Morgunblaðið - 10.04.1976, Síða 16

Morgunblaðið - 10.04.1976, Síða 16
16 MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 10. APRlL 1976 \ Gunnar Thoroddsen á Alþingi í gær um nýja orkuspá: Fyrri vélasamstæða Kröflu fullnýtt haustið 1978 — sú seinni 1988-82 Sjómenn tala stundum um pðskahrotu. Það var Kröfluhrotan sem setti svip sinn á sfðasta dag Alþingis fyrir páskafrf — í gær. Þar var svo hart deilt að jafnvel Alþýðubandalagsmenn, sem að jafnaði eru skoðanalega eins og vel þjálfaður fimleikaflokkur, urðu á öndverðu máli. — Orkuráðherra, Gunnar Thoroddsen, upplýsti niðurstöður orkuspár, sem sýndu, að orkan frá fyrri vélasamstæðu Kröfluvirkjunar verður fullnýtt þegar árið 1978 og þeirrar sfðari 1980 — 1982, aflið 1980, orkan 1982. Hér á eftir verður efnisþráður umræðnanna lauslega rakinn. ORKUSVELTISSTEFNA ALÞVÐUFLOKKSINS Ingvar Gfslason (F) hóf mál sitt með því að minna á, að gufuafls- virkjunin við Kröflu væri at- hyglisverðasta nýjung um nýt- íngu innlendra orkugjafa, sem nú væri á döfinni með þjóðinni. Sú áróðurs- og andófsherferð, sem Alþýðuflokkurinn hefði beitt sér fyrir gegn þessari tímamótafram- kvæmd 1 orkumálum, ætti sér þá eina hliðstæðu í sögu okkar, er skipulögð hefði verið gegn til- komu símans upp úr aldamótun- um síðustu. Upphaf þessarar her- ferðar væri það, er aðalfundur kjördæmisráðs Alþýðuflokksins i Norðurlandi eystra hefði á sl. sumri gert andstöðu gegn þessari gufuaflsvirkjun að pólitísku stefnuskráratriði. Þó færi víðs fjarri að þessi öfgum knúða andstaða speglaði afstöðu Norðlendinga sem búið hefðu við orkusvelti um langt ára- bil. Vitnaði hann í því sambandi til leiðara í vikublaðinu „DEGI“. Þar hefði þessi virkjun veriðtalin tímamótaverk í nýtingu inn- lendra orkugjafa, fyrsta stóra jarðgufuvirkjunin hér á landi, stærsta raforkuverið sem reist hefði verið á Norðurlandi og í raun stærsta mannvirkið, sem ráðist hefði verið í í lands- fjórðungnum. Þar hefði og verið bent réttilega á það að Kröflu- virkjun ætti að þjóna mun stærra svæði en Laxárvirkjunarsvæðinu einu, flytja ætti orku til Norður- lands vestra og Austfjarða og leysa af hólmi gjaldeyriseyðandi dieselstöðvar. Þá vitnaði Ingvar til blaðaviðtals við Val Arnþórs- son, kaupfélagsstjóra á Akureyri og stjórnarmeðlim Laxárvirkj- unar, sem talið hefði að hitaveitu- framkvæmdir fyrir Akureyri og virkjun Kröflu væru fram- kvæmdir, sem farið gætu og þyrftu saman og þjónuðu sam- verkandi hlutverkum í hagsmun- um Norðlendinga. Ingvar sagði ástæðu til að þakka bæði fyrrv. og núv. iðnaðarráðherra frumkvæði og framkvæmd Kröfluvirkjunar. Sá fyrri hefði borið fram og fengið samþykkt lagafrumvarp um þessa virkjun, sá síðari komið laga- heimildum um virkjunina vel á veg. Landshluti, sem lengi hefði búið við orkusvelti, jafnvel neyðarástand í raforkumálum, er rennslistruflanir hefðu gert vart við sig í Laxá, sæi nú fram á orkuöryggi. Umframorka kynni að verða fyrir hendi fyrst í stað, a.m.k. unz línulögn til Austfjarða kæmist I gagn, en verið væri að tjalda til lengri tíma en einnar nætur. Alþýðuflokkurinn, sem gert hefði andstöðu við jarðgufu- virkjun að flokkslegu trúaratriði, hefði þar með snúizt gegn fram- kvæmd, sem hann hefði áður sam- þykkt, er Alþingi tók löglega ákvörðun um virkjunina. SKULDABOGINN SPENNTUR LANGT UMFRAM HÆTTUMARK Sighvatur Björgvinsson (A) sagði að