Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Volume

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1977, Page 100

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1977, Page 100
106 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS unnar ætti vafalaust að vera unnt að ganga úr skugga um viss grund- vallaratriði varðandi uppruna, þegar um jafn útbreiddan hlutaflokk og austurlensku beitirnar er að ræða. Austurlenskar beitir á NorSurlöndum. Eins og áður segir þekkjast austurlenskar beitir frá víkingaöld á Norðurlöndum, bersýnilega vegna langferða norðurmanna gegnum Rússland. Hlutir af þessari tegund ná þó yfirleitt ekki lengra vestur en til Svíþjóðar. Fyrir utan Lundarbeitina er enn ekki kunnugt um nema eina beit lengra í vestri, og hún fannst í kaupstaðnum Heiðabæ í Slésvík-Holstein, við suðvesturhorn Eystrasalts. Einn af þeim stöð- um þar sem beitirnar birtast fyrst er Bjarkey (Birka), sænski kaup- staðurinn í Leginum (Málaren). Þar hafa fundist austurlenskar silfurbeitir, sem breytt hefur verið í skrauthengi, í mörgum kvenna- gröfum frá 9. öld eða þar um bil. Sumar þessara beita hafa sérmerki- legt skreyti með nýralöguðum blöðum og eiga svo nánar hliðstæður í Suðaustur- og Austur-Rússlandi og Norður-Kákasíu, að þær eru með öruggri vissu innfluttar frá þessum löndum, eins og líka Arne hélt fram. Hann ættfærði þessa list til khazaríska ríkisins, einkum við neðanverða Volgu, og taldi að beitirnar hefðu borist til Eystra- salts á verslunarleiðum norðurmanna eftir Volgu. Á 10. og 11. öld fjölgar austurlenskum beitum verulega og þær dreifast jafnar um Rússland, austurbaltnesku löndin, Finnland og Svíþjóð. Frá þessum öldum hafa fundist, jafnvel alla leið vestur í Svíþjóð, bæði einstakar beitir, útbúnar sem skartgripir kvenna, og einnig heil belti og beltispokar í gröfum karlmanna.12 Torvelt er að kveða nánar á um uppruna þessara beita. Arne lét sér þann skilning nægja í „La Suéde et l’Orient“ 1914 að beitirnar væru aðallega frá þeim löndum í Suðaustur-Rússlandi sem Khazarar réðu yfir, en ef til vill einnig frá Persíu og löndunum austan Kaspíahafs, og að þær hefðu borist til Norðurlanda eftir Volguleiðum. 1 seinni ritum benti hann á þann úrkost, að hjartalagaðar, skjaldmyndaðar og ferkantað- ar bronsbeitir með pálmettuskrauti frá um 10. öld hafi verið fluttar inn frá Vestur-Túrkestan, einna helst Buchara og Samarkand, en þar var hann á ferð 1929 og komst í kynni við fjöldann allan af svipuð- um beitum. Þetta er ekki ósennilega til getið. Frá kjarna Samanída- veldisins í Vestur-Túrkestan er megnið af arabískum myntum frá 10. öld, sem fundist hafa á Norðurlöndum. En þangað til gerð hefur verið fyllri grein fyrir útliti beitanna í V.-Túrkestan og veigamestu löndum
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.