Morgunblaðið - 18.03.2003, Page 18

Morgunblaðið - 18.03.2003, Page 18
ERLENT 18 ÞRIÐJUDAGUR 18. MARS 2003 MORGUNBLAÐIÐ PÄR Stenbäck, fyrrverandi utan- ríkisráðherra Finnlands, er staddur hér á landi og var kosningaskýr- andi á kosningavöku finnska sendi- ráðsins sl. sunnudagskvöld. Hann segir að þótt Paavo Lipponen, leið- togi jafnaðarmanna og forsætisráð- herra, kunni að missa stjórnarfor- ystuna til Anneli Jäätteenmäki, leiðtoga Miðflokksins, verði áhrif hans væntanlega mikil áfram, ekki sízt á Evrópu- og utanríkisstefnu Finnlands. Í fráfarandi ríkisstjórn hafa jafn- aðarmenn og hægrimenn (Samein- ingarflokkurinn) verið stóru flokk- arnir, en auk þeirra eiga Vinstrabandalagið og Sænski þjóð- arflokkurinn aðild að stjórninni. Sameiningarflokkurinn tapaði mestu í kosningunum, missti sex þingsæti af 46. Jafnaðarmenn bættu við sig tveimur þingmönnum og hafa nú 53, en Miðflokkurinn bætti við sig sjö og er með 55 þing- menn. Sænska þjóðarflokknum gekk illa, hann missti þrjú þingsæti af sínum ellefu en Vinstrabandalag- ið stóð nokkurn veginn í stað. Samstjórn Miðflokks og jafnaðarmanna líklegust Stenbäck segir að langlíklegasta stjórnarmunstrið sé samstjórn Mið- flokksins og jafnaðarmanna, hugs- anlega með þátttöku minni flokka. „Báðir flokkarnir bættu við sig og eru nánast jafnir. Það er ekki hægt að segja að annar þeirra sé afger- andi sigurvegari. Ég er sannfærður um að samstjórn þeirra ætti miklu fylgi að fagna hjá kjósendum,“ seg- ir Stenbäck. Hann segir því líklegast að Mið- flokkurinn komi inn í ríkisstjórn í stað Sameiningarflokksins. Hjá síð- arnefnda flokknum standi leiðtoga- skipti væntanlega fyrir dyrum í kjölfar ósigursins og ólíklegt sé að flokkurinn, sem tapaði kosningun- um, verði áfram í stjórn, en sá, sem mestu bætti við sig, utan stjórnar. Stenbäck bendir á að Paavo Lipponen hafi sagt að hann taki ekki þátt í ríkisstjórn, þar sem Anneli Jäätteenmäki verði for- sætisráðherra, en í pólitík sé ekk- ert ómögulegt og forsætisráð- herrann kunni að finna sér leið út úr þeim ógöngum, sem hann hafi komið sér í með þeirri yfirlýsingu. „Það eru tveir möguleikar. Ann- ars vegar að Jäätteenmäki verði forsætisráðherra, sem væri eftir bókinni þar sem hún hefur tveimur þingmönnum fleira, og Lipponen eða einhver annar jafnaðarmaður yrði varaforsætisráðherra og utan- ríkisráðherra eða eitthvað slíkt. Hinn möguleikinn er að Jäätteen- mäki telji það fórnandi til að ljúka átta ára veru í stjórnarandstöðu að láta Lipponen forsætisráð- herraembættið eftir áfram. Hann er vinsælasta forsætisráðherraefn- ið; skoðanakannanir sýna að 40% Finna vilja helzt hafa hann áfram í embætti en tæplega 20% vilja Jäätteenmäki, sem þar að auki hef- ur minni reynslu. Jäättenmääki væri þá komin í sterka stöðu til að semja um önnur áhrifamikil ráð- herraembætti, til dæmis utanríkis- og fjármálaráðherrann.“ Stenbäck segir erfitt að segja til um hvort miklar breytingar verði á stjórnarstefnunni ef Miðflokkurinn kemur í stað hægrimanna. Hann bendir á að í síðasta stjórnarsátt- mála hafi ekki verið mikið um skýra stefnumörkun og finnskar ríkisstjórnir taki yfirleitt á hverju máli eins og það komi fyrir, án þess að hugmyndafræði þvælist of mikið fyrir fólki. Hann bendir þó á að líklegt sé að opinber afskipti aukist með stjórn- arþátttöku Miðflokksins. Þannig liggi stefna flokksins í atvinnumál- um, sem eru eitt stærsta vanda- málið í Finnlandi þessa dagana, nær stefnu jafnaðarmanna, sem vilja efla atvinnulífið með beinum fjárframlögum, en stefnu hægri- manna, sem leggja áherzlu á skattalækkanir og lækkun gjalda á atvinnurekendur. Miðflokkurinn sé þó flokkur smáfyrirtækja og muni sennilega vilja ívilna þeim með ein- hverjum hætti. Þá sé Miðflokkurinn jafnvel enn hallari undir ríkislausnir í heil- brigðismálum en jafnaðarmenn, ekki sízt þar sem flokkurinn telji einkarekstur heilbrigðisþjónustu, sem hægrimenn styðja og jafnaðar- menn einnig í einhverjum mæli, ekki ganga upp í hinum dreifðu byggðum þar sem flokkurinn á mest fylgi. Spurningin