Morgunblaðið - 18.03.2003, Side 4

Morgunblaðið - 18.03.2003, Side 4
FRÉTTIR 4 ÞRIÐJUDAGUR 18. MARS 2003 MORGUNBLAÐIÐ ÞEIR nokkrir tugir Íslendinga sem verið hafa að störfum í pílagrímaflugi á vegum Atlanta í Miðausturlöndum eru langflestir farnir þaðan eða eru rétt í þann mund að fara þaðan. „Það eru allir farnir eða að fara burt því seinna tímabili pílagríma- flugsins, þegar flogið er með fólk heim frá Sádi-Arabíu, lauk 15. mars,“ segir Erling Aspelund hjá Atlanta. „Vélarnar eru allar að tínast til Evr- ópu, utan tveggja sem fara til Kína í stórskoðun. Mannskapurinn okkar er því nánast allur farinn burt af svæðinu.“ Erling segir að Al Barca hafi ætlað að klára að flytja farangur frá Jedda til Nígeríu á mánudag eða í dag, þriðjudag. Það séu síðustu flugin. „Það eina sem var eftir var yfirvigtin hjá Nígeríubúunum því þeir hömstr- uðu allt sem þeir gátu keypt í Sádi- Arabíu. Þannig að það er ein 747 vél bara í að flytja farangur og raunar búin að vera að því undanfarna daga.“ Aðspurður segir Erling að hjá Atl- anta séu menn fegnir því að þessu flugi sé lokið og að starfsmenn séu komnir burt. „En við þóttumst alltaf vita að stríðið myndi ekki hefjast fyrr en pílagrímaflugið væri búið því stríð á þeim tíma hefði skapað ægilegt um- rót í múslimaheiminum.“ Hafþór Hafsteinsson forstjóri Atl- anta sagði áætlanir um það hvernig flugfélagið myndi bregðast við stríði hafa verið tilbúnar hjá félaginu fyrir þó nokkru. „Við höfum vitað það all- an tímann að það myndi ekki gerast neitt fyrr en pílagrímaflugið væri bú- ið því það hefði sett allt í bál og brand af trúarástæðum.“ Gætu þurft að breyta einni flugleið Hafþór sagði að breytingar gætu þó orðið á fraktflugi flugfélagsins. „Við erum með fraktverkefni þar sem við fljúgum frá Kúala Lúmpúr til Amsterdam og Frankfúrt í gegn- um Dúbaí sem er við Persaflóa. Ef það kemur til stríðs verður flugleið- inni breytt þannig að við fljúgum norðar og í gegnum Nýju-Delhí á Indlandi í staðinn og förum þar með norður fyrir átakasvæðin,“ sagði Hafþór. Atlanta flýgur víða um heim, t.d. um Suður-Ameríku, Bandaríkin, Karíbahaf og Evrópu og taldi Hafþór stríðið ekki hafa stórvægileg áhrif á flug félagsins þar. „Ef stríðið dregst hins vegar á langinn inn í sumarið hefur það áhrif á allt leiguflug til sól- arlanda, til dæmis niður við Miðjarð- arhaf og Egyptaland. Það er þá miklu stærra mál fyrir flugheiminn í Evrópu. Svo hefur þetta strax áhrif í Bandaríkjunum. Bandaríkjamenn munu hætta að ferðast um leið og stríðið brestur á svo það verður áreiðanlega mjög hart í ári fyrir mörg flugfélög.“ Hafþór sagði óvissuna um stríðið hafa verið mörgum erfiða. „Óvissan er búin að halda eldsneytisverðinu uppi. Eldsneytisverð hefur ekki ver- ið hærra síðan í Persaflóastríðinu 1991. Það er búið að vera að byggjast upp út af þessari óvissu,“ sagði Haf- þór. Hann sagði allsherjarverkfall í Venesúela einnig hafa áhrif vegna ol- íuframleiðslunnar. „Markaðurinn segir okkur að um leið og ákvörðun um ákveðinn dag sem stríðið hefst liggur fyrir þá komi eldsneytisverð til með að lækka um einn fjórða. All- ar bókanir og slíkt eru í frystingu því fólk vill ekki bóka sumarfríið fyrr en það veit hvað muni gerast. Því losar ákvörðun um ákveðna stíflu.