Morgunblaðið - 20.06.1971, Page 2

Morgunblaðið - 20.06.1971, Page 2
2 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 20. JÚNÍ 19T1 DOMURINN HEFUR 1 VERIÐ ÓGILTUR Menn, sem dæmdir eru í þrælkunarvinnu verða fyrir miklu aðkasti frá starfsmönnum samyrkjubúa, sem sletta því framan í fangana, að þeirra hlut ur sé í engu betri, þeir eigi þess engan kost fremur en starfs- menn búanna, að komast nokkru sinni burtu aftur. 1 aug- um samyrkjubúsmannanna eru þrælkunarvinnumenn ekki að- skotadýr, heldur réttlausir af- brotamenn. Starísmenn sam- yrkjubúa eru lægsta stéttin í sovézka mannfélagsstiganum og þegar fangar eru sendir, til að hjálpa til við vinnuna á búun- um, setja starfsmennimir sig á háan hest og segja: „Ég get farið í gönguferð, þegar mig langar til, en færir þú í göngu- ferð fengir þú dóm fyrir tiltæk- ið.“ Rétt er að ,,sníkjudýrin“ eru verst sett allra manna. Þeim eru fengin þau störf, sem starfs menn búanna neita að vinna. Séu þeir fjarverandi frá vinnu 3 daga og forsendur fjarvistar- innar ekki teknar gildar af yf- irvöldum, eiga þeir yfir höfði sér, að dómur þeirra verði þyngdur um 2 ár, án þess að sá tími sé talinn með, þegar skráð- ur er refsingartími fanga. 1 Starfsmenn samyrkjubúa fá hvorki sumar- eða vetrar- frí. Kerfið er svo mót- sagnakennt, að þeir, sem dæmd- ir eru til þrælkunarvinnu fá meira frí en starfsmenn búanna, (23. sept. 1965 fékk Amalrik skeyti, þar sem honum var til- kynnt, að faðir hans ætti skammt eftir ólifað. Hann fékk 18 daga fararleyfi til Moskvu og þegar þangað kom, varð hann þess visari, að faðir hans hafði látizt sama dag og skeyt- ið var sent. Hann dvaldi í Moskvu til 9. október, hitti unga konu, málara, sem hann þekkti áður, Gouzel að nafni, kvongað- ist henni og hélt með hana með sér aftur tii Síberíu.) Þegar Gouzel og ég komum að húsi mínu, minnti það á amer- íska popplist að utan. Stúdent- arnir, sem búið höfðu þar í fjar veru minni, höfðu skreytt fram- hliðina með gömlum skóm, bux- um og húfum. Inni var tómlegt og kuldalegt. Ég tók niður borðin, sem stúdentarnir höfðu sett upp og haft til að liggja á og kveikti upp í ofninum, en Gouzel sópaði gólfið og breiddi köflótt efni yfir rúmið. Húsið var nú orðið miklu vist legra. Ég hafði áhyggjur af því, hvernig takast mætti að afla matfanga til vetrarins. Hvorki kjöt né egg voru lengur á boð- stólnum í verzluninni, en enn fékkst sykur, smjör, dáiitið korn og makkaronL Ég fór þess á leit, að fá tvo lítra mjólkur daglega, en fékk þau svör, að einungis stjórn samyrkjubúsins gæti tekið slika ákvörðun og ólíklegt væri að leyfi hennar fengist, þar eð ég skuldaði bú- inu mikið fé. Ég hélt þessu ekki til streitu. Mér var þó sagt, að ég mætti birgja mig upp af kartöflum, og fluttum við Gouzel 10 kartöflu- sekki heim í hús okkar á hjól- börum og komum þeim fyrir í kjallaranum. Kartöflunum var það að þakka, að við dóum ekki úr hungri um veturinn. Fyrsta kastið komu margir að heimsækja okkur. Allir vildu sjá Gouzel og skoða hvernig umhorfs væri hjá Moskvufólk- inu. Gestirnir kvöddu ekki dyra, heldur gengu rakleitt inn og settust á þröskuldinn. Annað veifið klóruðu þeir sér i hnakkanum Þetta var löng þögn, enda ekki um margt að tala. Við Gouzel sátum á bekkn- um við borðið og horfðum þegj- andi á aðkomumenn. Kuldinn var illbærilegur. Við áttum eina fíltskó og gekk Gou- zel á þeim. Seinna sendi systir hennar henni skó, en þeir voru óhentugir til nota i Síberíu. Ein hver hafði skilið hér eftir rifna hrútsgæru, sem Gouzel stagaði i og notaði sem yfirhöfn. Á næt- urnar höfðum við hana fyrir