Morgunblaðið - 18.12.1982, Page 1

Morgunblaðið - 18.12.1982, Page 1
Laugardagur 18. desember - Bls. 49-96 SÓL ÍSSL. sjálfsævisögu Steindórs Steindórssonar frá Hlöóum Bókaútgáfan Örn og Ör- lygur hefur gefið út bók- ina „Sól ég sá“, sjálfsævi- sögu Steindórs Stein- dórssonar frá Hlöðum. Morgunblaðið hefur feng- ið heimild til birtingar á kafla úr bókinni og varð fyrir valinu upphaf kafl- ans er nefnist Samverka- menn — Sigurðarþáttur. Er þar m.a. fjallað um samskipti þeirra Steindórs og Sigurðar Guðmunds- sonar, skólameistara Menntaskólans á Akur- eyri. Þegar er frá því skýrt, hvernig Sigurður Guðmundsson tók mér við komu mína að skólanum, og hversu gjörólík öll hans fram- koma var öllu því, er okkur hafði áður farið á milli. Það eru engar ýkjur að allt frá því, er við sáumst fyrst, en ég var fyrsti nemandinn, sem gekk á fund hans 1921, hafði ég verið í röð eftirlætisnemanda hans, og hann sýnt mér margvís- legan vinsemdarvott og gert mér margan greiða. Hann var mjög ánægður með kennslu mína, er ég kenndi fyrir Guðmund G. Bárð- arson og lét oft í ljós ánægju sína yfir, hvernig ég byggi nemendur undir próf, en þeir voru býsna margir, sem ég kenndi haustin 1923 og 1924. Ég á allmörg elsku- leg bréf frá honum, skrifuð bæði til Reykjavíkur og Kaupmanna- hafnar, og hann lét sér mjög annt um mig í veikindum mínum. Mér var það nokkurt áfall, er hann allt í einu snerist þannig að naumast var hægt að kalla það annað en fjandskap, því að engum er það sársaukalaust, þegar góðir vinir snúast þannig að því er best verður séð að tilefnislausu. En hvað hafði gerst? Mér var ekki kunnugt um neitt, sem ég hefði getað brotið af mér við hann eða skólann, og a.m.k. þótti mér sem hann hefði getað talað við mig og skýrt mér frá, hvað að var, ef um eitthvað var að ræða, annað en eigin duttlunga. Svo að ég hefði getað haldið uppi vörnum. Hin eina skýring, sem ég hefi getað fundið er eftirfarandi: Eins og síð- ar kemur fram, höfðu orðið miklar skærur með skólameistara og kommúnistum vorið 1930, sem leiddu til brottrekstrar Eggerts M«nntaskólinn á Akursyri Steindór Steindórsson Þorbjarnarsonar. Var Sigurði mjög í mun að berja niður allar kommúnistahreyfingar, sem upp kynnu að koma innan skólans. Eg hafði allt frá skólaárum mínum verið yfirlýstur jafnaðarmaður, og var Sigurði vel kunnugt um það, og hafði hann síður en svo haft nokkuð við það að athuga, enda jafnvel kosið stundum með jafn- aðarmönnum. Nú voru komnar upp harðar deilur milli jafnað- armanna og kommúnista, sem endaði með klofningi flokksins. Ekki var ljóst um hvern einstak- an, hvorum arminum hann kynni að fylgja. Nú er hugsanlegt, að Sigurður hafi fengið þá flugu í höfuðið, eða einhver lapið það í hann, að ég væri kommúnisti, án Sigurður Guömundsson þess að ég hefði gefið hið minnsta tilefni til þess, en hann ætíð tal- hlýðinn gegn tilteknum mönnum, og sá um þessar mundir forynju kommúnismans í hverju horni. Ef þessu hefur verið svona farið, þá var það nægilegt til þess, að hann vildi mig ekki að skólanum. En að hann hvorki vildi við mig tala, né gaf upp nokkuð, sem út á mig væri að setja annað en