sérfræðingar hefðu of lengi þagað um sérfræðilegar niðurstöðurogskoðanirsinar um Kröfluvirkjun. Það réttlæti þó ekki að ráðuneyti og Kröflunefnd hunzuðu staðreyndir nýrra að- stæðna um orkuþörf, arðsemi virkjunarinnar, jarðskjálfta- virkni og goshættu; né nýrra sér- fræðilegra upplýsinga helztu vís- indamanna okkar á þessu sviði. Sighvatur sagði talsmenn Kröfluvirkjunar tala um fram- leiðsluverð kr. 1.80 á kwst. Annað væri þó ekki að lesa úr erindi Jóhannesar Nordal en greiðslu- byrðin samsvaraði u.þ.b. kr. 8.00 á hverja kwst. Talað væri um heils milljarðs halla á Kröfluvirkjun. Áætlaður halli Rafmagnsveítna rlkisins í ár væri sama upphæð, sem að vísu ætti að mæta með 700 m.kr. verðjöfnunarskatti. Þessi skattur værí nú 14 þús. kr. á meðalfjölskyldu. Líkur bentu til að hann þyrfti að hækka I kr. 40 þús. Sighvatur sagði að lög um Kröflu Ieyfðu 55 mw virkjun. Hins vegar væru keyptar vélar með 60 mw stimplaðri stærð en 70 mw hámarksafköstum. Þetta væri gróft lagabrot. Þann veg snið- gengi framkvæmdavaldið þing- ræðið með valdníðslu. Ekki væri heldur von á góðu þar sem a.m.k. þrír ráðherrar hefðu legið eða lægju undir lögbrotsákærum: menntamálaráðherra fyrir emb- ættissviptingu I ráðuneyti sínu. landbúnaðarráðherra fyrir að misbeita valdi um útvegun ábúðar á jörð og dómsmálaráð- herra fyrir fjölmæli. Þá vitnaði Sighvatur I Þorleif Einarsson, jarðfræðing, Jónas Ellasson, prófessor, og fleiri sér- fræðinga, sem undanfarið hefðu ritað um Kröflumál og sýnt fram á, að bæði undirbúningiog fram- kvæmd virkjunarinnar væri veru- lega ábótavant, og taldi að fresta ætti frekari framkvæmdum meðan málið i heild yrði skoðað betur sem og náttúrufræðilegar aðstæður nyrðra. Loks vék Sig- hvatur að skuldasöfnun þjóðar- innar erlendis, sem nú næmi 400.000 á hvern Islending. VILBORG HARÐARDÖTTIR ANDMÆLIR RAGNARI ARNALDS. Vilborg Harðardóttir (K) sagði að eining væri ekki í þessu máli I Alþýðubandalaginu, eins og ráða hefði mátt af ræðu Ragnars Arn- alds fyrir nokkru, þvert á móti. Hún gæti t.a.m. tekið undir flest af þvi sem fram hefði komið í ræðu Braga Sigurjónssonar (A) utan dagskrár fyrr i vikunni. I þvl sambandi drap hún á eftirfar- andi: 1) Hún væri andstæð þeim flýti, sem ráðuneyti, Orkustofnun og Kröflunefnd hefðu sýnt í þessu máli. Nær hefði verið að verja fjármunum, sem i Kröflu væru komnar, i stofnlínur og dreifi- línur út um land, til að afsetja orku frá Sigöldu, t.d. til húshit- unar. 2) Hvers vegna var ekki hagnýttur sá kostur, sem gufu- aflstöðvar hafa umfram vatnsafls- stöðvar, að virkja f þrepum, en vatnsaflsstöðvar þyrfti annað tveggja að virkja í einum áfanga eða láta virkjun vera. Þá hefði verið hægt að virkja i samræmi við orkuþörf þar nyrða. 3) Þá vitnaði hún til nýbirtrar greinar 5 starfsmanna Orkustofnunar, sem settu fram þá skoðun, að fyrst hefði átt að bora vinnsluholur, síðan að reisa stöðvarhús og panta vélar, enda hefði þurft að velja vélar með tilliti til eiginleika guf- unnar. 4) Þá spurðist hún fyrir um öskuþol þaks á stöðvarhúsi, hvort miðað væri við tiltæka revnslu frá Eyjum? 