Lesbók Morgunblaðsins - 05.04.1997, Page 12

Lesbók Morgunblaðsins - 05.04.1997, Page 12
TRYGGVI V. LÍNDAL LJÓÐ UM KALSA Það sem okkur íslendinga vantar er pípuhattur á vetrarkollinn svo hann blási ekki oní bein. Svo árhringurinn verði ekki flatur að ofan einsog hangandi daggardropi. Landarnir í Ástralíu, andfætlingarnir í sólinni ættu þá að senda okkur Ijóð til að við yrðum aðrir en við erum Skrautfiskamir stynja hljóðlega í kaldri kúpunni, blása út kinnar og hjúfra sig saman. Uti hefur skafið, fryst, í margar vikur og skáldið burðast við að skrifa skoplega; uppörvun til hrjáðs alm úgastritarans. Martraðir nætur ganga þó enn nær og æ meiri tími fer í fornar þagnir. Þynnist gólfíð yfír selshöfðum. Ég er að velta fyrir mér hvort manneskjan verði manneskjulegri í kuldanum. Maðurinn er eins og kraftaverk: Allt sem ég ætlaði að bölva hefur breyst í laufgan baðm eftir heitan kaffisopa. Eitt langar mig til að gera: Að rétta öðrum hjálparhönd. Ég sem get ekki einusinni hjálpað mér sjálfur! LJÓÐ UM LJÓÐ Ég þekki skáldkonu sem þykir allt jafn ágætt, sem úr penna hennar drýpur: Þreytist ekki á að lesa Ijóðin á flugferðinni heim eftir upplestra erlendis. Er sama hvað rýnar segja enda taka þeir bara stikkprufur af sælu hennar, ekki lífsýni. Þú sakar mig um skáldhroka. En ég segi þér: Allt sem kemur úr erfðabanka okkar, bæði snjallræðin og vitleysurnar, bæði gáfumennirnir og rakin fíflin eru af sama meiði, úr sama ættarsánum. Milli mín og ritstjórans ríkir „menntað einveldi“. Ég skrifa það sem mér sýnist, Hann birtir það sem honum þóknast. Samvinna okkar er annáluð enda opna ég ekki gagnrýnisbréfin. Ég á að sitja hérna við að kryfja ágæti sagna. Samt skrifa ég bara Ijóð. Flugan og Ijóðið: Ytri beinagrind. Maðurínn og skáldsagan: Innri beinagrind. Hérinn og blaðagreinin: Viðbrögð við hávaða. Móðir mín um Stephan G.: „Hann hlýtur að hafa átt merkilega konu: Því hann vakti á nóttinni og hlýtur því að hafa sofið á daginn". Höfundur er skóld og þjóðfólagsfræð- ingur. EFTIR ÞORSTEIN ANTONSSON Samfélagið kann að viðurkenna sankynhneigð en aldrei án tvískinnungs. Við venjulegar þjóðlífs- aðstæður, jafnvel mjtímafrjálsræði eins og okkar Islendinga, verða samkynhneigðir að lifa tvöföldu lífi þótt þeir séu ekki í felum. NOKKUR átök verða jafnan milli einstaklings og samfélags hans, a.m.k. framan af ævi, milli þarfar hans fyrir að varðveita einstakl- ingseinkenni sín og hins sem talið er helst hæfa manna í meðal. Flestum lærist að semja sig að aðstæðum sínum þótt mönnum kunni að vera það mismunandi ljúft. Stígum nú skrefið til fulls og spyijumst fyrir um manngerðir sem af náttúrufari sínu eru veru- lega frábrugðnar öllum stöðlum, jafnt göml- um sem nýjum, jafnvel svo að taka verður sérstakt tillit til afbrigðanna ef ekki á að fara í óefni. Þeir eru til sem ekki geta verið með hversu mjög sem þeir vildu. Við leitum eftir slíku fólki og höldum okkur innan þeirra marka að það geti talist með fullu viti. Náttúran gerir í sífellu tilraunir með mannfólkið eins og annað komist ekki að hjá henni en óttinn við að deyja út ef ekki svari til síbreytilegra aðstæðna. Af þessu leiðir að engir tveir menn eru alveg eins, jafnvel ekki eineggja tvíburar. Af þessum sökum er freistandi að ætla að til að við- halda fjölbreytni og yfirsýn sjái náttúruvalið þar að auki til þess að nokkrir einstaklingar í hveijum hóp aðlagast ekki af arfbundnum ástæðum. Eru slíkir menn til? Vissulega. Ef að líkum lætur er sumum mönnum áskapað að fjölga sér ekki á þann hátt sem gerist yfirleitt um fólk, og án þess þó að nokkuð sé að þeim, þ.e. þeim samkynhneigðu. Svo eru það hinir sem hafa svo afbrigðilegt skaplyndi að þeim er sjaldnast vært meðal venjulegra fólks. Og