Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1970, Side 12

Lesbók Morgunblaðsins - 31.05.1970, Side 12
Hillingar J. Ross Browne 1 HEIMSÓKN HJÁ H. C. ANDERSEN Úr bókinni „Med hest og karjol gjennom Norge og Island for 100 aar siden6É H. C. Andersen. TeikninKÍn er eftir greinarhöfundinn og er í bók Iians. Framihald af bls. 10. um gefið landinu að skilnaði: ást okkar.“ Einn þeirra gagnrýnenda, sem gátu Íslamdsvísiu í umsöign um, var Gunnar Benediktsson; og hreifst ekki lítið af. í um- sögn hans gat meðal annars að líta þessa sakleysislegu at- hugasemd, eftir að hann hafði rakið efniságrip af sögunni: „Þetta efniságrip,“ skrifaði Gunnar, „kemur fyrir sjónir sem fjarstæða, en þegar maður les söguna, þá verður maður ekki var við neina fjarstaeðu." Sé ekki tekin afstaða til pólitósks gildis íslandsvísu, irema í víðtæfcum og al- memnum skilningi og litið á hairaa sem gkiáldverk ein- vörðungu, má segj a, að einkum tvennt spilli henni sem slíkri. f fyrsta lagi er hún óhæfilega úthverf og væmin. Tilfinninga- semin keyrir úr hófi. f öðru lagi — og sá annmarki skemm- ir hana aðeins óbeinlínis sem skáldverk, en rýrir mjög það hlutverk, sem henni mun ætlað að gegna í þágu íslenzkra þjóð- ernismála — á hún sér litlar sem engar hliðstæður í neinum veruleika, sem íslendingar kannast við af eigin raun. Þau vandamál, sem hún á að fjalla um, hafa aldrei steðjað að þessu landi (nema þá helzt í sfcammiain tíma á stríðisiáruinjum) og ekki heldur verið yfirvof- andi, svo vitað sé. íslending- um hefur hingað til gengið fullerfiðlega að halda sínu eig- in fólki í landinu, hvað þá að annarra þjóða fólk hafi sótzt eftir að setjast að í landinu (slíkt væri þó talið fagnaðar- efni í öðrum víðlendum, en lítt byggðum löndum, samanber Ástralíu, svo dæmi sé nefnt). Þó vandræði vegna offjölgun- ar fólks og baráttu fjandsam- legra þjóðarbrota séu að sönnu hugsanleg hér sem ann- ars staðar, er slíkt og þvílíkt svo órafjarri, enn sem komið er að minnsta kosti, að ókleift er að gera sér í hugarlund, hvern ig það mætti bera að höndum. í Íslamidsvíisiu brestur því sjálfar forsendur ádeilunnar. Auk þess — eða ef til vill vegna þess í og með — er íslands- vísa mun klénna skáldverk en Borgarlíf, stíllinn t. d. slapp- ari. Borgarlíf er skrifað með tilþrifum og víða puntað skáldlegum líkingum, sem eru sumar of langt sóttar til að vera smekklegar, en aðrar markvissar. f Íslandsvísu er slík tilþrif vart að firrna, og þar sem leitazt er við að gefa stíl hennar ljóðrænan blæ angurværðar og saknaðar, detta þær tilraunir dauðar; til að mynda: „Áin niðar gleymnu úthafi sögur;“ og annað í svip- uðum tón. Persónurnar í Borg- arlífi eru að vísu ýktar og sum- ar með litlum veruleikasvip, en aðrar ósvikið fólk, svo sem Baldur og Logi, sem eru alls ekki fjarstæðar manngerðir. í Íslandsvísu er sögufólkið svo dauft og iitlaust sem framast má verða, og virðist sérhver til- raun að blása lifsanda í nasir þess hafa farið út um þúfur. í raun og veru þarf engan að furða, hvers vegna fslands- vísa varð ekki skárri en raun ber vitni. Hún er tilgangsbók- miemnitir, sikrifuð siam viðbót, supplement, tilbrigði — eða hvað skal segja við pólitíska ádeilu. Ádeilan verður að sjálf- sögðu metin samkvæmt því, hvað hver og einn telur henta, vafalaust fellur hún að -skoð- un eins, en andstætt skoðun annars eins og gengur. En slíkt er með öllu óviðkomandi skáld skapargildi verksins, að ekki sé minnzt á almennt lífsann- indagildi þess. Þarna hefur sem sagt verið stillt á bylgju- lengd skoðunarinnar, en skáld