“ Starfsfólk Atlanta farið burt af ófriðarsvæðinu Ljósmynd/Róbert Ágústsson Pílagrímaflugi Atlanta til og frá Sádi-Arabíu er lokið. Flestallir starfsmenn félagsins eru farnir frá svæðinu. EKKI liggur nákvæmlega fyrir hversu margir Íslendingar eru staddir í nágrenni við hugsanleg átakasvæði í Miðausturlöndum. Ís- lenska utanríkisráðuneytið vinnur nú að því að taka saman lista yfir Ís- lendinga á svæðinu en að sögn Önnu Katrínar Vilhjálmsdóttur, sendi- ráðsritara í utanríkisráðuneytinu, er listinn alls ekki orðinn tæmandi og verður það ekki fyrr en utanríkisráðuneytinu hafa borist upplýsingar frá fólki sjálfu eða ætt- ingjum þess. Þegar litið sé fram hjá íslensku starfsfólki Atlanta geti ver- ið nokkrir tugir Íslendinga á svæð- inu en þeir geti líka verið mun færri. „Við getum ekki svarað þessu með öruggum hætti fyrr en við förum að fá upplýsingar um þetta fólk, annað hvort héðan eða erlendis frá,“ segir Anna. Utanríkisráðuneytið hvetur íslenska ríkisborgara, sem staddir eru í Miðausturlöndum, til þess að veita ráðuneytinu upplýsingar um heimilisfang, símanúmer, fjölskyldu- hagi og gefa jafnframt upp nafn og símanúmer tengiliðs á Íslandi: post- ur@utn.stjr.is. Í sérstökum leiðbeiningum utan- ríkisráðuneytisins til Íslendinga í Miðausturlöndum segir að mögulegt sé að framvinda mála leiði til þess að erfitt verði að yfirgefa viðkomandi svæði flugleiðis og er fólki því ráð- lagt að bíða ekki um of með nauðsyn- legan undirbúning. Sé fólk í óvissu um öryggi sitt er því ráðlagt að yf- irgefa svæðið sem fyrst. Utanríkisráðuneytið hefur gert ráðstafanir til þess að íslenskir rík- isborgarar geti snúið sér til sendi- ráða tiltekinna erlendra ríkja í Mið- austurlöndum og mun viðkomandi sendiráð eða ræðisskrifstofa veita ráðleggingar um hvernig best er að búa sig undir brottför af svæðinu. „Sú staða getur komið upp að fulltrúar vestrænna ríkja á tilteknu svæði telji sameiginlegan brottflutn- ing ríkisborgara sinna nauðsynleg- an. Því er mikilvægt að íslenskir rík- isborgarar séu í sambandi við viðkomandi sendiráð eða ræðisskrif- stofu. Þá getur svo farið að lofthelgi tiltekinna ríkja Miðausturlanda verði lokað og einungis mögulegt að fara burt landleiðina. Því hafa nor- ræn sendiráð á þessu svæði ráðlagt ríkisborgurum sínum að tryggja sér aðgang að bíl ásamt nægilegu elds- neyti. Íslenskum ríkisborgurum er jafnframt ráðlagt að tryggja sér nokkurn gjaldeyri í ljósi þess óvissu- ástands sem skapast hefur,“ segir í leiðbeiningum ráðuneytisins. Óvíst um fjölda Íslendinga á hugsanlegu átakasvæði „ÉG held að við séum öll undirbúin undir að það verði stríð á næstu þremur dögum,“ sagði Stefanía Reinhardsdóttir Khalifeh, aðal- ræðismaður Ís- lands í Jórdaníu í samtali við Morg- unblaðið. „Við og aðrar Norðurlanda- þjóðir höfum ver- ið í samstarfshópi undir leiðsögn breska sendiráðs- ins en í honum eru alls átta þjóðir. Sumar þjóðir hafa mælt með að fólk fari frá land- inu en við erum að bíða eftir því hvað gerist í dag [í gær] og á morgun [í dag] og fyrirmælum frá utanrík- isráðuneytum landanna.“ Stefanía segir að menn fylgist auðvitað grannt með öllum fréttum en ekki sé hægt að segja að það sé óhugur í fólki. „Það er engin paník og við tökum þessu með jafn- aðargeði. Við eigum engu að síður von á að það verði einhvers konar út- göngubann þann dag sem stríðið hefst. Við í Jórdaníu fáum líka alla okkar olíu frá Írak og ég eins og fleiri hef verið hamstra svolítið til að tryggja að við höfum olíu til kynd- ingar og við erum alltaf með fullan tank af bensíni á bílnum því innflutn- ingurinn stöðvast væntanlega ef það verður stríð. En ríkisstjórnin hér hefur raunar lofað að útvega olíu annars staðar frá,“ sagði Stefanía. Aðspurð segir Stefanía að Jórd- aníubúar taki öllu með ró enda sé þetta fólk búið að upplifa mörg stríð. „En fólk hefur hamstrað dálítið og undirbúið það að þurfa að vera heima í þrjá daga eða svo. Það er eiginlega allt og sumt.“ Stefánía segist hafa gert eins ná- kvæma skrá og hún hafi getað um Íslendinga á svæðinu og komið henni til utanríkisráðuneytisins. Hluti af þeim upplýsingum hafi þó verið úr þjóðskrá og geti verið hálf- fyrndur og ónákvæmur og það séu mörg spurningamerki á listanum. „Hér í Jórdaníu eru fjórtán Íslend- ingar og ég held að það séu þrír eða fjórir Íslendingar í Kúvæt, svo eru Íslendingar í Katar, Kairó í Egypta- landi og Oman.