Lesbók Morgunblaðsins - 03.03.1963, Síða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 03.03.1963, Síða 2
Æt^ SVIP- MVND r yrrverandi forsætisráðherra og utanríkisráðherra Frakklands, Robert Schuman, er einn atkvæða- mesti maður í stjórnmálasögu Evr- ópu á síðustu áratugum. Hann átti frumkvæðið að kola- og stálsam- steypunni og varð þannig einn helzti forvígismaður evrópskrar efnahags- samvinnu. Nú hefur þessi aldraði at- kvæðamaður dregið sig í hlé og yf- irgefið vettvang stjórnmálanna, af því honum fellur þungt hver þróun- in hefur orðið í pólitísku lífi álfunn- ar síðustu mánuðina. Þar með er horfinn af sjónarsviðinu merkilegur Evrópumaður og mjög sérkennileg- iu: persónuleiki. Robert Sohuman var ekki einn hinna miklu mælskumanna, ekki einn þeirra, sem hrópa hátt á götum og gatnamótum. Hann var þvert á móti mjög hæglátur maður, og óbifanlegt jafnvægi hans var 1 frásögur fært, svo á vígvelli stjórnmál- anna gat hann jafnvel sýnzt heldur lit- laus bardagamaður. Eigi að síður átti það fyrir honum að liggja að draga athygli umheimsins til sín, þegar til stóru kastanna kom. Hann varð vinsælt viðfangsefni franskra og síðar evrópskra skopteiknara, enda sér- kennilegur í útliti, mjósleginn og lát- laust klæddur, með myndarlegt nef, sem var fyllilega samkeppnishæft við hið fræga nef bandaríska kvikmyndaleik- arans Jimmy Durantes. S kýringin á því að Robert Sehu- man varð einn atkvæðamesti stjórnmála- maður Evrópu, liggur meðal annars í uppruna hans. Hann fæddist árið 1®86 x stórhertogadæminu Luxemborg, en var af gamalli Lorraine-ætt og settist að í Metz á unga aldri. Franska var hans hjartans mál, en hann var alinn upp við þýzku, stundaði lögfræðinám sitt við háskólana í Bonn, Munchen og Berlín, og varð jafnvel að gegna herþjónustu í Þýzkalandi. Hann hóf málfærslustörf í Metz og hafði þar fast aðsetur, þangað til héraðið var aftur sameinað Frakklandi árið 1918, en þá var hann reiðubúinn að kasta sér út í hringiðu franskra stjórnmála. Hann var þegar kosinn í fulltrúadeild franska þingsins fyrir Moselle-kjördæm- ið, en tæplega verður sagt að hann hafi vakið á sér sérlega mikla eftirtekt fyrst í stað. Hann þurfti að geymast eins og sum, hinna góðu frönsku vína — og það var honum á engan hátt skaðlegt. í kyrrþey gat hann velt fyrir sér þeim hugsunum og hugmyndum, sem hann átti síðar eft- ir að hrinda í framkvæmd. U pp úr hinni gráu fylkingu stjórn- málamannanna skaut honum í rauninni fyrst árið 1940, þegar Paul Reynaud, for- sætisráðiherra, skipaði hann í embætti ráðherrans, sem fór með mál flótta- manna. Eftir uppgjöf Frakka fluttist Sóhuman aftur til Metz — og ekki leið á löngu þar til Þjóðverjar fengu pata af honum, því hann var óþreytandi og óhræddur við að andmæla athöfnum þeirra. Þetta gat jafngilt því að hann yrði sendur í þrælabúðir nazista, en ógnin af þeim hræddi hann ekki. Hann kaus heldur að lenda þar en taka þátt í sam- starfinu sem Þjóðverjar buðu honum upp á. Eða eins og orðaði það sjálfur með sínum opinskáa hætti: _ „Ég veit ekki hvað þrælabúðir eru. Ég veit bara að þær eru engin rök.“ Hann var hins vegar svo heppinn að komast undan. Duibúinn sem barna- kennari flúði hann til þess hluta Frakk- lands, sem ekki var hersetinn. Þar gekk hann strax í neðanjarðaihreyfinguna og varð einn af athafnasömustu mönnum frönsku andspyrnunnar. Hann áræddi jafnvel eitt sinn að tala í grafhvelfingu undir kirkju einni í Lyon. Viðstaddir voru 1500 tilheyrendur, allir frá Lorraine, og á sinn hægláta, sann- færandi hátt skýrði Sohuman fyrir þeim með sterkum rölcum, að Hitler gæti með engu móti unnið styrjöldina. „Sé nokkuð sem þið megið treysta, þá er það þetta,“ sagði hann. Hann slapp heill á húfi frá þessum glæfraiieik, en Gestapo fékk skýrslu um fuhdinn, og sett var stór fjárfúlga til höfuðs honum. Á þennan hátt fékk Robert Sohu- man alveg nýja aðstöðu innan franskra stjórnmála eftir fall Þýzkalands. Hann ávann sér traust meðal allra stjórnmála- flokka, og honum var veitt hvert ráð- herraembættið á