Lesbók Morgunblaðsins - 19.02.1967, Page 5

Lesbók Morgunblaðsins - 19.02.1967, Page 5
milli Norðurlanda og Austur-rómverska ríkisins. Svíar, Norðmenn, Danir og ís- lendingar ganga á mála hjá Miklagarðs- keisara, og með þessum leigusoldátum berast áhrif til Norðurlanda. Áhrif þessa ríkis voru á tímabilinu mjög mikil um alla Evrópu, og áhugi manna á sögu þessa ríkis hefur alltaf verið mikill, en sjaldan meiri en á síðustu fimmtíu ár- um. Átjándu aldar sagnfræðingar litu á sögu Austur-rómverska ríkisins sem sögu úrkynjunar, spillingar og niður- koðnunar. Þessi skoðun var furðu lífseig og það var ekki fyrr en um síðustu aldamót, að menn tóku að losna undan þessum gömlu fordómum. Á þeim árum hófst mikil gróska i rannsókn býzanskra fræða og lista, og eitt þeirra rita, sem áttu nokkurn hlut að hinum nýju viðhorfum til þessara efna, var fyrsta útgáfa „Cambridge Medieval History“ og þeir menn, sem rituðu þar um þessi fræði. Fyrsta út- gáfa IV bindis kom út 1923 og síðan hefur wðið mikil breyting á viðhorf- um og skoðunum um sögu Býzans, og hefur þurft að endurrita allt bindið, U m það leyti, sem ísland byggðist, var Konstantínópel eða Mikligarður, eins og norrænir menn nefndu staðinn, mesta borg í Evrópu. Landstjórnarmenn þar höfðu lengi haft sendimenn í ferð- um meðal frumstæðra þjóða um norðan- verða Evrópu til þess að kveðja þaðan menn í lífvörð keisarans í Konstantín- ópel. Margir héldu suður til þessarar giæstu borgar og létu taka sig til soldáts. Svo æxlaðist oft fyrrum, að frumstæð- ir þjóðflokkar gengju á mála hjá kon- ungum siðara þjóða og gerðust þeirra landvarnarmenn og lífverðir, enda heppilegra konungum að hafa erlenda lííverði, sem eru þeim einum bundnir og eiga allt sitt undir þeim, en menn af eigin þjóð, sem eiga tengsl og skyldu- lið við þjóðina og gætu við vissar aðstæð ur hneigzt til samstöðu við andstæðinga sins lávarðar. í fyrstu leituðu sendi- menn keisara einkum til frumstæðra þjóðflokka, sem byggðu Svíþjóð, en það- an var mikið um ferðir til Rússlands, og snemma tóku sænskir víkingar og kaupmenn að setjast þar að og stund- uðu þar einkum þrælaveiðar og þræla- Agí Sófía — Ægisif — eftir að Múham eðstrúarmenn skreyttu helgidóminn mjóturnum. Konstantínópel Eftir Siglaug Brynleifsson The Cambridge Medieval History. Vol. IV. The Byzantine Empire Part 1. Byzantium and its Neighbours. Edited by J. M. Hussey. Cambridge University Press 1966. £7. net. Byzantium: The Imperial Centur- ies AD 610-1071. Romillý Jenkins. Weidenfeld and Nicolson 1966. 63/- Early Christian and Byzantine Architecture. Richard Krautheimer. The Pelican History of Art. Penguin Books 1965. £5/5 s. sölu, og seldu ýmislegt til Býzans eða landa Araba. Tengsl þessi héldust lengi r~ Um árabil var það bjargföst trú margra hérlendra athafnamanna, að Islendingum vœru allir vegir fœrir, hvað svo sem þeir tœkju sér fyrir hendur. Þá stóð hug- arfar veltiár- anna með blóma, þrátt fyrir hrakföll eins og Hær- ing, gler- verksmiðju og annað í þeim dúr. Á seinni árum virðist hafa dofnað nokkuð yfir þessari trú, enda hafa hrákföllin færzt i aukana og blasa nú hvað gleggst við í togaraútgerð og fiskvinnslu. En margir hafa þá lika tekið nýja trú til uppbótar þeirri gömlu — trúna á erlent fjár- magn sem öllu muni bjarga. Samt leggja fjársterkir athafna- ra menn enn út í œvintýri endrum og eins, og er því líkast sem þeir vilji ekki una þeirri hugarfarsbreytingu sem orðið hefur. Og óneitanlega er það gleðiefni að vonin um erlenda gullið skuli ekki hafa drepið allan dug og kjark úr íslendingum. En kapp er bezt með forsjá, segir gam- alt máltæki sem oft vill gleymast þegar móður veltiáranna fer á menn. Tvö lítil dæmi um íslenzka fljótrœðið eru fyrirtæki sem sett voru á laggirnar í New York og Lundúnum í því skyni að selja íslenzkœr afurðir. Fyr- irtœkið í New York átti sér skamma sögu og heldur rauna- lega, en veitingastaðurinn í Lund- únum, „Iceland Food Centre”, var starfrœktur af íslenzkurh aðiljum í eitt ár og er nú kominn í hendur Kanadamanni sem tók hann á leigu til fimm mánaða frá áramótum, og er allt á huldu um áframhaldið. Ég heimsótti staðinn fyrir skömmu og át þar góða máltíð, sem fram- reidd var af íslenzkum þjónustu- stúlkum. Islenzkir réttir voru þar enn á boðstólum, en staðurinn hef- ur fengið annað og ömurlegra yfir- bragð. Fróðir menn eru ekki á einu máli um hvað valdið hafi þessari öfug- þróun. Flestum kemur ásamt um að byrjað hafi verið með alltof miklum tilkostnaði og glæsibrag, eins og íslendinga er vandi. Hvergi var til sparað í íburðarmiklum inn- réttingum og öðru tilstandi: við opnunina fóru t.d. allir helztu að- standendur fyrirtœkisins utan til dýrlegrar veizlu, með ráðherra í broddi fylkingar, en ríkissjóður lagði hálfa aðra milljón í púkkið. Aðrir eru þeirrar skoðunar, að í sjálfu sér hafi ekki verið rangt að byrja glæsilega og setja markið hátt en þá hefði framhaldið átt að vera í samrœmi við það: öflug og vel skipulögð auglýsingáhérferð til að kynna staðinn og gera hann eftir- sóknarverðan. Sá liður ku hafa verið vanræktur af sparnaðar- ástæðum! Leigutakinn nýi er sagð- ur auglýsa óspart, enda hafi að- sókn að staðnum glœðzt. Hverjar sem orsakir hrakfar- anna í New Yor7c og Lundúnum eru, virðist einsœtt að framtáki af þessu tagi verði að veita meira aðháld, ekki sizt þegar opinbert fé er lagt til þess, og umfram allt verður að leggja áherzlu á að leita hollráða og leiöbeininga manna sem búa i hlutaðeigandi borgum og þekkja bœði smekk borgarbúa og allar aðstœður á staðnum. Sjálf- umgleði íslendinga hefur oft reynzt þeim dýrkeypt, og hér eru tvö hryggileg dœmi um ávexti hennar. Þriðja dæmið mœtti líka nefna, þó það hafi nýlega verið gert að umrœðuefni í Morgunblaðinu. Framháld á bls. 6 19. febrúar 1957 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.