Morgunblaðið - 24.12.1987, Side 16

Morgunblaðið - 24.12.1987, Side 16
 16 MORGUNBLAÐIÐ, FIMMTUDAGUR 24. DESEMBER 1987 „Laug endurfæðingarinnar“ og ný þýðing Biblíunnar eftirJón Sveinbjörnsson Morgunblaðið birti hinn 17. des- ember sl. grein eftir hr. Raymond John Cooper er hann nefnir „Laug endurfæðingarinnar og réttlæti fyrir trú“. Höfundur reynir í greininni að kasta rýrð á nýlega útgáfu Biblíunn- ar á íslensku og vekja tortryggni manna gagnvart henni, einkum bréf- um Nýja testamentisins. Hann segir um þýðingu 3.-5. versins í 3. kafla Títusarbréfs: „Þetta er ekki það sem stendur í grískunni. Orðaröðin er ekki upprunaieg og grunur leikur á að einhver lútherskur maður hafi verið hér að verki. Hér kemur versið frá eldri íslensku þýðingunni sem enn er í algengri notkun. “ Síðan birtir hann þýðinguna frá 1912 og kem ég síðar að því. Þetta eru alvarlegar aðdróttanir og tel ég mér skylt að svara þeim öðrum lesendum til upp- lýsingar. Að þýða af einu máliáannað Þýðingaraðf erðir EANida „Þegar þýtt er af einu tungumáli á annað er margs að gæta, ekki síst þegar langur tími er liðinn frá því að text- inn var ritaður. Engin tvö tungumál eru eins, hvorki að orðaforða né setningaskipan. Menn nota málið til þess að koma hugsunum sínum til skila þannig að aðrir skilji.“ Þegar þýtt er af einu tungumáli á annað er margs að gæta, ekki síst þegar langur tími er liðinn frá því að textinn var ritaður. Engin tvö tungumál eru eins, hvorki að orðaf- orða né setningaskipan. Menn nota málið til þess að koma hugsunum sínum til skila þannig að aðrir skilji. Hver þjóðtunga býr yfir ákveðnum lögmálum sem móta notkun manna á málinu. Málfræðingar reyna að komast að þessum lögmálum og sýna fram á hvemig þau þróast. Þegar texti er þýddur af einu máli á annað þarf að greina bæði tungumálin í samsvarandi merkingareindir til þess að um eiginlega þýðingu sé að ræða en ekki umritun. Við erum vön að greina íslenskuna í orðflokka, nafn- orð, lýsingarorð, sagnorð, o.s.frv. Þó að greina megi önnur tungumál í sömu orðflokka þá fela orðflokkamir ekki í sér slíkt samræmi. Eitt tungu- mál getur t.d. notað nafnorð til að tjá það sem annað tungumál tjáir með sagnorði. Sama má segja um setningaskipan. Allir þekkja hve an- kannalegt það er að lesa texta þar sem íslenskum orðum er raðað eftir enskri setningaskipan. Margir telja einmitt þetta vera mestu hættuna sem steðjar að íslenskri menningu og tungu um þessar mundir. um. Þó að greining í orðflokka komi þýðendum að nokkmm notum, þá má greina orð í annars konar eindir og byggja á slíkri greiningu þegar texti er þýddur af einu máli á ann- að. Málvísindamaðurinn Albert E. Nida, sem Háskóli íslands sæmdi heiðursdoktorsnafnbót á síðastliðnu ári, hefur manna mest mótað að- ferðir nútíma biblíuþýðinga. Hann telur að greina megfi öll tungumái í fjóra meginflokka, hlutaorð, verkn- aðarorð, ákvæðisorð og tengiorð. Hann telur einnig að öll tungumál byggist á 8-10 kjamasetningum, sem hvert og eitt tungumál móti síðan eftir eign lögmálum. Þegar þýða á texta af einu máli á annað þarf fyrst að