skapnum fómað. Með hliðsjón af fyrstu lausa- málsverkum Ingimars Erlends, smásögunum, má því segja, að honum hafi báglega nýtzt þeir hæfileikar, sem ætla mátti, að honum væru áskapaðir. Nokkrum dögum eftir komu mína til Kaupmanniahafnar var ég svo heppinn að kynnast Andensien prófessor við Skandi naviska safniðv fæddum ísilend ingi, sem var svo elsfcullegur að sýna mér athyglisverið.ustu minjarnar frá nýlendum Dana á norðdægum slóðum, aðallega varðandi fiskveiðar og jarði- söguleg fágæti. Dáms'málaréð- herrann var svo vingjarnlegur að láta mig fá bréf til lands- höfðingjans og valdamesitu arnit manna á fslandi. Margir aðrir áhrifamiklir menn sýndu fyrir- ætlunum mínum einlægan áhuga. Séretaklega er ég þakklátur Södr.img kapteini, fyrnverandi eiganda „Fox“, sem frægur er fyrir ferðir sínar í Arktis, fyr- ir mikilvægair upplýsingar um norðunhöfin og fyrir gestrisni hans og sífellda gneiðasemi til að gera veru míma í Kaup- mannaihöfn ánægjulega. Ég var satt að segja atoltur af bænum og íbúum hams. Danir eru sér- lega þægilegir í vifflmóti, þeir eru blátt áfram og greindir og þeir spara ekki sporin þegar útfendingur biður þá a-ð gera sér gr.eiðia. Á fierðum mínum um bókasöfn og söfn var mér allfcajf sagt til af einum eð'a öðrum prófeasor, sem lagði sig allan fraim til að útsikýra það sem ég sá og gefa mér réttar hug- myndir um viðlkotmandi safn. Þetta gerðu þeir ekki bara af skyldurækni. Margir þeirra fórnuðu klu'kkustundum og jaifnvell dögum til að fræðia mig sem m>est. Það hlýtur satt að segja að vera erfitt að gera þeim gesti til geðis, sem ekki kann að meta slí'kan félagsskap, þar sem fyn- ir hendi eru stofnanir eins og safn Thorvaldsens og Þjóð- minjasafnið. Tívolí eða Dýra- garðurinn, kvöld í Fredriks- berg eða ferð tiil „Grafar Hamlats" í Helsingj aeyri miuindiu aammarlega uppfylla flestar óskir hans. Þegar um er að ræðia fagra giarða, akeimmti staði, ferðalög eða ántægjufeg- an og léttan félagsskap, þekki ég enga evrópska höfuðhorg, sie>m Kaupmannahöfn getur faill ið í sku.gga af. Okkair ágæiti sendiherra Mr. Wood, sem ég hafði þá ánægju að dvelja hjá kvöldstund í Hel'sinigör hróisar Dönum og lífskoðun þeirra sénlegia mikið og finnst líti® koma til þess hverou fáir amerís'kir ferðamenn heim- sækja Dammöriku. Ég gat ekki gent sjálfum mér þainn ófeiik að fara frá Kaup- mannahöfn án þess að hafa komizt í persóniuleg kyn'ni viði mann som á rétt til þakklætiis frá ungum og öidnuim í öl'lum löndum. Hann á þökk þeinra sem fierðiast hafa um ævinftýra- lönd og elska hið mannfega, allra sem hafa skynjaið gáfu sniilHngsinis, sem hefur sann- færzt um að allir íbúar jarð- ar eriu „tengdir heilögu ættarbandi" sá góði og elskuisami Han-s Chriisitian Andersen. Þar sem ég vildi ekki neyða hann till að hitta mig með þvi aiS senda honum meðmæ'labréf fór ég einn til íbúðar hans og a.fhenti natfnspjald mifct. Því miður var hann úti á morgun- göngu sinni og ekki viðlátinn fyrr en síðar um daginn. Þjón- usfcustúlkan sagði að ég gæti áreiðantega hitt hann heiima um 3 leytið. Þá ^kr.ifaði ég á nafn- spjald mitt að ég væri amerísk- ur ferðamaður á leið til íslands til að gerta teikni.ngar af lands- lagi þar, og að ég myndi taka mér það bessaleyfi að koma í beiimsókn á þeim tíma. Fyrir amerfekan fesanda er vafalaust forvitniiegt að fá hugmynd um hina einikenni- fegu götu og húsið þar sem hinn frægi danaki rithöfiundur hefur sezt að. Taka verður fram að í gegnum Ka.upananna- 12 LESBÓK MOBGUNBLAÐSINS 31. maí 1Ú70

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.