Lesbók Morgunblaðsins - 09.03.1985, Síða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 09.03.1985, Síða 11
Mynd/Bjarni Ragnar hann var yngri, gat hann setið langar stundir fyrir framan spegil og gert at í myndinni af sér. Reyndar vill hann helst gleyma því, hann skammast sín hálfpartinn fyrir barnaskapinn. En málverkið er bæði það sjálft og hann sjálfur samtímis. Það er hreyfingarlaust og óumbreytanlegt, en augun í því eru undarlega lifandi. Það er eins og þau horfi beint framan í hann án afláts, fylgi honum þegar hann flytur sig til, án þess að þau hreyfi sig, og alltaf með þennan spurnarsvip, eins og þau langi til að vita hvur hann sé. Og honum finnst hann ekki alveg vera sá sami sem hann var áður en hann fékk að sjá þetta — næstum eins og eitthvað hafi verið tekið frá honum. Hann starir ráðþrota og berg- numinn á málverkið og getur ekki gert sér grein fyrir hvurnig honum lítist á það. Honum finnst það gott, en finnur líka, að hann hefur einkennilega og fælna andúð á þessum augum, sem eru hans augu og horfa þó á hann utanfrá alla tíð. „Finnst þér það gott?“ spyr málarinn. „Já.“ — Hvað annað gat hann sagt? „Það er fallegt." Hann hefur aldrei á ævinni séð neitt svo fallegt fyrr — ekki einu sinni litmyndina af óskari konungi, sem hékk á stofuveggnum heima hjá afa hans. „Já, ég held líka að það sé gott, — kannski besta mynd sem ég hef málað. Ég er viss um að ég gæti selt hana fyrir þúsund krónur." Þetta var hugmynd, sem aldrei hafði skotið upp kolli í honum, að myndin gæti verið nokkurs virði. Hann hafði varla nokkru sinni heyrt nefnda svo háa tölu í sambandi við peninga. „Förum með hana heim til mömmu þinnar. Kannski að henni þyki hún góð líka.“ „Ertu ánægð með hana?“ spyr hann eftirvæntingar- fullur, þegar mamma hans lítur á hana, og finnst allt í einu óskaplega mikilvægt, að hún segi já, því að frá bæjardyrum hans þýðir það svar hennar í rauninni, hvort henni lítist vel á sjálfan hann. „Já, jú, mér finnst hún reglulega góð,“ svarar hún. Og áréttar, þegar hún hefur skoðað hana betur: „Ég er alveg hissa hvað hún hefur tekist vel.“ „Hann segir að hún kosti minnst þúsund krónur," upplýsir drengurinn með snert af stolti í röddinni. Um leið og hann hefur sagt þetta, sér hann á svip- brigðum hennar, að eitthvað mikið hefur farið úrskeið- is. „Þú hefur þó ekki sagt, að við vildum kaupa mynd- ina?“ spyr hún skelkuð. „Nei,“ svarar hann snöggt. „Hvurs vegna kemur hann þá hingað með hana?" „Hann vildi bara sýna þér hana og vita hvort þér líkaði hún.“ Hún lítur á hann með augum fullum af grunsemdum, og hún getur vel haft ástæðu til þess. Hún veit að stundum á hann það til að segja það sem hann vill að sé sannleikur. „Þú verður að segja honum að hann verði að tala um það við hann pabba þinn, því að ég skil hvort sem er ekki orð af því sem hann segir." Rödd hennar er strang- ari en hún er vön að vera. Hann finnur örvæntinguna magnast innra með sér. Málarinn gæti staðfest, að hvurt orð sem hann segir er satt, en það er eins og að hafa sannleikann vel geymdan bak við læstar dyr, og lykillinn að þeim týndur. Þeir fullorðnu eru skrýtnir: annaðhvort kunna þeir eitthvurt ákveðið tungumál, eða það er þeim lokuð bók, sem þeim dettur aldrei í hug að opna. Og pabbi hans er ekki hér. Skipið, sem hann er á, hefur verið í birgðaflutningum fyrir hernámsliðið í höfuðstaðnum svo mánuðum skipt- ir, og enginn veit hvunær hann kemur til baka, eða hvort hann kemur til baka. Hann reynir að útskýra þetta allt fyrir málaranum, en hann skilur víst ekki nema sumt, því að hann gerir ekki annað en að brosa, og loksins segir hann, að sjálfur fari hann bráðlega til höfuðstaðarins, og þá muni hann vafalaust hitta pabba hans. „En málverkið ... ? “ spyr drengurinn. „Haltu því bara.