Morgunblaðið - 13.10.1992, Side 19

Morgunblaðið - 13.10.1992, Side 19
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 13. OKTÓBER 1992 19 Alþjóðlegar skuldbind- ingar og álit Islands eftir Iouri Rechetov í máli Eðvalds Hinrikssonar er ekki bara að ræða um ásakanir um manndráp - þrátt fyrir að jafnvel eftir íslenskum hegningarlögum sé það afbrot ekki háð fymingu. Hér er ekki bara um að ræða fjöldamorð í venjulegri merkingu, en þjóðarmorð (hópmorð). Þetta er verknaður sem miðar að því að útrýma hópi manna sem eru af sama kynstofni eða hafa sömu trú, þar á meðal morð á meðlimum slíkra hópa. Þessi skilgreining á þjóðarmorði er úr Sáttmála frá 1948 til að koma í veg fyrir þjóðar- morð og til að koma fram refsingu vegna slíkra brota. Aðildarríki þess sáttmála hafa staðfest með I. gr. að þjóðarmorð sé ekki bara giæp- ur, en brot á þjóðarétti og skuld- bundið sig til að koma í veg fyrir og refsa fyrir slík brot. Skylda aðildarríkjanna felst meðal annars í því að koma á samsvarandi lög- gjöf (gr. V). ísland hefur staðfest þennan sáttmála. Það er líka aðili að fjórum Genf- arsáttmálum frá 1949; Pjórði sátt- málinn fjallar um vemd almennra borgara á stríðstímum. Samnings- aðilar taka með honum á sig þá skyldu að refsa þeim, sem hafa framið stríðsglæpi. í sáttmála frá 1968, sem gerður var á vegum Sameinuðu þjóðanna, var staðfest sú regla að laga- ákvæði um fyrningu og skyldar takmarkanir á saksókn og refsingu taki ekki til stríðsglæpa og glæpa gegn mannkyninu. I ályktun Allsheijarþingis Sam- einuðu þjóðanna frá 1973 sérstök áherzla lögð á alþjóðlega samvinnu um rannsókn, handtöku, framsal og refsingu gagnvart mönnum sem gerst hafa sekir um stríðsglæpi og glæpi gegn mannkyninu. Niðurstaða tveggja lögfræðinga um þjóðaréttarreglur varðandi mál Eðvalds Hinrikssonar „er sú að al- mennur þjóðarréttur leggur í viss- um tilvikum skyldur á herðar ein- staklingum sem eru víðtækari en Iouri Rechetov „Niðurstaða tveggja lögfræðinga um þjóðar- réttarreglur varðandi mál Eðvalds Hinriks- sonar er sú að almenn- ur þjóðarréttur leggur í vissum tilvikum skyld- ur á herðar einstakling- um sem eru víðtækari en sú ábyrgð sem kveð- ið er á um í landslög- um.“ sú ábyrgð sem kveðið er á um í landslögum. Þetta þýðir með öðrum orðum að hugsanlegt er að ein- staklingur sé brotlegur við alþjóða- reglur enda þótt samsvarandi regl- ur sé ekki að finna í landslögum. Þessar reglur er einkum að finna í þjóðréttarsamningum, en einnig í öðrum skráðum og óskráðum rétt- arheimildum þjóðaréttarins. Meðan á heimsstyijöldinni síðari stóð voru stríðsglæpir án vafa andstæðir við- urkenndum þjóðarétti og síðar var staðfest að glæpir gegn mannkyn- inu og þjóðarmorð (hópmorð) væru það einnig. Ríki er því skylt, að þjóðarétti, að hefja rannsókn út af slíkum brotum og refsa fyrir þau eftir því sem tilefni gefst til.“ Ég er þeim algjöriega sammála, vegna þess að þessi niðurstaða staðfestir meginreglu bæði þjóða- réttar og landsréttar um óumflýj- anlega refsingu fyrir glæpi. Því miður er ekki hægt að segja sama um þann kafla álitsgerðar, sem fjallar um aðstæður í Eistlandi 1939—1944. Þessi kafli hefur lítið með lögfræði að gera. Rannsókn og öflun sönnunar- gagna í slíkum málum eru ekki einföld. Þrátt fyrir það hafa dóms- málayfirvöld Astralíu, Bandaríkj- anna, ísraels, Kanada, fýrrum Sov- étrílq'anna og Þýskalands rannsak- að og rannsaka nú mörg slík mál sjálfsagt með ströngu tilliti til skil- yrða um réttláta og löglega með- ferð mála. Milliríkjasamstarf í þess- um efnum hefur reynst mjög vel. Sá sem sakaður er um slík brot hlýtur að hafa sjálfur fyrst og fremst áhuga á óhlutdræginni rannsókn, ef hann telur sig sak- lausan. En jafnvel ef hann verður fundinn sekur geta dómsmálayfir- völd náðað hann af mannúðará- stæðum. Mér skilst að slík meðferð mála væri meira í samræmi við alþjóðleg- ar skuldbindingar og samsvaraði áliti íslands sem réttarríkis. Brot gegn mannkyninu eru nú framin í fyrrverandi Júgóslavíu, Sovétríkjunum og á fleiri stöðum, Þeir, sem fremja þau, mega ekki gera sér vonir um að komast hjá refsingu fyrir slíka glæpi. Höfundur er doktor í þjóðarétti og meðlimur íráði Sameinuðu þjóðanna um afnám kynþáttamisréttis. Höfundur greinarinnar skrifaði hana sjálfur á íslensku og lýsir hún persónulegu áliti hans. BRÆDURNIR ruTkx-i NHF BOSCH VERKSTÆÐI Lágmúla 9 sími 3 88 20 • Vélastillingar • Smurþjónusta • RaMðgerðir • Ljósastillingar • Díselverkstæði k. á Fyrsta tilbob í spariskírteini ríkissjóbs verbur mibviku- daginn 14. október Næstkomandi miðvikudag fer fram fyrsta tilboð í spariskírteini ríkissjóðs. Um er að ræða hefðbundin verðtryggð spariskírteini í eftirfarandi flokkum: Flokkur Lánstími Gjalddagi l.fl.D 1992 5 ár 1. febrúar 1997 l.fl.D 1992 10 ár 1. apríl 2002 Þessir flokkar eru skráðir á Verðbréfaþingi Islands og er Seðlabanki íslands viðskiptavaki þeirra. Spariskírteinin verða seld með tilboðsfyrirkomu- lagi. Löggiltum verðbréfafyrirtækjum, verðbréfa- miðlurum, bönkum og sparisjóðum gefst einum kostur á að gera tilboð í spariskírteinin samkvæmt tilteknu tilboðsverði. Lágmarkstilboð er kr. 5.000.000 að nafnverði. Aðrir sem óska eftir að gera tilboð í spariskír- teinin eru hvattir til að hafa samband við framangreinda aðila, sem munu annast tilboðsgerð fyrir þá og veita nánari upplýsingar. Öll tilboð í spariskírteinin þurfa að hafa borist Lánasýslu ríkisins fyrir kl. 14, miðvikudaginn 14. október. Tilboðsgögn og allar nánari upplýsingar eru veittar hjá Lánasýslu ríkisins / Þjónustumiðstöð ríkisverðbréfa, Hverfisgötu 6, í síma 62 60 40. LANASYSLA RIKISINS ÞJÓNUSTUMIÐSTOÐ RÍKISVERÐBRÉFA Hverfisgötu 6, 2. hæð, 150 Reykjavík, sími 91- 62 60 40,

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.