Lesbók Morgunblaðsins - 02.05.1965, Page 5

Lesbók Morgunblaðsins - 02.05.1965, Page 5
Albert Camus: CARNETS JANVIER 19 i2 — MARS 1951. Paris, Gallimard 1964. 16. F. etta er annað bindi minnisbóte- anna, útgefendur hafa sleppt ferðaþátt- um frá Bandaríkjunum, marz til maí 1946 og Suður-Ameríku júni til ágúst 1949. Þessir þættir eru ferðahugleið- ingar og sögur sem verða gefnar út sér- stakar sem slikar. Fyrsta bindi þessara minnisbóka hefst í maí 1935 og nær fram í febrúar 1942, það bindi kom út hjá Galli.mard 1962. Minnisbæikur og dagbækur eru frá- brugðnar um gerð og efni. Sumir skrifa niður athugasemdir um veðráttuna, efnahag og ytri hversdags- lega atburði, slíkar samantektir geta vissulega haft sagnfraeðilega þýðingu síð armeir, og einnig veitt upplýsingar um höfunda þeirra. Þeir sem lifa og hrær- ast í andlegu lífi samtíðarinnar og skrifa h;á sér athuga&emdir og hugrenningar ekapa oft með þeim samantektum merki legar heimildir um andlegt líf samtíð- arinnar og séu þeir hinir sömu skap- endur andlegra verðmæta, verða at- hugagreinar þeirra þvi merkari. Þó er ekki þar með sagt að dagbækur rithöf- unda séu alltaf jafnmerkar öðrum rit- um þeirra. Slíkar samantektir verða oft heimildir ixm verk og sköpun verka og vinnuaðferðir höfundanna. A uk þessa gefa þær oft hina beztu mynd af höfundi sinum, einkum ef sá hinn sami skrifar þær án þess að ætla þær til útgáfu síðar. Gildi þeirra fer að venju eftir sjálfsaga höfundar og sjálfs- gagnrýni. Þetta eru oft einhverskonar krassbækur, uppköst og stundum verða kaflar úr þessum ritum frumgerð að nýju verki. Því opnari sem menn eru fyrir áhrifum umhverfis og andlegum verðmætum, því þýðingarmeiri verða slíkar minnisbækur, og enn merkari sé höfundurinn listamaður. Eitt einkenni góðrar listar er aginn; persónulegur stíll, frásagnarmáti, byggist á sjálfsögun fyrst og fremst. Aginn er upþhaf allrar listar. Frakkar eru meistarar snjallyrða og skil greininga. Aðal frönskunnar er ná- kvæmnin og skýrleikinn. Eitt hið bezta verk Búrbónanna var stiftun Frönsku akademíunnar; sú stofnun er gömul, en þó síung og hún hefur fremur öðru mótað málið, enda skipuð fremstu hugs- uðum og rithöfundum Frakka á hverj- um tíma; þótt finna megi listamenn, sem hefðu átt að eiga þar sæti, þá breytir það engu. Þessar minnisbækur minna _ um margt á beztu snjallyrðasöfnin frönsku og skerpa þá mynd skýrleika og snilli, sem birtist í öðrum verkum Camus. C amus lýkur við L’Étranger 194(J, sú bók kemur fyrst út 1942. Le Mythe de Sisyphe er fullgerð 1941 og kemur út 1942. Með þessum bókum verður Camus frægur. Þessar minnisbækur hesfjast eftir að hann hlýtur viðurkenn- ingu svonefnda. Stríðsárin og árin eftir stríðið eru afkastamestu ár Camus, og þau ár birtast okkur á síðum þessarar bókar. Hann fer frá Alsír til Frakklands 1942 og landganga bandamanna í Alsir í nóvember það ár bindur hann í Frakk landi það sem eftir var stríðsins. Hann sezt að í París, vinnur hjá Gallimard og verður ritstjóri „Combat“, blaðs sem andspyrnuhreyfingin í Frakklandi gef- ur út. Hann starfaði við þetta 1943 og 1944 og verður aðalritstjóri blaðsins eft- ir frelsun Frakklands, en hverfur frá blaðinu 1946. Hann ferðast sama ár um Bandaríkin, en eins og áður segir er þeim hugleiðingum sleppt hér. 1947 starfar hann við Combat, fer til Alsír 1948 og ferðast um Suður-Ameríku 1949, ferðaþáttum þaðan sleppt hér. Hann veikist af berklum 1949 og er í afturbata 1950, L’Homme révolté kemur út 1951. Á þessiun árum skrifar hann La Peste, sem kemur út 1947, og setur saman fjölda greina og leikrit. Og í minnisbókunum fylgjumst við með honum þessi ár. Hann byrjar á La Peste 1941 og við útkomu þeirrar bókar jókst vegur hans mjög sem rithöfundar. í fyrsta bindi minnisbókanna var bak grunnurinn sólgullið Miðjarðarihafið, en í þessu er bakgrunnurinn grárri, stríð- ið og