prófleysið sem hann þó nokkrum mánuðum fyrr hafði ekkert haft við að athuga, gat bent til þess, að honum væri óljúft að láta þess getið, að hann réði menn eftir pólitískum skoð- unum. En kommúnistahræðslan er eina ástæðan, sem ég get látið mér detta í hug. Skólinn hófst að venju. Ég gerði satt að segja varla ráð fyrir, að ég yrði þar lengur en til vorsins, að setningartíminn væri útrunninn. Taldi ég ólíklegt, að Sigurður mundi mæla með skipan minni, en nota tækifærið til að losast við mig. Ég vann verk mín eftir bestu getu og veittist það létt. Samvinna við kennara og nemendur var ágæt, en oft létu kennarar í ljós furðu sína á framkomu Sigurðar. Fyrstu vikurnar eða mánuði yrti hann naumast á mig eða tók undir kveðju mína, er ég heilsaði honum. Þyrfti ég að bera upp við hann einhver erindi, svaraði hann þeim stuttaralega, en ekki minnist ég þess, að hann neitaði beiðnum mínum um smávegis bókakaup eða annað, sem til kennslunnar þurfti. Veturinn leið tíðindalítið. En þá gerðist það 13. mars að hann hringdi til mín, í fyrsta sinni að mig minnir, og boðaði mig sam- stundis á fund upp í skóla, og bað mig að flýta mér. Engar fleiri skýringar. Ég brá þegar við, en er uppeftir kom voru þeir þar fyrir dr. Kristinn Guðmundsson og Steinþór Sigurðsson. Sigurður kom nú inn á kennarastofuna og tjáði okkur að Jónas ráðherra hefði hringt til sín og beðið hann um upplýsingar um fæðingardaga okkar og ár og eitthvað fleira, því að hann ætlaði að skipa okkur í embætti um kvöldið. Sigurður bætti við, að það væri víst eitt- hvað mikið að gerast í pólitíkinni, og Jónas vildi hafa alla sína hluti á hreinu. Kristinn og Steinþór tóku þessu eins og vera bar, enda höfðu þeir verið settir á annað ár. Ég benti hinsvegar á, að ég væri ekki búinn að starfa hinn lögákveðna setn- ingartíma, og hefði raunar gert ráð fyrir því, að ég yrði ekki leng- ur við skólann og spurði Sigurð, hvort hann kærði sig nokkuð um skipan mína. Mér væri hún síður en svo kappsmál. Ég gæti farið, hvenær sem væri að loknu mínu setningarári. En nú var eins og veður hefði eitthvað skipast. Hann svaraði að vísu ekki spurningu minni beint, en sagðist hlýða boði ráðherrans, og senda honum með- mælabréf með skipan okkar allra. Ekki man ég hvað fleira fór okkar á milli, en Sigurður sendi skeytið samstundis, og veitingar- bréf mitt var útgefið 14. mars 1931 aðfaranótt þingrofsdagsins fræga. Að þessu víkur Jónas í heilla- skeyti, er hann sendi mér sextug- um svohljóðandi. Á þessari giftustund þinni minnumst við giftu minnar að hafa í óborgaðri næturvinnu síð- asta dag minn í stjórnarráðinu fasttryggt þig við visindi og hverskonar aðrar mannlega mennt við okkar gamla skóla á Akureyri. Óska þér langra og mik- illa starfsmöguleika í ættbyggð okkar norðanlands. Jónas Jónsson. Eftir þetta fór viðmót Sigurðar smám saman að breytast, þótt þar væri að vísu éngin hlýja. Og aldrei varð þó samband okkar eins og áð- ur. Það fór þó brátt vaxaijdi, að skólameistari kallaði mig til skrafs og ráðagerða ekki síður en aðra kennara og jafnvel stundum SJÁ NÆSTU SÍÐU

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.