Morgunblaðið - 11.04.1996, Page 25

Morgunblaðið - 11.04.1996, Page 25
MORGUNBLAÐIÐ AÐSENDAR GREINAR FIMMTUDAGUR 11. APRÍL 1996 25 Þér standa allar dyr opnar JAFNRETTI er undir okkur komið. Stjórn- valdsaðgerðir hafa og geta leitt til aukins jafn- réttis en einar og sér tryggja þær ekki árang- ur. Of mikil íhlutun hins opinbera getur jafnvel leitt til ábyrgðarieysis einstaklinganna þar sem treyst er á aðgerðir annarra og valdboðun að ofan. Þér standa all- ar dyr opnar er yfir- skrift sýningar Sjálf- stæðra kvenna sem nú stendur yfir í Kringl- unni. Boðskapur sýn- ingarinnar er að jafn- rétti er á valdi okkar, hvers og eins. Það viðhorf byggir á trú á getu einstaklingsins og er það ólíkt vinstrisinnuðum hugmyndum sem ganga út frá því að konur séu einsleitur hópur, veikburða og hjálp- Jafnréttismál snúast ekki um baráttu karla og kvenna, segir Hall- dóra Vífilsdóttir, heldur um aukin rétt- indi til handa öllum einstaklingum. arvana, sem þurfi á félagslegri að- stoð að halda. Litið er á karla sem ofjarla kvenna og konur sem fórn- arlömb sem skilgreindar eru út frá hlutverki sínu innan íjölskyldunnar. Sjálfstætt fólk Konur á að meta og virða sem einstaklinga en hlutverk þeirra á ekki að skilgreina út frá líffræðilegum eiginleik- um þeirra eða sambandi við aðra einstaklinga. Konur, ekki síður en karlar, eiga að hafa lagalegar, efnahagsleg- ar og félagslegar for- sendur til að taka sjálfar ákvarðanir er snerta líf þeirra og konur, jafnt sem karlar, eiga að njóta sömu tækifæra í starfi og í einkalífi. Það frelsi sem felst í því að hver einstaklingur fái að velja sér hlutverk, hvort sem er á heimili eða á vinnumarkaði, tryggir að hæfileiki hvers og eins fái að njóta sín sem best. Hvers konar jafnrétti? Mikilvægt er að hafa í huga að með jafnrétti er átt við lagalegt og félagslegt jafnræði en ekki er átt við jafnstöðu. Einstaklingarnir eiga að njóta jafnra tækifæra en í raun standa kynin frammi fyrir mismun- andi væntingum, tækifærum og kröfum. Að mæta viðhorfum sem grundvallast á kynferði einu saman er félagsleg mismunun og kemur sú mismunun skýrast fram i ríkjandi viðhorfum til hlutverka kynjanna. Því er leið kynjanna til einstaklings- frelsis ekki sú sama en það felur þó ekki í sér að karlmenn séu andstæð- ingar kvenna því að hagsmunir karla og kvenna fara saman. Viðhorfin fleyta okkur lengst Jafnrétti fæst ekki með lagasetn- ingum einum saman. Viðhorfsbreyt- ing er stærsta skrefið í þá átt að útrýma kynbundnu misrétti. Fram- tíðin er okkar og árangur- inn er undir okkur komin. Því þurfa konur og karlar að vinna saman að breytingum sem tryggja frelsi og sjálfstæði allra einstaklinga. Tryggja á körlum þau réttindi sem konur hafa hingað til haft gagnvart heimili og börnum og jafnframt á að tryggja konum jöfn tækifæri og sömu laun á við karla fyrir sambærileg störf á vinnumark- aðinum. Með bættri stöðu kvenna á vinnumarkaði er leystur úr læðingi sá kraftur sem að sumu leyti er í fjötrum í dag. Eins mikil breidd er á hæfileikum og getu hjá konum og körlum en launamismunun leiðir til þess að hæfir einstaklingar eru