greina hann í kjamasetningar. Kjamasetningar em síðan þýddar og mótaðar eftir þeim lögmálum sem gilda í því tungumáli sem þýtt er á. Aherslan hvflir hér á viðtakandanum eða lesandanum. Þýðing er trú frum- texta ef hún hefur sömu áhrif á lesendur eins og ætla má að frum- textinn hafi haft á uppmnalega lesendur. Nida telur að þama sé ver- ið að koma orðum að þeim ferli sem góðir þýðendur hafí fylgt af eins konar eðlishvöt. Við íslendingar höf- um átt og eigum marga frábæra þýðendur sem hafa flutt erlenda texta yfir á fagurt íslenskt mál. En við þekkjum einnig svonefndar „ver- síónir“ eða skólaþýðingar þar sem þýtt er frá orði til orðs, nafnorð þýtt með nafnorði og sögn með sögn o.s. frv. og setningaskipan hins framandi laug endurfæðingar og endumýjung- ar. Nafnorðin í textanum: miskunn, laug, endurfæðing, endumýjung, náð og von em öll verknaðarorð: Guð sýnir mönnum miskunn, Guð/Heilag- ur andi laugar/hreinsar einhvem, Guð/Heilagur andi fæðir einhvem á ný, Heilagur andi gerir einhvem nýian, Guð/Jesús Kristur sýnir ein- hveijum náð, við vonum eitthvað. Kjamasetningamar í kaflanum em þessar: (1) Guð frelsaði okkur, (2) Guð sýnir mönnum miskunn, (3) Guð lætur heilagan anda lauga okk- ur, (4) Guð og heilagur andi fæðir okkur á ný, (5) Guð og heilagur andi gerir okkur að nýjum mönnum, (6) Guð lét/lætur Jesú Krist úthella Jón Sveinbjömsson máls látin halda sér eftir megni. Þó að slíkar þýðingar séu „nákvæmar" í vissum skilningi, em þær samt óhæfar þýðingar. Biblían 1912 og 1981 Einn helsti galli þýðingar Nýja testamentisins frá 1912 og einkum bréfanna er að mínu mati viðleitnin að þýða orðrétt eftir gríska textan- um. Ytri gerð frumtextans er þrædd eins og hægt er, nafnorð þýtt með nafnorði, sögn með sögn, eignarfalls- liðir látnir halda sér o.s.frv. Afleið- ingin af þessu er sú að víða er textinn nær óskiljanlegur venjulegum íslenskum lesendum og býður upp á að hver og einn geti lesið út úr text- anum hvað eina sem honum sýnist. Þegar til stóð að prenta Biblíuna að nýju hafði þýðingamefnd Nýja testamentisins lokið við að þýða guð- spjöllin og Postulasöguna. Augljóst var að þýðing bréfanna myndi taka lengri tíma en svo að hægt væri að bíða með nýju útgáfuna, og erfitt var að prenta textann frá 1912 óbreyttan þar eð hann var á mörgum stöðum nær óskiljanlegur. Þá var ákveðið að fara yfir þýðingu bréf- anna frá 1912 og reyna eftir megni að gera textann aðgengilegri fyrir lesandann og beita vi6 það málví- sindalegum aðferðum, en stefna jafinframt að nýrri þýðingu á bréfun- Títusarbréf 3.5—7 í greininni nefnir dr. Cooper sér- staklega 5. til 7. vers í 3. kafla Títusarbréfs. Textinn í þýðingunni 1912 er þessi (vers 4—7): en er gæzka Guðs frelsara vors og mannelska birtist, þá frelsaði hann oss, ekki vegna réttlætisverkanna, sem vér höfðum unnið, heldur sam- kvæmt miskunn sinni fyrir laug endurfæðingar og endumýjungar heilags anda, sem hann úthelti jrfir oss ríkulega fyrir Jesúm Krist, frelsara vom, til þess að vér, rétt- lættir fyrir náð hans, yrðum í voninni erfingjar eilífs lífs. Endurskoðaði textinn 