“ Drengnum finnst hann sé að dragast lengra og lengra út í ófæru, því ákafar sem hann reynir að losa sig úr henni. Og eftir að málarinn er farinn, stendur andlits- myndin kjur í stofunni, eins og staðföst áminning um sverðið sem hangir yfir höfði hans: málverkið kostar þúsund krónur, og svipur móður hans hafði sagt honum skýrar en orð fá lýst, að slíkt verð þýddi ekki að nefna oftar í hennar eyru. Málarinn vildi ekki taka það með sér aftur, og það var eins og það stæði þarna sem óbifanleg krafa um lausnargjald. Það var eins og málar- inn hefði tekið hann til fanga og fest hann inn í þennan léreftsdúk og hygðist aldrei sleppa honum þaðan, nema að hann fengi peningana. í hvurt sinn sem hann kom inn í stofuna, mætti honum spurjandi augnaráð hans eigin andlits. Mest langaði hann til að taka það og fela það, eyðileggja það, brenna það til ösku, hvað sem vera skyldi. En hann vissi að allt var þetta jafn ómögulegt. Um haustið fluttu þau til höfuðstaðarins. Móðir hans sendi hann þó fyrst á skrifstofu sjóhersins til þess að reyna að finna málarann og biðja hann að sækja and- litsmyndina, en honum var sagt, að þessi maður væri hér ekki lengur. „Það er þá víst ekkert til ráða annað en taka þetta með sér og hafa það hjá sér,“ andvarpaði móðirin. Jæja, þarna stóð drengurinn fullur nagandi sam- viskubits, en jafnframt í örvæntingarfullri von um, að einhvurn veginn mundi rætast úr þessu. „Kannski hittum við hann aldrei framar. Þá getum við bara haldið myndinni?" sagði hann. „Margt má maður hlusta á af þínum munni," sagði hún örg og æf, „það væri nú svona hérumbil það sama og að stela því. Það er meira ólánið, að þú skyldir flækja þig í annað eins og þetta.“ Hann þagði og var miður sín. Hjartað í brjósti hans grét. Kvöld nokkurt nærri því tveimur árum seinna birtist málarinn aftur. Faðir drengsins hafði hitt hann á knæpu niðri í bæ og boðið honum heim með sér. Þeir voru dálítið undir áhrifum og höfðu með sér vökva, sem þeir dreyptu á öðrum hvoru. Þá rak málarinn augun skyndilega í myndina og sagði: „Well. Nú sé ég að þetta er langbesta andlitsmynd, sem ég hef nokkurn tíma gert. Ég mundi borga þér tvö þúsund krónur fyrir hana, ef þú vildir selja mér hana aftur.“ „Nei, Sir, myndin af stráknum er ekki föl,“ sagði faðirinn, glettinn og hýr af öllum snöfsunum. Þeir körp- uðu um þetta stundarkorn í allri vinsemd. Þangað til drengurinn sem hafði hlustað á þá allan tímann gat ekki lengur á sér setið: „En við keyptum hana aldrei af þér,“ sagði hann við málarann. „Þú sagðir að hún kostaði þúsund krónur og við áttum öngva peninga." Málarinn leit á hann, augun í honum voru dálítið rök og mistruð. Hann hristi höfuðið og sagði: „Ég held þú hafir misskilið mig, drengur. Ég gaf þér myndina. Þúsund krónur, já? Ég sagði það til þess að þú vissir hvurs virði hún væri.“ Asbjörn Hildremyr er norskur, (æddur 1932. Atta ára gamall flýöi hann ásamt toreldrum slnum og fleira fólki frá Brattvog á Sunnmæri. Þau ætluðu til Amerlku en komust aðeins til Fær- eyja. Asbjörn komst slðan til Islands og dvaldi hér sem flótta- maöur til strlðsloka. Hann lærði Islenzku, en flutti aftur með fjölskyldu sinni til Noregs eftir strlöiö og hefur átt þar heima þar til I fyrra, aö hann flutti til íslands og vinnur I Hamri sem sölumaöur. Asbjörn hefur þýtt yfir 20 Islenzkar bækur á norsku og tvepr bækur eftir hann hafa verið þýddar á islenzku. Smásag- an, sem hér birtist, hefur Asbjörn frumsamiö á Islenzku. Ronan Huon Slíkir menn Til eru slíkir menn sem meitla og fága mál sitt, og aðrir menn sem misbjóða því æ. Til eru slíkir menn að fyrir land sitt deyja, og aðrir menn, sem falsa sögu þess. Til eru slíkir menn að fórna sjálfum sér og þola af öðrum sektardóm í laun. Til eru menn, sem gorta af sinni dáð, og aðrir menn, sem erfiða í þögn. Til eru slíkir menn, að fá sem flestum borgið, og aðrir sem ei hyggja að öðru en eigin hag. Til eru slíkir menn að raka að sér auði, sem aðrir skapa í sveita andlits síns. Til eru slíkir menn, að svíkja bróður sinn þó viti að böðulshönd hans bíði verkafús. Og til eru slíkir menn, sem handtak aldrei unnu. Ó, að vér yrðum öll af eigin verkum dæmd. Jerzy Wielunski Póllandi sneri á Islensku úr bretónsku, sem er keltneskt mál talað á Bretagne-skaga og vlðar I norövestur Frakklandi. Guðmundur Danlelsson hreinskrifaði. Magnús Guðbrandsson í léttum dúr LÍF Maðurinn þráir kvenkyn kæri hann sig um ástvin girnd gerist stíf. Kona vekur karls skyn krakki verður reyndin kært kveiknar líf. ELLI Hún er erfið gamla glíman gefur bara fánýt stig reyndu samt að tefja tímann tíminn ætlar að vinna þig. Vitanlega alltaf er öruggt hvernig glíman fer en komið yfir elli-svið Eilífð getur tekið við. Magnús Guöbrandsson er 89 ára Reykvlkingur og var áöur fulltrúi hjá Olluverzlun (slands hf. LESBÖK MORGUNBLAÐSINS 9. MARZ 1985 1 1

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.