ekki hvattir sem skyldi. Jafnréttismál - þitt mál! Jafnréttismál snúast ekki um bar- áttu karla og kvenna heldur um auk- in réttindi til handa öllum einstakl- ingum. Sú hugmyndafræði sem byggir á frelsi einstaklingsins og jöfnun tækifæra óháð kyni er væn- legust til að ná fram raunverulegu jafnrétti. Þær hugmyndir sem leggja kynferði til grundvallar líta á konur sem undirokaðan minnihlutahóp og felast lausnirnar í félagslegum úrbót- um og sérréttindum kvenna. Félags- leg mismunum sem endurspeglast í ríkjandi viðhorfum um verkaskipt- ingu kynjanna, heftir frelsi einstakl- inganna og nýtir ekki það afl sem býr í fólki. Viðhorfsbreyting er stærsta skrefið í átt að raunverulegu jafnræði. Næsta skref er þitt. Dyrnar eru ólæstar, gangið inn! Höfundur er 1. varaformaður Sambands ungra sjálfstæðis- manna og starfar með Sjálfstæð- um konum. Halldóra Vífilsdóttur Erum við að tapa? HVAÐ eru jafnréttis- mál? Eru jafnréttismál hagsmunabarátta kynj- anna? Þar sem sigur annars er tap hins? Hafa aukin réttindi kvenna í gegnum tíðina þýtt að karlmenn hafa verið á réttindalegu eða kannski forréttindalegu undanhaldi? Er það svo að sú kynslóð karl- manna sem undirritað- ur tilheyrir hefur það miklu verr en fyrri kyn- slóðir karlmanna sem bjuggu í þjóðfélögum þar sem konur höfðu ekki kosningarétt, ekki tækifæri til að mennta sig eða • vinna á hinum almenna vinnumarkaði? Eg tel svo ekki vera og efast um að margir séu á þeirri skoðun. í það minnsta berst enginn fyrir því að snúið verði til baka og áunnin réttindi tekin af konum og þau réttindi sem konur börðust fyrir á sínum tíma, eru í dag talin sjálf- sögð. Út á hvað gengur jafnréttisbaráttan I dag er vart unnt að finna laga- ákvæði sem kveða á um ríkari rétt körlum til handa. Þrátt fyrir að kon- ur hafi í dag lagalegt jafnrétti á við karimenn njóta þær mun lægri launa fyrir störf sín og eru í miklum minni- hluta í ýmsum stjórnunarstöðum i þjóðfélaginu. Hveiju er þá nauðsyn- legt að beijast fyrir í dag? Jú, í dag er þetta spurning um viðhorfsbreyt- ingu. Viðhorfsbreytingu til hvers, kynni einhver að spyija. Viðhorfs- breytingu til hinna hefðbundnu kyn- hlutverka og viðhorfsbreytingu til jafnréttisbaráttunnar sem slíkrar. Til að af henni geti orðið, verðum við karlmenn- irnir að verða þátttak- endur í baráttunni. Það er í raun rangt að kalla þetta jafnréttis- baráttu í dag, því í raun erum við nú að fást við vandamál sem komið hafa upp í samskiptum kynjanna vegna breyttra aðstæðna í þjóðfélaginu. Ein hliðin á vandamálinu er vand- inn sem snýr að konum, því þrátt fyrir sama rétt og í sumum tilfellum meiri rétt, hefur hann ekki skilað sér í aukinni þátttöku kvenna í stjórnunarstörfum í þjóðfélaginu og markmiðunum um sambærileg laun fyrir sambærileg störf, hefur síður en svo verið náð. Hin hliðin á vanda- málinu er að karlar í nútímasamfé- lagi eiga augljóslega erfitt með að fóta sig og má nefna fjölmörg dæmi þess til staðfestingar. Dýr forréttindi Ef karlmenn hafa, eins og haldið hefur verið fram, meiri völd, aukið frelsi og meiri valmöguleika í okkar þjóðfélagi þá eru þau forréttindi