Þjóðviljinn - 30.05.1954, Page 7

Þjóðviljinn - 30.05.1954, Page 7
Sunnudagur 30. maí 1054 — ÞJÓÐVILJINN — (7 Samelnlngarflokkur alþýðu — Sósialistaflokkurinn, sendlr Ein- aii Andréssyni sínar beztu ham- ingjuósklr á . flmmtugsafimrii hans. Flokkuriim er stoltur og þakk- Játur að eiga siika menn sem hann innan sinna vébanda. Slíka boöbera okkar hugsjóna, slíka skipuleggjendur okkar fjölda- hrevfiiigar sem hann er vildum vio elga sem flesta. i-að er óþreytandi elja og förnfýsi Einars Andréssonar og hans líka, sem gerir sósíalistíska verklýðshreyflngu lslands, flokk hennar og öll þau samtök, sem henni eru andlega skyld, að því stórreldi, sem andstæðingarnlr óvíljandi bera þá lotningu fyrir, að þeir segja að englr nema Sovéta'íkin sjálf ga>tu unnlð það verk, sem Einar Andrésson og hans líkar fá fjöldann til að afrelta. Og hvað er það, sem gefur Eivari Andréssyni kraft tll að vinna það afrek, sem daglegt starf hans er ár eftir ár, áratug eftir áratug? kað er samband haus við fólk- ið, hið sama sem gerir fjölda- h reyfingu sósíalismans ósigrandl. Hann hefnr þann hæflieika, er máttkvar og stækkar alla, sem hann umgengst, gerir þá fóm- fúsari fyrir málstaðinn, skiln- ingsríkari á stefnuna. Og honum vex sjúlfum slikt ásmegin við samband sitt við fjöidann, að það gerir honum fært að Iyfta slíkum grettistökum sem sklpu- lagning Máls og meiiningar er. í>egai* sagan verður skráð um sigur íeslenzkrar menningar í baráttunni við ameriska spiil- ingu um fólkið og sál þess, þá verður hlutverk Elnars Andrés- sonar aldrei ofmetíð. Fiokksfélagar þínir óska þér alls hins bezta á ókomnum ár- um, Einar Andrésson. Meglr þú alltai' halda broslnu þinu og gleítninnl með atorkunni og hug- piýSihni! Mégir þú aUtaf vera það óskabam alþýðunnar, sem þú ert, velkomlnn og fagnað, hvar sem þú kemur, hvort það er í káetuna tíl sjómannanna eða í eldhúsin til kvenfólksins, eða hvert annað þangað, sem alþýðan lifir og starfar! Megi þér auðnast að vera ófram elns og nú hjarta Máls og menning- ar, — þessa félagsskapar, sem ísienzk alþýða er stojf, jaf! Megi íslenzk alþýða njóta þ£n sem le.ngst sem boðbera slnna beztu liugsjóna, sent skipuleggj- er.da sinna víðfeðmustu sant- talta! Elnar Olgelrsson. ★ Þegar ég frétti fyrir noklcr- um dögum að Einar Andrésson væri að nálgast framboðsaldur forseta og biskupa, verða fimmtugur, þá duttu mér allar lýs úr höfði. Svo er mál með vexti, að enginn fær ráðið af yfirbragði þessa unglega, síkáta og önnum kafna bjartsýnis- manns, að hann hafi lifað hálfa öld í miður friðsælum heimi. Æskusvipur hans og ó- bugandi þrek kemur þó ekki til af þvi, að hann hafi slitið silkiklukkum í bemsku, né gegnt fulltíða öruggu og þægi- legu embætti, né látið sig litlu skifta hugsjónir og baráttu samtíðar sinnar. Ég veit ekki betur en hann hafi byrjað að þræla fyrir brauði