1981: En er gæska Guðs frelsara vors birtist og elska hans til mannanna, þá frelsaði hann oss, ekki vegna réttlætisverkanna, sem vér höfðum unnið, heldur samkvæmt miskunn sinni í þeirri laug, þar sem vér endurfæðumst og heilagur andi gjörir oss nýja. Hann úthellti anda sínum yfir oss rfkulega fyrir Jesú Krist, frelsara vom, til þess að vér, réttlættir fyrir náð hans, yrð- um í voninni erfingjar eilífs lífs. Orðrétt þýðing gríska textans: ... heldur samkvæmt miskunn hans frelsaði hann oss gegnum laug endurfæðingar og endumýj- ungar anda heilags (eða: gegnum laug endurfæðingar og endumýj- ung anda heilags), sem hann úthellti yfir oss ríkulega gegnum Jesú Krist, frelsara vom, til þess að réttlættir með náð hans erfingj- ar vér yrðum samkvæmt von lífs eilífs. Forsetningin vegna/gegnum (gríska „dia“) stýrir orðunum, „laug endurfæðingar og endumýjungar heilags anda“. Eignarfallið „heilags anda“ stendur sennilega bseði með 1. janúar nálgast með staðgreiðslu opinberra gjalda. Það er afar mikilvægt að allir launamenn og launagreiðendur þekki rétt sinn og skyldur í hinu nýja kerfi. Menn eru því hvattir til að kynna sér málið vel og leita upplýsinga séu þeir í óvissu. FRÁDRÁTRJR í STAÐGREÐSLU HVAÐ FELST í STAÐGREÐSLU? I staðgreiöslú eru skattar dregnlr af öllum launum við hverja útborgun. Þar með talið eru hvers konar greiðslur, hlunnindi og orlof. Staðgreiðslan tekur yfir alla skatta og gjöld, sem áður voru álögð á launamenn, nema eign- arskatt sem áfram verður innheimtur eftir á. ÚTREIKNINGUR OGINNHEIMTA STAÐGREÐSLU Allir launamenn fá árlegan persónu- afslátt sem dreginn er af staðgreiðslunni. Per- sónuafslættinum er skipt jafnt á alla mánuði ársins og er 14.797 krónur fyrir hvem mánuð á tímabilinu janúar-júní 1988. Sjómenn og hlutráðnir landmenn fá sér- stakan sjómannaafslátt 408 krónur á dag janúar-júní 1988, sem ekki kemurfram áskatt- kortinu. Námsmerm fá hærri persónuafslátt yfir sumarmánuðina. Vaxtafrádráttur verður afnuminn en til bráðabirgða veröur þó veittur afsláttur til þeirra er festu kaup á íbúðaitiúsnæði eða hófu bygg- ingu þess til eigin nota 1987 eða fynr og hefðu að óbreyttu notið vaxtafrádráttar. Þessi afsláttur verður veittur í allt að 6 ár, frá og með 1988. Launagreiðandi annast útreikning stað- greiðslu starfsmanna sinna, innheimtir hana og skilar til innheimtumanns mánaðarlega, einnig af eigin launum. Launamaður getur ekki sjálfur skilað staðgreiðslu vegna launa frá launagreið- anda. Sama skatthlutfall, 35.2%, er notað við afdrátt af öllum launum óháð upphæð þeirra. Skatturinn er því ekki stighækkandi. BÆTUR Bamabætur með hverju bami innan 16 ára aldurs verða greiddar á 3ja mánaða fresti og skiptast jafnt á milli hjóna (sambýlisfólks). Húsnæðisbætur eru greiddar þeim sem kauþir eða hefur byggingu íbúðartiúsnæðis 1988 eða síðar í fyrsta sinn eða til eigin nota einnig þeim sem keyptu eða byggðu í fyrsta sinn 1985-1987 ef þeir nutu ekki vaxtafrádrátt- ar á þeim tíma. Réttur til bótanna varir í 6 ár, frá og með upphafsári.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.