Lesbók Morgunblaðsins - 27.08.1988, Page 10

Lesbók Morgunblaðsins - 27.08.1988, Page 10
Frá Hringsalnum í Pío-CIementínusarsafninu í Páfahöllinni. MósaikheUur prýða gólfið og í miðjum salnum sést steinvasinn sem er 13 metrar í ummál og er tal- inn hafa veríð í eigu Nerós keisara. Aðalsalur postullega bókasafnsins, sem er frægt fyrir hinar dýrmætu lögbækur og handrít sem safnið á. Á veggjum og lofti salarins eru afar fallegar myndir, sem málaðar voru á siðarí hluta 16. aldar. Þúsund salir fullir af fegurð lls eru um eitt þúsund salir, stofur og kapellur í Vatikaninu. Páfinn og hirð hans nota því aðeins örlítinn hluta hallarinnar, þar sem eru margir móttökusalir auk fjölda safna. í pá- fatíð Júlíusar II páfa, á fyrsta hluta 16. ald- Eftir BRYNJU TOMER ar, var homsteinninn lagður að fyrstu söfn- unum, sem nú eru sum hver í hópi merk- ustu safna heims. Hér verður greint frá þeim helstu og er af nógu að taka, allt frá egypskum múmíum og listmunum frá því fyrir Kristsburð til ýmissa nútímalistaverka. Egypska safnið var opnað árið 1839 og var hið fyrsta sinnar tegundar í sögunni. Píus VII páfi lagði homsteininn að því með því að kaupa foma muni frá Egyptalandi. Safn- inu er skipt í tíu sali og eru hinir tveir fyrstu kannski einna sérstæðastir. Þeir eru byggðir eins og grafhvelfingar og er fyrsti salurinn nákvæm eftirlíking af grafhvelf- ingu í Kóngadalnum í Egyptalandi, en hinn síðari éins og fomegypsld herbergi. . • • • j Steinkista Konstantínu Pio-Glementínusar-safnið varð til á síðastá hluta átjándu aldar, en Clementínus XIV páfi hafði safnað miþrgum merkum hlutum, sem hann flutti í Vatikanið með það fyrir aUgum’ að gfert yrði safn fyrir þá. Honum vannst þó ekki tími til annars en að skipuleggja safnið, þvf hann lést árið 1774. Salur gríska krossins er í nýklassískum stíl og það var Michelangelo Simonetti sem hannaði salinn árið 1780. Tveir stórir sfinx- ar úr rauðu og gráu graníti frá tímum Róm- veija eru. hið fyrsta sem mætir auganu er gengið er inn. Það sem merkast er talið í þessum sal er steinkista úr rauðu bergi með hvítum feldspatdílum (porphyry). GrískarGyðjur Hringsalurinn svonefndi er afar fallegur, en það var Simonetti sem annaðist uppsetn- ingu hans. Fornar mósaikhellur á gólfinu gefa salnum sérstaklega skemmtilegt yfir- bragð og einnig stór steinvasi í miðjum saln- um. Vasinn er úr rauðu bergi með hvítum feldspatdflum og er 13 metrar í ummál. Hann er talinn hafa verið í eigu Nerós keis- ara. Gyðjusalurinn dregur nafn sitt af styttum af grísku gyðjunum sem þar eru. Einnig er þar stytta af Apolló frá fyrstu eða ann- arri öld. Hið hvelfda loft salarins er skreytt freskum eftir Sebastiano Conca, sem sýna Apollo og grísku gyðjumar. Á neðri hluta höggmyndarinnar stendur ritað: „Þetta verk Hluti hinnar 200 fermetra altaristöflu, „Dómsdegi" í Sixtínsku kapellunni, sem Michelángelo málaði er hann var kominn á sjötugsaldur. gerði'Apollonios, sonur Nestors, frá Aþenu.“, Michelangelo hafði sérstakt dálæti á þess- ari höggmynd og í verkum hans í Sixtínsku kapellunni gætír áhrifá hennar. ValVínguðsins -Styttusafnið tekur næst við og þar er meðal annars stytta af Hermes, sem róm- verskur listamaður gerði á annarri öld. í enda safnsins er stytta af sofandi konu. Talið var að styttan væri af Kleópötru, en síðar þóttust sérfræðingar sjá að hér væri á ferðinni stytta af Ariadne eftir að Þeseif- ur hefði yfírgefíð hana. Vínguðinn Dionys- us, sem hafði valið Ariadne til að fylgja sér, nálgast hana þar sem hún sefur. Grímuherbergið Grímuherbergið dregur nafn sitt af fjór- um leikhússgrímum í mósaiklögðu gólfinu. Loftið er þakið olíumyndum eftir Domenico De Angelis, sem studdist við hina fomu goðafræði við gerð myndanna. Séu söfnin tekin í réttri röð, er rétt að skoða næst Átthymda hallargarðinn, sem svo er nefndur, því á fímmtándu öld var hann raunverulegur hallargarður Innocent- fusar VIII páfa. Failegur gosbrunnur er í miðjum hallargarðinum, þar sem einnig er að finna styttu af Laókóon hofgoða Apol- los. Styttan sýnir á áhrifamikinn hátt bar- áttu Láókóons og sona hans við tvo snáka. Samkvæmt grísku goðafræðmni váraði La- ókóon Trójumenn við tréhesti sem Grikkir sendu þeim og hefndi Aþetia sín þá með því að senda honum snákana tvý’. Ekki verður Hallargarðurihn átthyrndi yfirgefínn án þess að staðnæmast framan við hið foma altari Ágústínusar keisara, sem er frá því árið 12 fyrir Kristsburð. Chiaramonti-safnið er nefnt eftir stofn- anda þess, Píusi VII páfa Chiaramonti. Það tók þijú ár að skipuleggja þetta safn og var það opnað árið 1810. Um eitt þúsund fom- ar styttur eru í safninu, auk andlitsmynda og altara, að ógleymdum duftkerum og skreyttum steinkistum. POSTULLEGA BÓKASAFNIÐ Postullega bókasafnið er frægt fyrir hin- ar dýrmætu lögbækur og handrit sem þar eru geymd. Nikulás V páfi, sem var mikill fræðimaður, lagði til um níu þúsund bindi í páfatíð sinni, á miðri fímmtáhdu öld, til að Vatikanið gæti opnað hið postullega bókasafn. Sixtus IV páfí bætti enn fleiri ritum í safnið og fékk Domenico Fontana til að hanna glæsilega sali fyrir safnið. Píus XI páfí, sem áður var yfirmaður Ambrósíus- arbókasafnsins í Mílanó, endurskipulagði postullega safnið í Vatikaninu í páfatíð sinni, á þriðja og fjórða áratug þessarar aldar og kom upp nútímalegri tækni við niðurröðun bóka og rita. 10

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.