sínu um leið og hann gat lyft reku. Hann hefur verið á róðrarbát- um og togurum, unnið hörðum höndum hverskonar erfiðlsverk á sjó og landi, sopið seyðið af kreppu, atvinnuleysi og óáran, , eins og allt fátækt fólk, en jafnframt goMið á stundum öt- uliar liðveúlu sinnar við mál- Einar Andrésson fimmfugur! dag stað og samtök sósíalista. Það hefur aldrei verið mulið undir Einar Andrésson. En kröpp kjör og þrotlausar annir hafa ekki megnað að skerða og slæva þrótt hans og áhuga, né varpa skugga á heiðríka skap- gerð hans, þar sem góðvild og fórnarlund styðst við dæma- lausa geðsnilld og glaðværð. Síðan ég kynntist honum fyrir fimmtán eða sextán árum hef- ur starf hans verið í því fólg- ið að reyna að fá fólk til að kaupa og lesa bækur. Sá mað- ur mun torfundinn nú á dög- um, sem hefur lagt jafn hart á sig og Einar fyrir íslenzka bóka- útgáfu. Svo mjög hefur hann borið hag Máls og menningar fyrir brjósti, að hann hefur ekki talið það eftir sér að vinna á við marga sýknt og heilagt í hálfan annan áratug, knúinn áfram af þeirri sannfæringu, að góðar bækur séu ekki aðeins hollar hverjum manni, heldur blátt áfram lífsnauðsynlegar. Ég er hræddur um að útgáfu- félagið Mál og menning væri harla óbeysið um þessar mund- ir, eða jafnvel komið undir græna torfu, ef það hefði ekki notið Einars Andréssonar, dugnaðar hans, samvizkusemi og fágætrar ósérplægni. Mig langar samt til að Ijóstra því upp, að sumardag einn í hittiðfyrra gerðist hann kæru- laus og stökk frá störfum. Það var mér að kenna. Þegar ég hafði haft í frammi harðvítug- an áróður langa stund, tókst mér að ginna hann í veiðiför austur að Þingvallavatni. Við lögðum af stað á fögrum morgni. Einar var á báðum áttum í fyrstu, ók mjög hægt, vildi helzt snúa við og halda áfram að gera eitthvað, en ég brýndi hann og eggjaði sem mest ég mátti, unz hann sló í þann bláa og svæfði skyldu- rækni sína og trúmennsku í bili. Eystra var logn, kliður V lofti, vatnið samfelld skuggsjá. Við hrundum fram bátkænu, skrúfuðum á hana vél og sigldum síðan á fjarlæg mið, þar sem draga skyldi digra urr- iða og þungar bleikjur. Mér er Einar minnisstæður þegar hann hafði loks velt af sér reiðingn- um. Hann stóð berhöfðaður í stafni, ölvaður af fegurð lands- ins, talandi við fugla og fjöll eins og vini og bræður, syngj- andi, hlæjandi, en þó umfram allt yrkjandi, án þess að láta stuðla og höfuðstafi tefja fyrir skemmtilegri vísu, ef svo bar undir. Þegar á miðin kom sveifluðum við stöngum og börðum vatnið af mikilli elju, en urðum ekki varir við neina dólpunga, því miður, heldur einungis murtur og síli ellegar horgálur og meinabröndur. Einar orti eítir sem áður og^ lék við hvern sinn fingur, en( glaðværð hans virtist jafnvel. hafa áhrif á þresti og hrossa- gauka, — að minnsta kosti kváðust þeir á við hann án af- láts og skeyttu ekki