ráðu- neyta um utanríkismál, efnahags- lega samvinnu og öryggismál, auk fulltrúa forsætisnefnda í þingum ýmissa héraða, ritara og aðstoðar- manna. Ein kona er í hópnum og gegnir starfi túlks. Alþingi bauð Kínverjunum til íslands í því skyni að endurgjalda heimsókn sendinefndar þingmanna til Kína í fyrra og gerðu gestirnir víðreist í gær. Hópurinn dvelst á Hótel Sögu og hófst gærdagurinn á heimsókn í Alþingishúsið þar sem forseti_ Alþingis tók á móti gestun- um. „Ég fór með þá inn í þingsal- inn, skýrði fyrir þeim hvernig þing- ið vinnur og gerði grein fyrir stjórn- skipulagi okkar. Það kom þeim einna mest á óvart hvað hvert þing stendur lengi. Þeir eru vanir að sitja í mjög stuttan tíma en ganga þá frá áætlanagerð til margra ára,“ segir Ólafur. Áhugi á frekara samstarfi Að skoðunarferð lokinni hófust viðræður milli þingforseta og gest- anna þar sem ýmislegt bar á góma. „Ég innti eftir helstu viðfangsefn- um og var mér þá gerð grein fyrir batnandi efnahagsástandi í Kína; lækkandi verðbólgu, vaxandi þjóð- artekjum og auknum viðskiptum við önnur ríki. Við skiptumst síðan á skoðunum um vaxandi samskipti ríkjanna, einkum það sem íslend- ingar geta komið að, sem er fyrst og fremst á sviði raforkumála, nýtingar jarðhita og vegagerðar og samvinna á sviði fiskveiða.“ Ólafur sagði jafnframt að gest- irnir hefðu lýst áhuga sínum á við- ræðum um jarðhitanýtingu og raf- orkumál og að þeir telji góða mögu- leika á frekara samstarfi við ís- lendinga. Loks sagðist þingforseti myndu beita sér fyrir því að gest- irnir hittu íslendinga sem sýnt hefðu samskiptum við Kína sér- stakan áhuga og yrði þeim stefnt til málsverðar í boði forseta Alþing- is í þeim tilgangi í kvöld. Finnur Ingólfsson iðnaðar- og viðskiptaráðherra tók á móti kín- verska þingforsetanum og föru- neyti hans og sagðist einkum hafa kynnt þeim Island sem vænlegt land til fjárfestingar. „Kínverjar fjárfesta talsvert utan Kína og við reyndum að draga fram kostina sem Island hefur upp á að bjóða. Þá bar á góma fyrri viðræður land- anna um byggingu álvers og höfum við ákveðið að senda nefnd út til Kína 22.-29. apríl til að leggja mat á hvort starfsemi 40.000 tonna álvers geti samrýmst þeim kröfum sem við gerum í umhverfismálum,“ sagði Finnur Ingólfsson. I nefndinni verða fulltrúar mark- aðsskrifstofu iðnaðarráðuneytisins og Landsvirkjunar. Aukinn útflutningur æskilegur Guðmundur Bjarnason starfandi utanríkisráðherra hitti Kínveijana einnig að máli og var ánægður með fundinn að eigin sögn. Kvað hann koma örlítið á óvart að svo stór þjóð hefði þetta mikinn áhuga á samskiptum við smáþjóð á borð við Island. Rætt var um samstarf þjóð- Morgunblaðið/Þorkell FYRSTI varaforseti kínverska þingsins, herra Tian Jiyun, skoðaði Alþingishúsið í gærmorgun á öðrum degi opinberrar heimsóknar sinnar til íslands ásamt fjórtán manna föruneyti. , Morgunblaðið/Árni Sæberg KINVERSKU gestirnir nutu leiðsagnar Stefáns Karlssonar for- stöðumanns í Árnastofnun í gær. Morgunblaðið/Þorkell VARAFORSETINN, herra Tian Jiyun, heilsar frú Vigdísi Finnboga- dóttur forseta íslands á Bessastöðum í gærdag. Morgunblaðið/Árni Sæberg FINNUR Ingólfsson iðnaðar- og viðskiptaráðherra heilsar fyrsta varaforseta kínverska þingsins, herra Tian Jiyun. anna í atvinnu- og viðskiptamálum og hvernig mætti breyta því. „Og kannski leiðrétta þann halla sem er fyrir hendi því við flytjum miklu meira inn frá þeim en þeir frá okk- ur. í því sambandi var meðal ann- ars rætt um okkar þekkingu og möguleika á sviði sjávarútvegs, bæði hvað varðar veiðar og vinnslu," sagði Guðmundur. Umhverfismál bar einnig á góma og segir ráðherrann að ýmsu sé ábótavant í þeim efnum í Kína sem fullur skilningur sé á að bregðast þurfi við. „Við ítrekuðum fyrri mótmæli okkar við kjarnorkutil- raunum Kínveija, ræddum mann- réttindamál, lýðræði og samskiptin við Tævan. Sagði ég að stjórnvöld fögnuðu því ef tekin yrðu einhver skref í rétta átt. Varaforsetinn staðfesti að tekið hefði verið við mótmælunum og sagðist sammála áherslum íslendinga í mannrétt- indamálum en það var ekki rætt nánar. Hvað Tævan áhrærir var áhersla lögð á þá afstöðu að landið væri hluti af Kína og að ekki verði gef- ið eftir í því efni. Á hinn bóginn fullyrtu þeir að sú efnahagslega þróun sem orðið hefur í Tævan muni halda áfram óháð því skipu- lagi sem ríki- á meginlandinu og tala í því sambandi um eitt land en tvö kerfi,“ sagði ráðherra. Kínversku gestirnir komu við í Árnagarði síðdegis og fengu að skoða annað aðalhandrit Grágásar, íslendingabókarhandrit og Land- námabók, sömuleiðis Flateyjarbók og Konungsbók Eddukvæða. „Við- tökurnar voru góðar og þeir sýndu handritunum nokkurn áhuga. Þeir voru forvitnir um Grágásarhandrit- ið og hvernig það hefði verið gert; hvort það væri skrifað, hvort staf- irnir væru þrykktir og á hvað væri skrifað,“ segir Stefán Karlsson for- stöðumaður Árnastofnunar. Segir Stefán það hafa komið talsvert á óvart að um kálfskinn væri að ræða og að pappír skyldi ekki hafa borist hingað fyrr en á 15. öld. Forseti íslands, frú Vigdís Finn- bogadóttir, tók á móti gestunum á Bessastöðum í gær og í gærkvöldi bauð Davíð Oddsson forsætisráð- herra til kvöldverðar í Ráðherrabú- staðnum. I dag fara Kínverjarnir meðal annars til Þingvalla, skoða Ljósafossvirkjun, Hveradali og hitta Ingibjörgu Sólrúnu Gísladótt- ur borgarstjóra.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.