Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Ukioqatigiit

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 03.01.1987, Qupperneq 29

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 03.01.1987, Qupperneq 29
SUNNUDAGUR í LANDI, SÆTSÚPA TIL SJÓS 49 ingi 19. aldar var hætt að nota sýru en í staðinn kom kaffi, kaffibætir og sykur." Kaffiinnflutningur hófst á 17. öld, en í mjög smáum stíl til að byrja með. Það varð ekki hversdagsdrykkur fyrr en eftir 1850.12 Te var enn- fremur notað um borð, þó ekki í sama mæli og kafíi. Hins vegar var teið nijög algcngt meðal breskra sjómanna, tekið upp á hcrskipum um 1790, en fyrst getið í flotasamhengi árið 1645. Neysla kaffis til sjós er fyrst nefnd 1767 og varð það smám saman mjög vinsæll sjómanns- drykkur. Útrýmdi það t.d., ásamt tei, brennivínsskömmtun á velflest- um dönskum verslunarskipum á síðustu öld.13 Smám saman settu skútukallar fram auknar kröfur um mataræði og eldamennsku. Varð algengt að útgcrðin legði til kostinn gegn aukinni hlutdeild í heildarafla skipsins.14 Jafnframt steig ný pcrsóna af alvöru fram í sviðsljósið, þ.e.a.s. kokkurinn. Frítt fæði var innleitt með reglu- gerð árið 1890, og var þar gert ráð fyrir ákveðnum vikuskammti á hvern skipverja.13 3. Matarúthlutun Með tilkomu skútanna urðu smátt og smátt breytingar á hinum hefð- bundna íslenska sjómanna- eða vermat. Skal nú leitast við að varpa ljósi á þessi umskipti og hvað þau höfðu helst í för með sér. Var hugsanlega um einhver utanaðkomandi áhrif að ræða? Og ef svo er hvaðan? Með reglugerðinni frá 1890 var formlega tekið upp fæði með alþjóð- legum blæ, og gcngið út frá vissri úthlutun til hverrar viku, eins og áður segir. Samanburður við rcglugerð um viðurværi á dönskum skipum leiðir í ljós hvaðan fyrirmyndirnar komu.16 Dönsk áhrif komu einnig frá verslunarskipum, sem stunduðu fiskveiðar við landið að sumarlagi. Raunar var íslenska mataræðið svipað því sem tíðkaðist um borð í færcyskum skútum.17 Frá 1890 til um 1930 var fæði skútukalla í sömu skorðum, en frá þessum tíma fyrirfinnast alls þrjár reglugerðir um viðurværi íslenskra skipshafna (1890, 1896 og 1901). Munur á reglugerðunum er nánast 11. Lúðvík Kristjánsson 1982: 456-470. 12. Jón J. Aðils 1919: 470; Jónas Jónasson 1961: 54. 13. Hcnningsen, H. 1977: 56-60. 14. Gils Guðmundsson 1977 IV: 159. 15. Stjórnartíðindi 1890 B: 193-195. 16. Lovtidendc for Kongeriget Danmark 1892: 852-854. 17. Sbr. Joenscn 1975: 90—92, 246. 4
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.