Lesbók Morgunblaðsins - 25.07.1965, Page 9

Lesbók Morgunblaðsins - 25.07.1965, Page 9
N, IÚ þykjast þeir vera búnir að reikna það út hjá VASP eða HVASP eða SNAPS eða hvað það nú heitir þarna vestur í Bandaríkjunum að yfir borðið á Islandi í nágrenni Öskju sé ósköp svipað og á tunglinu, nefni- lega ferlegt. Mér þykir þeir kaldir hjá SNAPS. Ég veit ekki betur en að ég hafi einmitt verið að lesa um það í einhverju blaði fyrir skemmstu að menn séu síður en svo á eitt sáttir um áferðma á tunglinu. Sumir halda því fram að ryklagið þar efra sé margir metrar á þykkt, það er að segja, að þegar fyrsti tunglfarinn stígi út úr geimfarinu assgoti rogginn, þá viti hann ekki fyrri til en tunglið opnist við fætur honum og gleypi hann með húð og hári; en aðrir full- yrða aftur á móti að ryklagið á tungl- inu sé varla millimetri á þykkt, það er að segja naumt í klof á sjálfum Sigurði Þórarinssyni. Það skiptir auðvitað ekki öllu máli fyrir okkur íslendinga hvor kenj/i- ingin reynist rétt, af því það er eins víst og tvisvar tveir eru fjórir að við eigum ekki eftir að senda mann til tunglsins í náinni framtíð. Fyrsti ís- lenski tunglfarinn snýr áreiðanlega við á miðri leið og heimtar hærra kaup. En ef þeim í SNAPS er alvara og ekkert er nógu gott handa þeim nema það versta, þá þykir mér þeir leita langt yfir skammt. Ég veit ekki betur en að íslendingar séu einmitt sérfraeðingar að búa til ferlegt lands- iag rétt við bæjardyr sínar. Hér var á milli Reykjavíkur og Hafnarfjarð- ar til skamms tíma stór og mikill grasvöllur sem ríkið átti. Ég tek hann sem dæmi. Hér var nefnilega eitt með myndarlegustu túnum í nágrenni Reykjavikur. Jæja, um daginn koma nokkrir röskir kallar og hirða túnið. Það sést ekki stingandi strá þegar þetta er skrifað þar sem áður var iðgrænt gras. Mér er sagt að þeir sem hirtu völlinn hafi fengið fimmtán krónur fyrir fermetrann af þökunum með heimakstursgjaldi. Menn geta séð nýja glæsilega flagið okkar ef þeir skyggnast inn eftir dalnum þegar þeir koma að brúnni á leiðinni til Hafnarfjarðar. Það má vera fögur sýn þeim sem langar til tunglsins. E, hann hefði hreinlega drepið sig. Síð- an fór þessi sami maður aftur út í Syrtling ef marka má blöðin með umslög og frímerki og stimpil og stimplaði eins og hann ætti lífið að skoðunar að það væru menn í tungl- inu, þó að þeir sjáist að vísu hvorki með berum augum né heldur á sjón- varpsmyndum eldflauganna sem þar eru á sveimi. Ég giska á að þeir séu kannski svona smávaxnir, en þeir gætu auðvitað líka verið á bólakafi í rykinu sem ég nefndi áðan, eða í þriðja lagi eru þeir bara staddir úti í einhverri eldeynni að stimpla fyrsta-dags-umslög þegar sjónvarps- vélarnar ber að garði. Það er allur munurinn að eiga frímerki sem stimpluð eru í lífsháska. Ég segi fyrir mig að ig las líka einhversstaðar um daginn (mikið hvort það var ekki í sjálfum Mogganum) að heimsfrægur Vestmannaeyingur sem ég man ekki í bili hvað heitir, hefði brotist út í Syrtling hinn fyrri og stungið þar niður flaggi sem síðan fauk um koll eða hvarf í hafið. Ég er viss um að hann er heimsfrægur, þó hann hefði náttúrlega orðið ennþá frægari ef leysa á meðan honum var vært; og siðan seldi hann umslögin og fri- merkin með stimpilmerkinu á fyrir morð fjár, en stimpillinn er vafalaust kominn á Þjóðminjasafnið. Svona vinnubrögð líkar mér. Ég er viss um að þeir í tunglinu bera sig eitthvað svipað að þegar þá vantar peninga. Ég hef lengi verið þeirrar bússtjórinn i Suðurey stimplaði fyrir mig í kappkyntri gufubaðstofu í gæruskinnsfóðraðri síðkápu. Ég hef stundum undrast yfir því að enginn skuli hoppa fram af Heima- kletti með slatta af frimerkjum og umslögum og svo stóran stimpil. Það yrði hopp sem við í frímerkjabrans- anum kynnum að meta. M ég lít ekki við öðruvisi vöru nú orðið. Ég á merki sem kaupfélagsstjórinn í Elliðaey stimplaði fyrir mig á hjóla- skautum á bjargbrúninni um miðja nótt, og augafullur að auki. Ég á ann- að merki sem útibússtjórinn í Bjarn- arey stimplaði nakinn uppi á Vatna- jökli. Og ég á enn eitt frimerki sem er með þorskum á og sem mjólkur- enn eiga stundum bágt með að trúa því að það séu menn í tungl- inu, þó að þeim hinum sömu finnist það kannski í stakasta lagi þó að menn