5) Þá sagði » Ekki eining í Alþýðubandalaginu, segir Vilborg Harðardóttir hún orkuspá, er hún hefði i hönd- um, raforkuhitun húsa meðtalin, fyrir þrjá landsfjórðunga (Vest- firði, Austfirði og Norðurland) vera 596 Gwst. en framleiðsla Kröfluvirkjunnar einnar full- nýttrar, væri 590 Gwst. Hér væri bersýnilega stefnt að stóriðju. En hvaða stóriðju á nú að lauma inn um bakdyrnar til að selja henni orkuna á útsölu, spurði þingmaðurinn. Hún vitnaði til þeirra orða eins af sér- fræðingum þeim, sem ritað hefðu um Kröflumál, að við tslendingar hefðum verið í orkuvímu, nú væri að renna af okkur og timbur- mennirnir að segja til sín. göngu Magnúsar Kjartanssonar um lögfestingu Kröfluvirkjunar. Hann sagði Gunnar Thoroddsen hafa skipað sem formann Kröflu- nefndar mann, sem þekktur væri fyrir að framkvæma hlutina en láta ekki liggjaíláginni. Þóttein- hverjar skyssur kynnu að finnast i allri atorku og dugnaði Jóns G. Sólness, eins og annarra manna, myndi sennilega svo fara um síðir, að menn myndu meta það jákvæða við atorku hans og dugnað. Allt svæðið norður frá Þistil- firði suður á Reykjanes væri virkt um jarðskjálfta og eldgos. Enginn vissi hvar þau náttúrufyrirbirgði SVIPMYND FRA ALÞINGI — Hér eru menn i þungum þönkum, enda myndin tekin á alvörustundu á sjálfu Alþingi. Sem betur fer má þó stundum, og oftar en hitt, sjá kankvist bros í augum alþingismanna. Meðan þeir varðveita það er siður en svo öll nótt úti á landi okkar, þó spara þurfi það stundum, einkum á þrengingartimum. Á myndinni sjást: Eggert G. Þorsteinsson (A), Jónas Árnason (K) og Ragnar Arnalds (K). Við framleiðum glugga og svalahurðir með innfræstum TE-TU þéttilista einnig útidyra- og bílskúrshurðir af ýmsum gerðum. Það getur borgað sig fyrir þig teikningu eða koma og skoða — ef þú ert að byggja einbýlis- framleiðsluna, athuga hús eða fjölbýlishús, að senda afgreiðslutíma og fá verðtilboð. lJT™S£3f glugga og hurðaverksmiðja YTRI-NJARÐVÍK Sími 92-1601 Pósthólf 14 Kefc QJ SEKIR MENN Stefán Jónsson (K) sagði m.a. að sérfræðingar þeir, sem allra slðustu daga hefðu látið I sér heyra í fjölmiðlum um vitneskju, sem þeir hefðu legið á I tvö ár, hefðu betur fyrr látið í sér heyra, ef vitneskja þeirra hefði þá þýð- ingu, sem þeir vildu vera láta. Ef fullyrðingar þeirra væru mark- tækar, væri þögn þeirra óverjandi og þeir sekir menn. Þeir yrðu I það minnsta að skýra þögn sina, þótt talað hefðu um síðir, eftir að jarðskjálftar hefðu gengið um sinn. Stefán sagði þess skammt að bíða að Kröfluorka yrði afsett nyrðra og eystra, en orkuskortur hefði heft framtak í fjórðungn- um. Siðan talaði Stefán langt mál um Laxármál, í tilefni af ræðu Braga Sigurjónssonar (A) fyrr í vikunni og taldi að Alþýðu- flokkurinn hefði þar gengið að vilja og rétt bænda I Þingeyjar- sýslu. Stefán rakti frumkvæði og for- segðu til sin. Það breytti ekki þeirri staðreynd að við yrðum að nýta þá auðlind, sem jarðgufan væri, og ég fagna því, að eygja má þann tíma að orkusvelti lýkur norðanlands. LlNA FRA KRÖFLU TIL AUSTURLANDS Tómas Arnason (F) talaði langt mál um orkumál á Austfjörðum og þá virkjunarmöguleika, sem þar væru fyrir hendi. I framhaldi af byggðalínu norður og Kröflu- virkjun þyrfti að leggja línu til Austfjarða, þar sem væri ómett- aður markaður fyrir raforku, enda beinlínis ráð fyrir slíku gert í lögum. TAKA ÞARF TILLIT TIL VlSINDALEGRA UMSAGNA SÉRFRÆÐINGA. Bragi Sigurjónsson (A) ræddi m.a. um Laxármál. Taldi hann skammsýni og þvergirðingshátt hafa ráðið því, að raforkugeta Laxár III var ekki nýtt betur, svo sem ráð hefði verið fyrir gert. Þar

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.