fætur öðru. Það fór smám saman að líta svo út, að óhugs- andi væri að mynda franska ríkisstjórn án Sóhumans. £Xann bomst lfltia þegar frá leið upp á tindinn, varð bæði forsætis- og utan- ríkisráðherra. Það var í embætti utan- ríkisráðherra sem hann hóf fyrir alvöru baráttuna fyrir kola- og stálsamsteyp- unni á árunum kringum 1950 („Schu- man-áætlunin“ var hún nefnd), og þá jafnframt fyrir nýrri evrópskri samvinnu og einingu. Ekki má gleyma því, að það var Sóhuman ®em gerði fyrsta alvarlega átakið til að koma á endanlegum sættum milli Frakklands og Þýzkalands — þrátt fyrir þá fortíð, sem var honum enn í fersku minni. Það var einnig á þessum árum, sem Frakkar fóru að fá áhuga á Schuman fyrir merkilegan „meinlætalifnað“ hans. Óhætt mun að segja, að sú manngerð sé ekki tiltakanlega algeng á þeim breidd- argráðum. Þegar hann tók við embætti forsæt- isráðherra af Bidault og fluttist í hinn íburðarmilkla ráðttierrabústað, var fyrsta verk hans að taka niður flesta glóðar- lampana í skrautlegum ljósakrónunum af sparnaðarástæðum. Og að því er snerti sjálfan bústaðinn, sem sómt hefði kon- ungum, lét hann loka öllum sölum hana og herbergjum nema borðstofunni og svefnherberginu. Obbinn af þjónaliðinu varð að draga sig í hlé, og við stjórn húss ins tók hin sjötuga bústýra hans, „Marie“ sem var nafnkennd í Frakklandi og þekkti hina ströngu lifnaðarhætti hús- bóndans. Hann afsalaði sér líka ráð- herrabílnum og varð trúfastur viðskipta vinur neðanjarðarbrautarinnar í París. Hann reykir hvorki né drekkur, og ferðataskan, sem hann hefur meðferðia á innlendar eða alþjóðlegar ráðstefnur, er ekki miklu stærri en skólataska. Georges Bidault, sem þekktur var að lífsgleði og munaði, gaf honum þegar í stað viðurnefnið „Kufllausi munkur- inn“, og á það að mörgu leyti vel við hann. Eins og gera má ráð fyrir af lifn- aðarlháttum hans, er hann ókvæntur, hefur alla tíð verið staðfastur pipar- sveinn. Það var einn þeirra þátta sem skrýtluhöfundar og gamanvísnaskél<i gerðu sér mikinn mat úr. Skrýtlurnar um hann voru óteljandi. Hér er ein sem þótti góð: Sárþjáður eiginmaður spurði hann eitt sinn: — Hver er leyndardómurinn við það að þér hafið gebað haldið áfram að vera piparsveinn fram á þennan dag? — Jú, svaraði Sohuman og setti upp bros sem minnti á Voltaire. Það er mjög einfalt mál. Piparsveinn er ein- faldLega maður, sem komizt hefur hjá að gera sömu vitleysuna í fyrsta sinn. F Jhi n þó Schuman lifl eins og Spart- verji og bústýran verði að berjast eina og ljónynja til að fá hann til að kaupa sér ný föt, þegar þau sem hann gengur í eru að detta í sundur, þá er hann ekki sparsamur á einu sviði. I hinni bláu bók Frakklands nefnir hann tómstundaiðjui sína og hún er „bókasöfnun.“ Og það er víst ekkert vafamál, að hann sé bókasafnari. Hann er meðal fastagesta hjá fornbókasölunum á Signu- bökkum, og á einkheimiii sínu getur hann reikað um meðal bókaskápa sem geyma 8000 bindi og gott betur.. •— Hvers vegna ætti maður að kvænast, spyr hann, þegar maður á svona margar ástrneyjar? Hann safnar bókum um guðfræði og sagnfræði, en þessar hátíðlegu bækur eiga sitt sér- kennilega mótvægi í bókaskápunum, þvl hann er sérfræðingur í Verlaine og Rabelais, tveimur lífslystarmönnum, sem með gleði tæmdu þau glös, sem Robert Schuman lætur ósnert. Sagt er að hann eigi stærsta Rabelais-bókasafn í öllu Frakklandi, og mesta stolt hans eru frumiútgáfurnar af verkum hins miikla skáldjöfurs. Nú er svo komið, að Schuman finnst þróunin stefna í gagnstæða átt við hugmyndir hans og hugsjónir. En hann hefur á langri ævi lifað svo margar breytingar og byltingar, að hann hlýlur í hjarta sínu að trúa því, að dagar Schu- man-hugmyndanna renni upp á ný. TJtgefandl: HJ. Arvakur. ReykjavQc. Framkv.stJ.: Slgfús Jónsson. Kitstjórar: Valtýr Stefánsson ( Siguröur Bjarnason frá Vlgur. Matthías Johannessen. Eyjóifur Konróð Jónsson. Auglýslngar: Arnl Garöar Kristlnsson. Ritstjórn: Aöalstrætl 6. Sími 22480. 8. tölublað 1963 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.