fremur en hann um einstrengingslegar bragreglur. Þegar halda skyldi heimleiðis síðla kvölds, fór ég að eiga við vélina á bátnum, en fékk hana ekki tii að snúast, hvernig sem . ég böðlaðist á henni. Loks gafst ég upp og þóttist sjá fram á, að við ætt- rr. | Einar Andrésson um fyrir höndum rífan tveggja stunda róður í amrandakala og nokkurri ylgju. En þá kom Einar til skjalanna og hló mik- ið. Hann fór vel að kvörninni, orti um hana bjartsýnisvisur, bað hana hætta þessari þrjózku, púaði á kerti, kippti í þráð, fitlaði við skrúfu, gaf kveikju selbita. Og viti menn: allt í einu heyrðust kátir smellir, báturinn hraðlas vatnið, kvörn- in gekk eins og klukka! — en svipurinn á kraftaskáldinu stendur mér oft fyrir hugskots- sjónum og kemur rnér æfinlega í bezta skap. Nú þegar þessi góði drengur byrjar að kliírast á sjötta tug ævi sinnar, vildi ég mega óska þess, að upp spryttu í voru landi mörg íðilmenni, sem væru eins áhugasöm og hann um íslenzkar bókmenntir og veittu þeim jafn fúslega raun- hæfa liðveizlu. Að svo mæltu þakka ég Einari Andréssyni fyrir skemmtilegar samveru- stundir og árna honum heilla, konu hans og dóttur. Ólafur Jóh. Sigurðsson. er SVO er sagt a* Einar Andrés- son sé fimmtugur í dag. Ekki rengi ég kirkjubækur, en eng- inn skal telja mér trú um að Einari finnist árin vera farin að sliga sig. Um það þarf ekki ianga röksemdafærslu, því að nógu margir þekkja Einar Andrésson og hafa sjálfir séð hversu magnaður hann er ódrepandi lífsgleði og bjart- sýni sem ekkert lætur á sig ganga. S’ík:r menn eldast ekki, hvað sem skírnarvott- orðið segir. Frá því að Mál og menning komst á laggirnar hefur Ein- ar verið sá maður sem ötul- ast hefur unnið því gagn, að öllum öðrum ólöstuðum. Hann hefur frá upphaíi verið um- boðsmaíur félagsins í Reykja- vík og átt meiri þátt í þvi að koma bókum þess á fram- færi en nokkur maður annar. Það er gott og blessað að prenta góðar og gagnlegar bækur, en útgáfufyrirtæki sem getur ekki komið þeim í hendur lesenda verður aldr- ei langlíft í landinu. Hlutur manna eifts og Einars verður því aldrei ofmetinn þegar rætt er um nytsemi félags eins cg Máls og menningar. Og starf hans er þar að auki sjaldan þakkað að verðleilc- um. Þegar stjórnendum fé- lagsins hafa verið mislagðar hendur um bókaval, eða önn- ur ástæða er til óánægju fé- lagsmanna, bitnar hún fyrst á umboðsmann'num, og hans hlutverk verður þá að reyna að sætta menn við orðinn hlut, að standa fyrir máli stjórnarinnar, þó að hún eigi það kannske engan veginn skilið. Séu menn aftur á móti ánægðir, er eins víst að stjórnin fái allar þakkirnar, ef noklcrar eru. Þetta vandasama og óþakk- láta hlutverk hefur Einar Andrésson leyst af hendi með þeim ágætum að ekki verður á betra kosið. Stjórn Máls og menningar og félags- menn standa því í þakkar- skuld við hann sem seint