ábreiðu. Ég átti ullarjakka og gamlar skíðabuxur. Gouzel var margt betur gefið en hagsýni og þegar hún bjó sig i skyndi til fararinnar austur með mér, stakk hún sundbol í tösku sína, en tæplega var þar nokkur flík til vetramota, 1 byrjun desember skaut hér- aðsdómaranum óvænt upp i Gourievka og bar ég þá fram kvörtun við hann um, að búið hefði ekki séð mér fyrir mat- föngum til vetrarins. Þetta var vörpulegur maður, hvitur fyrir hærum, fullur að vöngum og hálsdigur, en röddin vesældar- leg. Hann svaraði þvi til, að fyrir kaup mitt frá búinu, væri mér frjálst að kaupa allt, sem mig lysti i verzluninni. Frá sín- um bæjardyrum séð væri það furðulegt, að samyrkjubú axlaði þá byrði, að fæða „sníkjudýr" af minu sauðahúsi. Ég svaraði að búið greiddi mér aðeins upp í launin og bæri mér því að fá að taka út vörur í verzluninni enda þótt reikningamir' væru ekki gerðir upp fyrr en i árslok. Ég yrðá þó að hafa i mig áð éta. Nú rifjaðist alit í einu upp fyrir dómaranum hinn pólitíski barnalærdómur hans og hann hreytti út úr sér: „Samyrkjubú- ið hérna er ekki Morozovskaia verksmiðjan, gættu að því.“ 1 Sovétríkjunum hefir ævin- lega verið vitnað til Morozov- skaiaverksmiðjunnar, sem hins allra versta vinnustaðar, þar sem þrælkun verkamanna á Zar- timunum var skelfilegri en orð fá lýst. Verkamenn tóku út vör ur í verksmiðjuverzlunmni og þegar átti að greiða kaupið, kom í ljós, að þeir skulduðu verksmiðjunni . Samyrkjubúið er nú txu sinn- um verra en Morozovskaiaverk- smiðjan," sagði ég. „Ég vinn erfiðisvinnu og þarf mat.“ „Ég skal segja þér hvemig fara á með menn af þínu tagi,“ sagði nú dómarinn, „það á að fá þeim þyngstu skófluna og láta þá vinna þar sem frostið er mest. Þurrt rúgbrauð er full- góð fæða I þá.“ Ekki hafði Gouzel dvalið lengi hjá mér, þegar kerlingarn ar í þorpinu tóku að stinga sam- an nefjum um, að ekki væri hún farin að láta skrá sig til vinnu. Blskeyttustu nöldurskjóðum- ar hótuðu að kæra okkur fyrir lögregtunni. Þær kröfðust þess, allar sem ein, að annaðhvort hefði Gouzel sig á brott eða hæfi vinnu á bænum. Ástandið var, út af fyrir sig mótsagnakennt. Hjá manni, sem dæmdur var til þrælkunar- vinnu, vegna þess, að hann neit- aði að vinna, dvaldi kona hans, án þess að hún hefði nokkurt opinbert starf og var ekki einu sinni skráð hjá lögreglunni, sem þegn á staðnum. 1 janúarbyrj- un, þegar lögreglufulltrúinn hafði komið í þorpið, hafði hann spurt, hvort Gouzel ynni í sam- yrkjubúinu. Ég hafði sagt hon- um, að hún hjálpaði mér við að hreinsa gripahúsin, en væri bráðlega á förum Siðan var nú liðlega mánuður og maður- inn gat skotið upp kolinum ein hvern næsta daginn. Ef Gouzel tæki til við að sinna kálfunum eða mjólka kýrnar, hefði hún verið látin afskiptalaus um hrið, a.m.k., því í strjálbýli Síberiiu er vegabréfaeftiirlitið ekki jafn strangt og i stóru borgunum. Ég var þó algjörlega andvígur þessari lausn. Ég leit svo á, að þó að ég væri neyddur til að vinna, væri kona min frjáls manneskja og ekki á nokkurn hátt réttmætt, að hún færi að vinna kauplaust á samyrkjubúi. Annars kostar áttum við völ, en hann töldum við óaðgengi- legan, og höfnuðum við honum þvi. Sá var, að Gouzet tæki að sér forstöðu „klúbbsins" í Novokrivocheino og dveldi hjá mér, þar til útlegð mín væri á enda. Þar fylgdi sú kvöð, að hún hefði orðið að skrá sig hér — skrá sig burt úr Moskvu og glata að eilífu borgararéttS þar. Þá eru einnig i gildi þær regl- ur, að enginn íbúi, sem skráður er á manntal í Moskvu, getur dvalið annars staðar lengur en % ár og þessar reglur giltu vitanlega um Gouzel, eins og aðra. Enn var svo sú áhætta, að Gouzel hefði atveg fallið burt af manntali, og hefðum við þá aldrei komizt neins staðar á skrá. Gouzel var ófús að fara og við áttum heldur ekki peninga fyrir fargjaldi hennar. 