“ Erum búin undir stríð Aðalræðismaður Íslands í Jórdaníu segir fólk vera byrjað að hamstra olíu og búa sig undir útgöngubann Stefanía Reinhardsdóttir Khalifeh DAGUR Ingvarsson, sem nýlega fór sem sjálfboðaliði til Íraks á vegum Friðar 2000 og alþjóðlegra samtaka vegna verkefnis- ins Human Shield, fékk ekki vegabréfsáritun inn í landið er hann hugðist halda þangað öðru sinni eftir að hafa þurft að fara óvænt til Jórdaníu. Hann er því kominn til Danmerkur og fór þaðan til fisk- veiða. Er hann væntanlegur til Ís- lands síðar í vikunni. Ástæða þess að hann fór til Jórd- aníu var sú að hann þurfti að láta gera við gervihnattasíma sinn, en þegar hann hugðist snúa aftur til Íraks var honum neitað um áritun inn í landið eftir deilur sem spruttu upp milli stofnunar í Íraks og sam- taka sem starfa að verkefninu Human Shield. Að sögn Ástþórs Magnússonar mun deilan hafa snúist um það hvar meðlimir samtakanna ættu að vinna, en þeir hafa það að mark- miði að fyrirbyggja stríð í Írak með veru sinni á samfélagslega mikil- vægum stöðum, s.s. sjúkrahúsum og skólum. Allmargir Vesturlandabúar héldu til Íraks á síðustu vikum til að sýna samstöðu með þjóðinni. Fékk ekki vegabréfs- áritun aftur til Íraks Dagur Ingvarsson „ENN hafa ekki flóttabörn komið til Íslands en það mun gerast og þá er mikilvægt að vera undir það búinn,“ segir Brian Gorlic, svæðisfulltrúi Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna fyrir Norðurlöndin og Eystrasaltsríkin. Hann ræddi um vanda flóttabarna á árlegri ráð- stefnu um hælisleitendur á vegum Rauða kross Íslands, en ráðstefnan var haldin í samvinnu við Flótta- mannastofnun SÞ. Ráðstefnuna sátu m.a. fulltrúar Barnaverndar- stofu, Umboðsmanns barna, dóms- málaráðuneytisins, lögreglunnar og Útlendingastofnunar. Að sögn Gorlics má skipta flótta- börnum í þrjá meginflokka, þ.e. börn sem flúið hafa heimkynni sín eftir að hafa verið þvinguð til að gegna herskyldu, börn á flótta und- an þrældómi af ýmsu tagi, s.s. kyn- lífsþrælkun eða vinnuþrælkun og börn á flótta frá stríðshrjáðum lönd- um og undan ofsóknum af ýmsu tagi. Öll eiga flóttabörnin sameig- inlegt að hafa orðið viðskila við for- eldra sína. Árlega leita 150 til 400 flóttabörn hælis á hverju Norðurlandanna og segir Gorlic að Svíþjóð hafi byggt upp fyrirmyndarkerfi til að taka á móti börnunum. Settar hafa verið á stofn fjórar sérhæfðar móttökumið- stöðvar fyrir börn þar sem þeim er haldið aðgreindum frá öðrum hæl- isleitendum. Lögð er áhersla á skjóta afgreiðslu og sérhæfða fé- lagsráðgjöf og fleira til að koma til móts við þarfir barnanna. Sérhæfða aðstöðu fyrir börn vantar „Flóttabörn án foreldrafylgdar hafa enn ekki komið til Íslands en mun koma að því e.t.v. ef til stríðs kemur í Írak. Það er margt sem yf- irvöld og ýmis samtök geta gert til að búa sig undir komu þeirra, s.s. að koma á fót aðstöðu til að taka á móti þeim þar sem grundvallarþörfum þeirra er sinnt. Það er mikilvægt að þau fái skjóta afgreiðslu mála sinna. Í undirbúningsskyni væri gott að ís- lensk yfirvöld, í samvinnu við hlut- aðeigandi samtök, skipulegðu sig í þessa veru. Þótt margt sé vel gert hér, virðist ekki vera gert sérstak- lega ráð fyrir flóttabörnum í hæl- isleit.“ Gorlic segir að búist megi við einni milljón flóttamanna frá Írak ef stríð brýst út. Líklegt sé að ein- hverjir þeirra leiti hingað til lands, þar á meðal flóttabörn sem orðið hafa viðskila við foreldra sína. Í fyrra leituðu um 60 þúsund manns hælis á Norðurlöndunum, þar af 6 þúsund í Danmörku og 33 þúsund í Svíþjóð. Til samanburðar má nefna að 117 hælisleitendur komu hingað til lands í fyrra. Íslendingar búi sig undir komu flóttabarna Morgunblaðið/Golli Brian Gorlic, svæðisfulltrúi Flótta- mannastofnunar SÞ.

x

Morgunblaðið

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.