Sunnanfari - 01.12.1891, Síða 8

Sunnanfari - 01.12.1891, Síða 8
52 það er ekki til á helztu bókasöfnum i Kaupmanna- höfn. Undarlegt er að Stefán skuli telja ýmsa smá- pésa um íslenzk fjallagrös (s. 70) og jafnvel margar útgáfur af einum þeirra, en sleppa miklu stærri og merkilegri bókum um sama efni, svo sem: Disser- tatio inauguralis de Lichene Islandico. Præs. Trommsdorff. Erfurth. 1778. Ebeling: DeQuassiaet Lichene Islandico. Glasgow 1779. og W. Cramer; Diss. inaug. -— — de lichene Islandico. Erlangæ. 1780. jþessi seinasta bók er þó 60 bls. í 4to. Ann- ars eru til margir smápésar og tímaritagreinir um svipað efni. Eg man eptir 12, auk þeirra, sem Stefán getur, eptir Borch, Chrichton, Fuchs, Heinze, Schönheider, Scopoli, Ström og Tychsen og einum eptir nafnlausan höfund, en þeir eru (lestir fremur ómerkilegir. »Christiani« í 5. nmgr. s. 70 er liklega prentvilla. það á að vera Christ- iania. Ferðir Sveins Pálssonar voru allmerkilegar í grasafræðislegu tilliti. Eg er reyndar eklci svo kunnugur ferðabókum hans sem skyldi, en eg hefi séð grasfræðisiegan úrdrátt úr þeim og var getið þar um margar sjaldgæfar jurtir og alstaðar færðir til vaxtarstaðir. Agrip þau, sem eru i Naturhistorie Selskabets Skrifter II. b. Kmh. 1792-3 eru líka mest- megnis um grasafræði, og sést þar meðal annars, að Sveinn hefir ritað hjá sér, hvenær hann sá þessa og þessa jurt fyrst í blómstri. í athugasemdunum við Hrs. Bmf. 21 4to er ekki minst á grasafræði íslands einu orði og þvi fer svo fjarri að Sveinn hafi þýtt Retzius, að athugasemdirnar eru jafnvel á latínu. Aptur hefir Sveinn ritað athugasemdir við Lækningabók Jóns Péturssonar Kbh. 1834 og eru færð þar til mörg íslenzk jurtanöfn. Auk þess er til grasatal eptir Svein i Safni Rasks, í bókasafni Háskólans i Kaupmannahöfn. Ferð Hookers hefði sjálfsagt orðið rnjög merki- leg fyrir íslenzka grasafræði, ef það óhapp hefði ekki komið fyrir, að söfn hans brunnu öli á leið- inni til Englands. Grasaskrá hans er þvi eingu áreiðanlegri en skrár þeirra Zoéga og Mohrs, nema að þvi er snertir jurtir þær, er Hooker fékk seinna hjá Sveini Pálssyni og Mackenzie. Skrá Plookers kom lika út aptan við ferðabók Mackenzie’s. »Sjóþarafræði« er ekki heppilegt nafn á Hýdro- fýtológíu Lyngbye’s, því Lyngbye lýsir þar jöfnum höndum jurtum þeim, sem vaxa i söltu vatni og ósöltu, og auk þess hefi eg ekki fyr heyrt sý- gnemur, konfervur og þess háttar jurtir kallaðar þara. Stefán hefði átt að geta um »Hugvekju til góðra innbúa á íslandi« Kmh. 1808, eptir Magnús Stephensen, fyrst hann annars nefnir greiniri Klaustur- póstinum (s. 74-5). J>ar er bæði um söl og æti- þang og um fjallagrös. Upp úr hugvekju þessari mun Aarflot hafa samið pésa, sem kom út 1812: Fjeldbobröd mod Hungersnöd, eller vildtvoxende Fjældplanter: Islandsk Mos, Gejtnaskov og Marie- græs. Eg hefi ekki getað náð i pésa þenna. það sem sagt er s. 78 um grasafræði Hornemanns á alveg eins vel við Prodromus Retziusar. J>að sem Stefán segir um grasafræði Odds Hjaltalíns virðist vera rétt og á rökum bygt, en hitt er rangt að »Bókmentafélagið« hafi feingið Odd til að semja hana. Bæði mundi Jón Sigurðsson hafa getið þess, þar sem hann minnist á grasafræði Odds1) og svo sést það berlega á bréfi frá Oddi til R. Kr. Rasks (Hrs. Bmf. 94, 4to) að hann bauð félaginu handritið að fyrra bragði, og var jafnvel hálfhræddur um, að það mundi ekki láta prenta það. Auk þess hafði verið í ráði, að grasafræði Odds kæmi út í Viðey, en þó var ekki ætlazt til að hún væri eins laung og raun varð á. Auglýsing er í Klausturpóst- inum2) um þessa fyrirhuguðu útgáfu, en undirtektir hafa eflaust ekki orðið eins góðar og skyldi, því ekkert varð úr útgáfunni. »Brennisól« (s. 79) er sjálfsagt prentvilla fyrir brennisóley. « Eg hefi nú getið um hið helzta, sem eg hefi að athuga við ritgerð Stefáns Stefánssonar, og er það ærið mart, þegar um jafnstutt mál er að ræða. Vonandi er að Stefán vandi sig annaðhvort betur með framhaldið eða það komi aldrei út. Ólafur Davíðsson. Páttur af Mála-Davíö. Eptir Jón Jíorkelsson. Flestir menn á íslandi, sem komnir eru til vits og ára, munu hafa heyrt Mála-Davíð nefndan, því að um hann hafa geingið ýmsar sögur meðal alþýðu manna, en fáum mun þó vera kunnugt um hann nokkuð til hlítar. Verður hér nú nokkuð sagt af honum, því að hann má vel þykja merkilegur um ýmsa hluti og er þess verður að menn viti eitthvað rétt um hann eptir því, sem faung eru á. Faðir'Davíðs hét Jón og var Jónsson; segir Jón Espólín, að hann hafi búið á Mýri (Fagur- hólsmýri) í Skaptafellsþingi; Jón Péturson segir í Sýslumannaæfum, að hann hafi búið á Mýri í Kelduhverfi, en það fær ekki staðizt, því þar er einginn bær til, sem heitir Mýri, og mun það eiga að vera Mýri í Bárðardal. Kona Jóns á Mýri en móðir Davíðs var Ingibjörg dóttir Gríms lögsagnara Grímssonar á Giljá, systir ’séra Jóns Grímssonar í Görðum á Akranesi, en af séra Jóni eru komnir tveir merkilegir ínenn; ’) Hið íslenzka Bókmentafélag 1867 bls. 29. 2) VI. 1823, bls. 147—9.

x

Sunnanfari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sunnanfari
https://timarit.is/publication/140

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.