1 febrú- ar höfðu mér verið greiddar 7 rúblur — laun fyrir janúar — það var aleigan. Við urðum tafarlaust að grípa til einhverra ráða og það varð úr, að ég skrifaði gömlum vini föður mins og sagði honum frá vanda okkar. Við réðum það með okkur, að Gouzel ryki til að sinna kúnum, strax og eitt- hvað benti til að látið yrði til skarar skríða gegn okkur. Við vorum orðin vonlaus um, að úr rættist, þegar okkur barst allt í einu ávísun á 50 rúblur og í kjölfarið fylgdi elskulegt bréf frá vini föður míns. Við urðum ákaflega glöð. Brottför Gouzel dróst samt á langinn, hún frestaði förinni frá degi til dags og hafði að yfir- varpi, að í hönd færu illviðrin, snjóstormarnir. Þannig leið vika. En ekki dugði að þráast við. Við urðum að beygja okkur fyrir staðreyndum. Þann 8. marz skildum við og var allt i óvissu með endurfundi okkar. Þann 28. maí var ár liðið frá þvi að dómurinn hafði verið kveðinn upp yfir mér. Eftir 3 mánuði — í ágúst — myndi ég hafa afplánað helming þrælkun- arvistarinnar. Eftirvænting mín var mikil. Skyldi ég verða lát- inn laus. Ég hafði fært þetta í tal við yfirmann lögreglunnar og hann svarað því, ef að sam- yrkjubúið væri því samþykkt að sleppa mér, myndi hann ekki mæla gegn þvL Yfirmaður vinnuflokks míns og ritari „flokkssellunnar“ höfðu einni.g lofað að vera mér hliðhollir, og mæla með því, að mér yrði sleppt, raunar tæplega í ágúst, en í október, þegar búið væri að ljúka stærstu verkefnunum. Ég lagði samt ekki miikinn trún- að á fullyrðingar þeirra. Ég brá mér til þorpsins að morgni dags 9. júli, að loknum gegningum, til að kaupa mér lauk, og vissi þá ekki fyrr en póstafgreiðslukonan vatt sér að mér og sagði: „Þú átt eitthvað hjá mér, ég held skeyti.“ Siðan rétti hún mér gult umslag. Það greip mig ótti um að eitthvað hefði hent Gouzel og þess vegna skildi ég ekki strax það, sem ég las. „Dómurinn hefur verið ógiltur." Þetta kom svo flatt upp á mig, að ég gekk lengi fram og aftur í lausamölinni á veginum bak við gripahúsið og hugsaði um það undur, sem hafði hent mig. Ég skildi ekkert í því, hvers vegna dómurinn hafði verið ógiltur. Greinilegt var, að lög- fræðingur minn hafði ekki látið hrella sig, heldur haldið áfram að rannsaka mál mitit, þó að ég sjálfur hefði ekki gert mér nein ar vonir. Viku siðar barst mér bréf frá lögfræðingi minum, sem hljóðaði svo: „Rannsókn kæru minnar á hendur dómstólum varðandi mál yðar hefur dreg- izt mjög á langinn. Það var þvi ekki fyrr en 20. júní, að hæsti- réttur kvað upp þann úrskurð, að ógilda hina óréttmætu hand- töku yðar, sem alþýðudómstóU- inn hafði dæmt. Daginn eftir fór ég með bréfið til lögreglunnar. Yfirmað urinn tvílas bréfið hægt og lyfti brúnum furðu lostinn. Hann sagðist engin fyrirmæli hafa fengið um þetta mál, en bætti svo við, að raunar hefði komið böggull frá Moskvu, þá um morguninn og væri ritarinn væntanlegur með hann á hverri sturxdu. f bögglinum voru skjölin, þar sem skýrt var frá því, að hæsti- réttur hefði ógilt dóm minn. Úr- skurðurinn hafði verið kveðinn upp 20. júní, en það hafði tekið mánuð að koma vitneskju um það til Novokrivocheino. „Við vitum ekki hvernig við eigum að snúa okkur í þessu máil, sagði deildarstjórinn, við höfum ekkert fordæmi slíks. „Við verðum að biða ákvörð- unar dómsyfirvalda. Þú skalt bara halda áfram að vinna, þú

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.