viðskilnaðurinn við ástvini, dapur leiki hernámsáranna. Og eftir stríðið markar hann stefnu sína í andstöðu við ýmsa bókimenntapáfa Fra-kka, lendir í hörðum deilum við Sartre og neitar að- ild að hugsjón, pappírshugsjón, sem að Fráleitt væri aS Tvalda því fram, aö íslenzkt þjóðfélag sé tilbreyting- arsnautt. Hér eru sifellt að koma upp slcemmtilegir hlutir; þeir eru meira að segja orðnir svo algengir að þorri landsmanna er hœtt- ur aö veita þeim eftirtekt. Eitt síöasta dœmið um ís- lenzk skemmtilegheit , er sú ákvörðun ríkisstjórnarinnar að beita sér fyrir hægrihandarumferö hérlendis eftir 3 ár, og er œtlunin að leggja fram frumvarp um máliö á nœsta Alþingi. Á sama tíma og óðaverðbólga, yfir- vofandi verkföll og fyrirsjáanlegt öngþveiti í framleiðslumálum eru að hrinda efnáhagslífi þjóðarinnar fram af hengifluginu, dunda leiö- togarnir við að undirbúa lagasetn- ingu sem mun kostu á annað hundr- að milljónir króna (kostnaðaráœtl- un er nú Jf3 milljónir miðað við verðlag 196j — en árið 1968 má ugglaust þrefalda þá upphœð). Þó er fjárausturinn í sjálfu sér hégómi hjá þeirri sóun mannslífa sem breyt ingin mun ðhjákvœmilega leiöa af sér. Umferöarslys eru þegar oröin geigvœnlegt vandamál hér á landi, en með hinni fyrirhuguðu breytingu er beinlínis stefnt margfulda þau — a. m. k. fyrstu tvö- þrjú árin eftir að hún gengur t gildi. Mér finnst satt að segja kaldr- analegt að hiö háa Alþingi skuli eiga eft- að afgreiöa lög sem fyrír- sjáanlega munu svipta fjölda landsmanna lífi, en slíkt þykir kannski gamaldags tepruslcapur. Sannleikurinn er nefnilega sá, að hin fyrirhugaða breyting er fjarri því að vera knýjandi tiauðsyn. Ég hef hvergi rekizt á háldbær rök fyr- ir þörfinni á hœgrihandarumferð hérlendis. Svo er að sjá iem hér sé fyrst og fremst verið að apa eftir útlendingum — „vera eins og fjöld- inn‘r. Það sjónarmið hefur lengi ver- ið þungt á metunum í okkar and- lega fátœka eftirhermuþjóðfélagi. Eða á kannski að breyta umferðar- lögum landsnvanna til samrœmis viö erlendar venjur vegna varnarliðs- manna sem hér áka bilum? Ekki getur það verið vegna erlendra ferðamanna, þvi þáttur þeirra í um- feröinni hér er sárálítill og réttlœtir engan veginn fyrírhugaðar mann- fómir, og enn síður verður laga- breytingin réttlœtt með hliðsjón af þeim fáu Islendingum sem fara með bíla sína til meginlandsins. í Evrópu hafa tvœr þjóöir aðrwr en fslendingar vinstrihandarumferS, Svíar og Bretar. Svíar munu hafa afráöiö að breyta um, og er þar aö sjálfsögöu þyngst á vogarskál- unum, aS SvíþjóS er í beinu vega- sambandi við Noreg og Finnland og í rauninni einnig við allt meginland Evrópu. Bretland og ísland eru hins vegar eylönd sem hafa enga knýj- andi þörf á að breyta umferöarregl- um sínum að þessu leyti til sam- rœmis viö meginlandsvenjur. Ég kem ekki auga á neitt sem réttlœti fyrirhugaða lagasetningu — en hún ber hins vegar vitni fordild, skamm- sýni og furðulegu tómlœti um líf og limi landsmanna. Vœri nú ekki næ raö táka til hönd um og koma skipulagi á íslenzlc um- feröarmál með strangari kröfum til ökumanna og auknu eftirliti meö akstri? Stór hópur íslenzkra bíl- stjóra er með öllu fákunnandi um þær nýju og margbrotnu umferSar- reglur sem tekiö hafa gildi á undan- förnum árum og áratugum. Til að fá bílstjóraréttindi t gamla daga þurftu menn bara að kunna eina reglu: „varúð til vinstri“. Margir eldri bílstjórar kunna ekki aðra um ferðarreglu. Á þessu þyrfti að ráða bót og þá jafnframt að endurskoöa ýmis ákvæSi í gildandi umferðar- lögum, t. d. um hámarkshraöa, sem virðast beinlínis hafa verið sett til að gera menn brotlega við lögin! Á þessum vettvangi eru miklu verð- ugri verkefni fyrir umferðarlaga- nefnd heldur en sá hégómi (sem þó er mikið alvörumál) að beita sér fyrir hœgrihandarumferð. s-a-m. 16. tbl. 1965 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.