dýru verði keypt. Rannsóknir hafa sýnt að þeir aðilar sem fremja sjálfsmorð, ofbeldisverk og glæpi, eiga við áfeng- isvandamál að stríða, sitja í fangels- um, lenda í slysum og eiga í vandræð- um í skólakerfinu, svo einhver dæmi séu tekin, eru að langstærstum hluta karlmenn. Tökum þátt Niðurstaðan hlýtur að vera sú að jafnréttismál eru mál sem varða alla og því er nauðsynlegt að hætt verði Jafnréttismál varða alla, segir Guðlaugnr Þór Þórðarson, og hætta verður að líta á konur og karla sem and- stæðinga. að líta á konur og karla sem andstæð- inga og við förum að ræða málin í ljósi þess að skipan mála verði á þann háttinn að hagur beggja kynja verði bættur. Fyrir mér eru þrjár mikilvægar ástæður fyrir því að karl- menn ættu að taka þátt í þeirri umræðu. í fyrsta lagi eru ekki mikl- ar líkur á því að árangur náist í málaflokki ef helmingurinn af þeim sem málið varðar eru ekki þátttak- endur í umræðunni eða baráttunni. í öðru lagi varða jafnréttismál einnig vandamál sem snúa fyrst og fremst að körlum. Það væri fráleitt að reyna að komast til botns í þeim málum sem snúa nær eingöngu að körium, án þess að karlar kæmu þar nærri. í þriðja lagi eru jafnréttismál, eins og öll önnur þjóðfélagsmál, pólitísk og því takast þar á hugmyndir hægri og vinstri manná. Á sama hátt og deilt er um hvort treysta beri ein- staklingnum eða hvort hverfa eigi á vit forsjárhyggju í efnahags-, um- hverfis- og menntamálum, takast á sömu hugmyndapólar í jafnréttismál- um. Því væri fráleitt að karlmenn myndu láta þennan málaflokk sem snertir alla í þjóðfélaginu afskipta- lausan. Höfundur er fornmður SUS. Guðlaugur Þór Þórðarson Var hægt að koma í veg fyrir salmon- ellu-sýkingxma? í SÍÐASTA mánuði kom upp salmonellu- sýking í Reykjavík, sem rekja mátti til brotalamar í þrifum á hrærivél í ákveðnu bakaríi hér í borg. Þá liggur beinast við að spyija hvernig opin- beru matvælaeftirliti sé háttað, eftirlitinu sem á að tryggja ör- yggi neytenda. Um allt land starfa heilbrigðiseftirlit sveit- arfélaga í umboði heil- brigðisnefnda á hveij- um stað. Heilbrigðis- nefndir eru pólitískt skipaðar og sitja 4 ár í senn. Sumarið 1994 tók Reykja- víkurlistinn við stjórn borgarinnar eftir 12 ára setu sjálfstæðismanna. Fljótlega varð okkur í Reykjavíkur- listanum ljóst að Heilbrigðiseftirlit Reykjavíkur (HER) hafði verið í langvarandi Ijársvelti og dregist verulega afturúr hvað varðar nú- tíma stjórnunarhætti og tækjabún- að. Starfsfólki hafði gefist lítill kostur á að nýta sér nýja tækni á sama tírna og stjórnvöld bættu sí- fellt við verkefnum og ábyrgð á HER með setningu reglugerða í kjölfar EES-samningsins. gerðir ættu að skila virkara eftirliti, sem felst m.a. í því að hjálpa fyrirtækjum við að koma á eigin innra eft- irliti. Ef HER hefði ekki verið í langvarandi fjár- svelti sjálfstæðismanna hefði það t.d. verið lengra komið með að taka út innra eftirlit matvælafyrirtækja. Með innra eftirliti þessa ákveðna bakaríis hefði mátt koma í veg fyrir að salmonella bærist í ijómabollurnar sem ollu einni mestu hóp- sýkingu sem upp hefur komið á landinu. Aukin