hagi sér stundum eins og þeir ættu hvergi annarstaðar heima. Ég var að tala um bókaútgáfu við bóka- útgefanda um daginn, og hann stað- festi það sem mig hefur lengi grunað: að stórar bækur á íslandi seldust yfirleitt betur heldur en smáar. Ég er viss um að þannig er það í tungl- inu líka. Ég heyrði á tal tveggja manna í hitteðfyrra að mig minnir sem auðheyrilega höfðu verið gerðir út til Reykjavíkur af bókasafni sveit- ar sinnar að kaupa nýjar bækur í safnið. Þeir völdu þær eftir stærð. Annar tók upp bók og hampaði henni framan í sveitunga sinn og sagði: „Þetta er stór og mikil bók“; og hinn jánkaði því að bókin væri stór og mikil og líklegast vænt kíló í þokka- bót, og svo slógu þeir sér á hana og lögðu hana í hrúguna hjá hinum stóru og miklu bókunum sem þeir voru búnir að kaupa. Ég hef líka fyrir satt að ef bók seljist ekki á svipstundu, glóðvolg frá forleggjara, þá seljist hún vísast aldrei. Það er af því að bækur eru keyptar til gjafa fremur en til lest- urs, og Amalia frænka getur auð- vitað ekki verið þekkt fyrir að færa sparifrænda sínum bók í jólagjöf sem er kannski orðin hérumbil eins árs gömul. Ég hef það líka eftir útgefanda nokkrum að huggulegar og skýrar ljósmyndir í bókum geri þær oftast að betri söluvarningi. Mynd af Jóni forseta er alltaf til bóta (jafnvel þó hans sé hvergi getið í ritinu), og sömuleiðis eru menn sólgnir í hvers- lags myndir af sauðfé og glímuköpp- um og (upp á síðkastið) háhýsum. Sauðféð og glímukapparnir gefa bók- inni þjóðlegan blæ, en háhýsin sanna hinsvegar að höfundur sjálfur sé hvorki sauður né glímukappi heldur þvert á móti barn nýja tímans. Það verður spennandi þegar þeir komast til tunglsins og þegar þeir dusta af sér rykið og byrja að svip- ast um i bókaverslunum þar um slóðir. Mér segir svo hugur að þar sé æði margt með svipuðu sniði og hér neðra. Ef ég gæfi út bækur, þá mundi ég búa mig undir þennan dag með því að láta prenta bók sem væri ekki minni en einn fermetri og alveg sneisafull af myndarlegum myndum. Og hví ekki að vera nú einu sinni virkilega sniðugur og tileinka hana Kallinum í tunglinu? einni fljótandi ammoníak, sem Áburðar- verksmiðjan í Gufunesi hafði keypt frá Glámfjord í Norður-Noregi. Er þetta töluvert nýmæli, enda er skipið, sem vör- una flutti, fyrsta skip í heimi sinnar gerð- er og eitt af þeim þremur, sem ég sagði frá fyrr, að N. H. hefði látið smíða til að flytja ammoniak frá Glámfjord suður til Heröya til fullvinnslu þar. Ammoníak- kaup verksmiðjunnar í Gufunesi byggj- •st á þeirri staðreynd, að sökum skorts á raforku getur verksmiðjan ekki framleitt Uægilega mikið ammoníak til þess að það samsvari afkastagetu verksmiðjunn- ar að öðru leyti, og verksmiðjan geti skilað fullum afköstum af fullunnum áburði. Þannig verða ammoníakkaup frá útlöndum eðlileg og heppileg úrlausn og langtum betri en að láta áburðarfram- leiðsluna dragast saman. Þetta leiðir hugann að því sem er minning ein, að þegar stofnun áburðar- verksmiðjunnar í Gufunesi var á döfinni kom sú hugmynd fram, þótt lítt væri henni hampað, að reisa eigi hærra í bili en að fiytja inn fljótandi ammoníak, binda það hér í kalki og fullvinna sem kalkammonsaltpétur. Hefði það orðið ó- dýr verksmiðja að stofnkostnaði og góð vara, en við auðvitað háðir útlandinu um framleiðsluna, sem gat komið sér illa, t;d. á stríðstímum, ef til slíks skal hugsa. Úr þessu varð aldrei neitt svo sem kunn- ugt er, „fullkomin" verksmiðja var byggð, sem betur fer, mun sennilega rétt að segja. Þess er einnig að minnast, að í þann tíð, er bygging áburðarverksmiðjunnar var ákveðin, munu hafa farið fram ó- formlegar umræður um, að Norðmenn. byggðu verksmiðjuna og létu í té þá reynslu og þau einkaleyfi, sem þeir höfðu á þessu sviði, enda yrði það keypt til verksmiðjunnar í Noregi, sem Norð- menn væru færir um að láta í té, til jafns við aðila í öðrum löndum. Þetta , tilboð“, eða hvað það skal kalla, leiddt eigi til neins jákvæðs í málinu. Án þess að ræða það frekar, er ég fyrir mitt leyti sannfærður um, að slíkt var illa farið, þar eð ég efa ekki, að við hefðum fengið Framhald á bls. 10 25. fcbl. 1065 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 9

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.