um aðild að Atlants- hafsbandalaginu (NATO) var ekki rædd mikið í kosningabaráttunni. Flokkarnir eru þó sammála um að hún komi upp í tengslum við endur- skoðun öryggismálastefnu landsins á næsta ári. „Þetta verður ekki mál, sem stjórnarmyndunarviðræð- ur stranda á,“ segir Stenbäck. „Menn munu komast að samkomu- lagi um að halda málinu áfram opnu og útiloka enga möguleika, en ekki kveða á um að taka þurfi ákvörðun í málinu. Afstaða Svíþjóð- ar skiptir líka máli og ekkert bend- ir til að Svíar snúi sér að ákvörðun í NATO-málinu fyrr en þeir eru búnir að afgreiða spurninguna um aðild sína að evrópska myntbanda- laginu. Það ríkir hins vegar sam- staða um að ef til þess kemur, verði Svíþjóð og Finnland að hafa sam- flot inn í NATO.“ Stenbäck segir að í Evrópumál- um sé ekki mikill munur á stefnu flokkanna, en einstakir stjórnmála- menn hafi mjög eindregna afstöðu, ekki sízt Paavo Lipponen, sem hef- ur lagt ofuráherzlu á þátttöku Finnlands í kjarna Evrópusam- starfsins og að styrkja yfirþjóð- legar stofnanir ESB, sem muni koma smáríkjum til góða. „Í hvaða stöðu sem Lipponen verður, hvort heldur hann verður forsætisráð- herra, utanríkisráðherra, Evrópu- málaráðherra eða eitthvað annað, mun hann áfram hafa mikil áhrif. Enginn stenzt honum snúning,“ segir Stenbäck. Sænski þjóðarflokkurinn í tilvistarkreppu Stenbäck tilheyrir Sænska þjóð- arflokknum og hefur áfram mikil áhrif innan flokksins, þótt hann hafi hætt beinni stjórnmálaþátt- töku 1985. Hann er áhyggjufullur yfir slæmu gengi sinna manna. „Ef það væru pólitískar skýringar á því, t.d. léleg forysta, slæm kosn- ingabarátta eða eitthvað slíkt, væri þetta einfaldara. En slíkar skýr- ingar duga ekki. Þetta snýst um til- vistargrundvöll flokksins,“ segir hann. Stenbäck bendir á að tunga og sjálfsvitund virðist skipta minna máli en áður, ekki sízt hjá ungu fólki og þá helzt þeim tvítyngdu, sem eigi bæði finnsku- og sænsku- mælandi foreldra. „Við verðum að takast á við þetta vandamál, koma flokknum á nýjan grundvöll og höfða til ungs fólks. Það er engin lausn að draga sig t.d. út úr rík- isstjórnarsamstarfinu.“ Áhrif Lipponens verða áfram mikil Pär Stenbäck, fyrrverandi utanríkisráðherra Finnlands, var kosn- ingaskýrandi á kosningavöku finnska sendiráðsins í fyrrakvöld. Ólafur Þ. Stephensen ræddi við hann um úrslit kosninganna. Morgunblaðið/Kristinn Pär Stenbäck, fyrrverandi utanríkisráðherra Finnlands, telur líkur á samstjórn Miðflokks og jafnaðarmanna. olafur@mbl.is SIGUR finnska Miðflokksins í þingkosningunum á sunnudag gat vart verið naumari. Samkvæmt loka- niðurstöðum atkvæðatalningar hlaut hann innan við 7.000 fleiri atkvæði en Jafnaðarmannaflokkurinn. 4,2 milljónir voru á kjörskrá og kjörsókn var um 70%. Miðflokkurinn fékk 24,8% og 55 menn kjörna, af þeim 200 sem sæti eiga á finnska þjóðþinginu. Það er 2,4% fylgisaukning miðað við niðurstöður kosning- anna 1999. Jafnaðarmenn fengu 24,5% og 53 fulltrúa kjörna. Það er 1,6% fylgisaukning frá því síðast. Þetta þýðir að flokkarnir tveir hafa samanlagt starf- hæfan meirihluta á þingi, 108 af 200. Hægrimenn töpuðu 2,5% frá því 1999. Sameining- arflokkurinn fékk nú 18,5% og missti sex þingmenn, úr 46 í 40. En þar sem borgaralegu flokkarnir – þ.e. Miðflokk- urinn, hægrimenn (Sameiningarflokkurinn), kristi- legir demókratar og Sænski þjóðarflokkurinn – hafa samtals 110 þingsæti vilja sumir trúa því að nú sé lag að mynda hægristjórn. Slík stjórn var við stjórnvölinn í Finnlandi 1991–1995 (undir forystu Esko Aho, þáver- andi leiðtoga Miðflokksins) og var það fyrsta „hrein- borgaralega“ stjórnin í landinu í áratugi. Umboðið til stjórnarmyndunar fær Jäätteenmäki formlega í hendurnar eftir að hið nýkjörna þing kemur fyrst saman í næstu viku. Hún yrði fyrsti kvenforsætisráðherrann í sögu Finnlands. AP Anneli Jäätteenmäki, formaður Miðflokksins, fagnar kosningaúrslitunum ásamt Eero Lankia, framkvæmdastjóra flokksins (t.v.). Mjög naumur sigur Helsinki. AFP.

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.