hætta Neysluvenjur hafa mikið breyst undanfarin ár, meira er um tilbúnar matvörur, áður sauð fólk sinn mat sjálft heima. Meðhöndlun og geymsla viðkvæmra matvæla og matreiðsla í stórum einingum, sem ætluð er beint til neyslu, eykur Reykvíkingar þurfa að geta treyst því, segir Sigurborg Daðadótt- Sigurborg Daðadóttir Matvælaeftirlit vanrækt Þegar Reykjavíkurlistinn tók við stjórn heilbrigðisnefndar voru 2,7 stöðugildi við matvælaeftirlit í borg- inni. Til samanburðar má nefna að 3 stöðugildi voru við hundaeftirlitið. Öllum má ljóst vera að innan við 3 starfsmenn anna ekki eftirliti með öllum þeim fjölda fyrirtækja sem eru í borginni. í þessu felst að sjálf- stæðismenn hafa vanrækt stórlega það hlutverk HER sem snýr að matvælaeftirliti. Hundaeigendur bera sjálfir allan kostnað af hunda- eftirlitinu, e.t.v. er skýringanna á þessu misræmi að leita þar. Við ákváðum strax að láta hiutlausan fagaðila gera úttekt á stjórnun og störfum HER og koma með tillögur til úrbóta. Samhliða var sett gjald á öll eftirlitsskyld fyrirtæki í borg- inni, eins og gert er ráð fyrir í lög- um, sem standa skyldi að hluta undir kostnaði heilbrigðiseftirlitsins og tryggja þannig HER sértekjur. Reykjavík var reyndar síðast sveit- arfélaga til að setja gjald á mat- vælafyrirtæki. Uttektin hefur farið fram og leiddi hún í ljós að mikilla úrbóta var þörf, „stjórnskipulagið óskil- virkt og upplýsingakerfi vantaði sem gerði stjórnun og skipulagn- ingu ómögulega" eins og segir í úttektinni. Reykjavíkurlistinn ákvað að fara eftir ráðleggingum úttektaraðila og freista þess að rífa þannig HER upp úr öldudalnum. Reykvíkingar þurfa að geta treyst því að opinbert heilbrigðiseftirlit tryggi öryggi þeirra. Nýlega samþykkti borgarstjórn nýtt skipurit þar sem stofnað var sérstakt matvælasvið. Löglærður skrifstofustjóri hefur verið ráðinn, tækjabúnaður verður endurnýjaður og starfsfólk endurmenntað. Starfs- fólki hefur verið fjölgað á matvæla- og mengunarvarnarsviði. Þessar að- ir, að opinbert heil- brígðiseftirlit tryggi öryggi þeirra. hættuna á matarsýkingum og matareitrunum. Þetta er vandi í okkar vestræna heimi sem við stöndum frammi fyrir og verðum að taka á. Sjálfstæðismenn hafa notað hvert tækifæri til að gagn- rýna þá ákvörðun Reykjavíkurlist- ans að leggja gjald á fyrirtæki sem m.a. er ætlað til eflingar matvæla- eftirlitinu. Þeir ættu fremur að sjá sóma sinn í stuðningi við þá ákvörð- un Reykjavíkurlistans að efla mat- vælaeftirlitið og tryggja HER fjár- magn til þeirra hluta. Almenningur á kröfu á að öryggi matvæla sé sem best tryggt og það næst aðeins með góðu og skilvirku eftirliti, jafnt innra eftirliti fyrirtækja sem og opinberu eftirliti. Að þessu hefur núverandi heilbrigðisnefnd unnið og mun vinna áfram með stuðningi meirihluta borgarstjórnar. Höfundur er formaður heilbrigð- isnefndar Reykjavíkur. •bíS -systeme Laufenberg J. ASTVniDSSON HF. Skipholti 33,105 Reykjavík, sfai 552 3580. Bruðhjón Allw borðbúnaður - Glæsiloij gjalavara Bniðarhjóna listar VERSLUNIN Langavegi 52, s. 562 4244.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.