til eru áráttusérvitringar sem allt verða að gera eftir eigin höfði hvort sem það sam- ræmist aðstæðum þeirra eða ekki. Reynum fyrst að finna okkur leið til að ijalla um helsta blygðunarefni manna í milli til síðustu ára, samkynhneigða. Ólíkar kyn- lífsþarfir við það sem almennt gerist leiða huga þess manns ósjálfrátt og ómótstæði- lega að annarskonar áhugaefnum en venju- legs fólks. Hann hlýtur að leita lags við sér líka í einhverskonar menningarkima. Kynlífsafbrigði geta verið með ýmsu móti. Eitt af mörgum slíkum eru kynskiptingar; menn sem skipt hafa um kynferði í þeirri trú að andi þeirra hafi annað kynferði en líkaminn. í blöðum segir stundum af slíkum manni sem talið hefur sig vera af öðru kyn- ferði en því sem útlit var fyrir og ekki hef- ur sinnt fortölum, allt hefur orðið undan að láta uns kyn og sannfæring hafa náð saman fyrir trú hans og mátt læknavísindanna. Klæðskiptingar eru á hinn bóginn öllu óvissari um kynferði sitt. Þeir láta sér nægja að taka upp látæði hins kynsins um stund. Slíkur maður hefur kynhneigðir til hins gagnstæða kyns og líklega bara þær þrátt fyrir háttalagið og er því ekki endilega hommi, ekki frekar en kynskiptingurinn. Ólíkt klæðskiptingum eru samkynhneigðir oftar en ekki fullvissir um kynferði sitt þótt kynþarfír þeirra beinist að eigin kyni. Þeir hafa yfírleitt engan áhuga á að skipta um kynferði hvorki í bráð né lengd. Karlmaður sem leitar eftir að lifa kynlífí með öðrum karlmanni þarf ekki að vera í neinum vafa um að hann er karlmaður. Núorðið telst sannað að samkynhneigð sé a.m.k. í sumum dæmum meðfæddur eigin- leiki. En samfélagskröfur kunna að stríða svo mjög gegn tilfínningum hommans fyrir sérþörfum sínum að hann reynir að dylja upplag sitt og einkenni fyrir sjálfum sér og öðrum. Maðurinn er hommi, hann veit það sjálfur, en vill ekki játast þessu upplagi sínu, ekki bara vegna þess að hann óttast við- brögð annarra manna heldur og kannski einkum vegna þess að honum líst mun betur á þau tækifæri sem bjóðast í samfélagi gagn- kynhneigðra þeim mönnum sem á annað borð lúta kynlífsreglum þess en hinum sem ekki gera það. Af þessari ástæðu stríðir hann við upplag sitt eins og líklega flest okkar gera í meira eða minna mæli, en þó frekar en yfirleitt gerist. En ekki vegna vafa um kynferðið heldur hins að kynþarfirn- ar samræmast ekki þeim hlutverkum sem standa honum til boða. Ekki samleiA Lífríkið aðhyllist undantekningar enda hefði engin þróun orðið í náttúrunnar ríki án þeirra, samkvæmt þróunarkenningunni. Mannshugurinn er hið eina sem kemur vel út úr samanburði við aðrar dýrategundir þegar borin eru saman úrræði til sjálfsbjarg- ar. Sjálfstæð sjónarhorn mannlegrar hug- kvæmni ráða úrslitum um hvort hópar jafnt sem einstaklingar öðlist nýtanlegan skilning á sjálfum sér, stöðu sinni og framtíðarmögu- leikum. Mannfólkið hefur komið sér upp mörgum úrræðum til slíkrar yfirsýnar, s.s. menntastofnunum og óhlutbundnu, fræði- legu málfari, hvoru tveggja þó ekki fyrr en á síðari stigum sögu sinnar. Framan af leiddi slíka yfírsýn fremur af atgervi einstaklinga en öðru. Ástæða er til að ætla að jafnan eigi ein- hveijir einstaklingar þess kost af náttúruf- ari sínu að beita huganum af meira frjáls- ræði en aðrir í hópnum, sé það hrein og bein nauðsyn. Slíkir upplýsingamiðlar frum- stæðra þjóðflokka, shamanar, töframenn, seiðkarlar, nornir, hafa fyrr og síðar verið orðaðir við samkynhneigð fremur en aðrir sem tilheyra þjóðflokknum, og það svo að jafnvel sjálft orðið seiður hefur tengst þess- ari merkingu. Sama hefur gilt um listamenn J 12 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS ~ MENNING/LISTIR 5. APRÍL1997

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.