Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 1984, Síða 71

Náttúrufræðingurinn - 1984, Síða 71
Ævar Petersen: Leðurskjaldbaka fundin við ísland Þegar Einar Hansen og sonur hans Sigurður voru að koma úr róðri á trillubátnum Hrefnu II frá Hólmavík, rákust þeir á ferlíki eitt sem maraði í hálfu kafi. Komu þeir hákarlasókn á skepnuna, en við það tók hún að sökkva. Engu að síður tókst þeim að draga dýrið til Hólmavíkur, en hér reyndist vera komin risavaxin sæ- skjaldbaka. Þetta var 1. október 1963, rétt eftir hádegi, en þá voru þeir feðgar staddir skammt innan við Grímsey á Stein- grímsfirði, á miðjum firði undan Glámaströnd. Við komuna til Hólmavíkur var dýr- ið skoðað af héraðslækninum, sem úr- skurðaði það nýdautt og ekkert farið að rotna. Fundurinn vakti talsverða athygli hér á landi á sínum tíma, enda í fyrsta sinn sem sannað var að sæ- skjaldbaka hefði komið til íslands. Var getið um hana í öllum dagblöðum dagana 2.-5. október 1963, einnig af og til fram eftir mánuðinum. Hefur ekki verið skýrt frá þessum fundi á öðrum vettvangi, og því er þetta greinarkorn til komið. Skjaldbakan var vegin og mæld við komuna til Hólmavíkur og reyndist vera: Þyngd 370-380 kg Lengd 203 cm Breidd (ásamt bægslum) 240 cm. Lengd hvors bægslis 100 cm Mesta þykkt (hæð) 50 cm Dýrið var greint til tegundar sem leðurskjaldbaka og heitir Dermoche- lys coriacea (Linneus, 1758) á latínu. Þetta er stærsta skjaldbökutegund sem til er. Helsta einkenni hennar, auk stærðarinnar, er bakskjöldurinn. Hann er með 5 eða 7 hryggjum sem liggja eftir skildinum endilöngum og er odddreginn að aftanverðu (Brongersma 1967). Leðurskjaldbakan á Hólmavík var keypt af finnanda fyrir 10.000 krónur, og lagði Menntamálaráðuneytið fram fé til kaupanna. Gerð var afsteypa af henni í Kaupmannahöfn, sem varð- veitt er í Náttúrufræðistofnun íslands og er til sýnis í safninu (1. mynd). Aður en skjaldbakan kom til safns- ins, hélt finnandinn sýningar á henni. Strax og hún fannst dreif að fólk af Hólmavík og úr nágrannasveitum til þess að skoða gripinn. Fór Einar svo með dýrið til Akraness, þar sem hann sýndi það 17. október sama ár, en í Reykjavík 20. október. Á þriðja þús- und manns munu hafa séð skjaldbök- una í Reykjavík þennan eina sýning- ardag. Leðurskjaldbökur eru sjávardýr, sem einungis koma að landi til þess að verpa eggjum sínum. Þær lifa í hlýjum sjó hitabeltislanda en flækjast stund- um út fyrir sín venjulegu heimkynni. Leðurskjaldbökur hafa oft fundist við Náttúrufræðingurinn 53 (3—4), bls. 161 — 163, 1984 161
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104

x

Náttúrufræðingurinn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.