verður að fullu greidd. Það ,er ekki ofmælt að óvíst er með öllu hvort félagið hefði skrimt fram á þennan aag ef Einars hefði ekki not;ð við; að minnsta kosti hefði það áreiðanlega eklci komið því í framkvæmd sem þó hef— ur orðið raunin á. Engum sem nokkur veruleg kynni hefur haft af Einari Andréssyni kemur á óvart að hann hefur reynzt slíkur mað- ur í þessu starfi. Bjartsýni hans, lífsgleði og lífstrú hafa gert hann að ótrauðum bar- áttumanni gegn öllu því sem er í andstöðu við lífið sjálft, hvort heldur það er andleg formyrkvun eða pólitískt aft- urha’d. Við þetta bætist óbil- andi seigla, dugnaður og sam- vizkusemi, sem aldrei kiknar fyrir erfiðleikum eða and- blæstri. Og einu má ekki g’eyma: að svo miklar eru persónulegar vinsældir Einars bæði í starfi og utan þess að eitt af því fáa sem honum hefur aldrei tekizt er að eignast óvini Ég ve't að ég mæli fyrir munn allra félagsmanna Máls og menningar og margra fleiri þegar ég þakka Einari unnin störf í þágu félagsins og færi honum þá afmælis- ósk að hann megi enn um langan aldur vera helzti mátt- arstólpi félagsins og standa í fylkingarbrjósti þess bar- áttuliðs sem hann skipaði sér í endur fyrir löngu. Jakob Benediktsson. ★ Einn af mínum beztu vinum og hugþekkustu samstarfsmönn- um, Einar Andrésson, er skyndi- lega orðinn fimmtugur. Hann Framhald á 11. síðu. SKÁK Ritstjóri: Guðmundur Arnlaugsson EinvigiS um heimsmeistaratignina VIII. Átjánda skákin 37 BcG I18hð 38 Hxli3 Hxh3 9 Re2 RcG 10 dxc HgG 39 Bxh3 c4 40 bxc Da3 11 Dd2 Bd7 12 Hbl Dc7 SlcalsLn for her 1 biö 13 Dd6 0—0—0 14 Dxc7t Kxc7 1 d’ Rf6 2 c4 g6 41 Dxa3 Bxa3 42 Bfð gxf 15 Rd4 a6 16 Bf4t Kc8 3 g3 B;7 4 B?2 0—0 43 gG Bf8 44 exf Bg7 17 g3 Rdö 18 Bd2 e5 5 Rc3 dS 6 e3 Rbd7 45 fG . BxfG 46 g7 Bxg7 19 Rb3 Bg4 20 Bg2 Í3 7 Rgc3 aG 8 b3 Hb8 47 Hxg7 f3! 48 Hg4 Hh3 21 0—0 Bf3 22 Bh3 Hf8 9 a4 e5 10 Ba3 bG 49 Hg3 Hh4 50 HxfS Hxc4 23 Hfel Iíc7 2-4 Bg2 h5 11 0—0 Bb7 12 d3 a5 ðl Ha3 Kd7 52 Kg2 KdG 25 c4 Rf4 26 Bxf3 exf 13 e4 Rcó li Dc2 ll5 53 Iig3 Kxdð 54 h3 Ke6 27 Bxfl exf 28 Bd2 fxg 15 Hael h4 1G Bcl BcS 55 Kf3 Kfð 56 KgS Kg5 29 Rxf3 gxht 30 K\h2 Hfg8 17 Rb ö Bd7 18 Bg5 h3 57 Kf3 Hfit 58 Kg3 — 31 Kli3 Hg4 32 Hefi Hxc4 19 Rhl Bxb5 20 exb Dd7 Jafntef’i. 33 Hf6 Hg7 34 Hxí5 Hxc2 21 BxfG Bxf6 22 Rcl Bg7 (Botvinnik 10 - — Smisloff 8) 35 Rg5 He7 36 Kh4 Kdl 23 RU3 fð 24 Rxcö dxc ★ 37 Hf4 Rb5 38 a4 Rc3 25 BfS DdG 2G g4 f4 Nít.jánda slcákin 39 Hc4 Hee2 40 Hb6 Ed5 27 g5 Kf7 28 Khl Ke7 Hv. Smisloíf — Sv Botvinnik 29 Hgl Hh8 30 Hdl Hh4 1 e4 efi 2 d4 dð Skákin fór i bið, en daginn eftir 31 Hd3 Dd7 3 2 Ðo2 Hbh3( 3 Rc3 Bb4 4 a3 Bxc3t samdist um jafntefli án þess að 33 Bg4 l>d6 34 Dfl Bf8 5 bxc dxe 6 Dg4 Rffl teflt vasri frekar. — (Botvinnílc 85 IIÍ3 KdS SG Dd3 Bc7 7 Dxg7 IlgS 8 DbG cð 10% — Smisloff 8%) <

x

Þjóðviljinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.