Morgunblaðið - 18.09.1947, Qupperneq 2

Morgunblaðið - 18.09.1947, Qupperneq 2
2 MORGUFiBLAÐlÐ Fimmtudagur 18. sept. 1947! lýiendupóiitík Íslendinga í FRAMSÓKNARBLAÐINU í Vestmannaeyjum, þann 13. júní 1947, stóð eftirfarandi klausa, vegna sóttvarnarhúss er bæjarstjórn kaupstaðarins hef- ur í hyggju að láta byggja: „Upplýst var, að þrátt fyrlr mikinn áróður og eftirgangs- muni á grundvelli frændsemi, vináttu, og embættisskyldu, væru hvorki landlæknir eða húsameistari ríkisins fáanlegir til að koma hingað og athuga aðstæður til lausnar á sjúkra- húss- og sóttvarnarmálum bæj- arins. Er þetta með fleiru ljóst dæmi um það, hvað embættis- menn ríkisins, sem í Reykjavík sitja, telja sig litlar skyldur hafa við þá, sem úti á landi búa, þar sem þeir telja 40 mínútna flug í völdu veðri of mikla fórn“. Enda þótt framsóknarmenn sjeu manna sannsöglastir, þótti höfundi þessarar greinar þetta svo ótrúlegt, að hann leitaði til bæjarstjóra og bað um nánari upplýsingar. Hann gaf eftirfar- andi upplýsingar í málinu: „Þrátt fyrir gefin loforð, hef- ur fram að þessu reynst ókleift að fá landlækni og húsameist- ara ríkisins hingað cg hafa þó verið gerðar margar tilraunir til þess s.l. 1% ár. Þetta ætti þó ekki að veröa stórkostleg tíma- töf fyrir þessa menn. Flugleiðin til Vestmannaeyja tekur um y2 klukkustund og ættu þeir því ekki að þurfa til þessa meíra en einn dag, eða ef til vill skemmri tíma,“ í þessu sambandi þykir rjett að gefa landsmönnum nokkrar upplýsingar um Vestmannaeyj- ar og samband þeirra við lýð- veldið ísland. Fyrír siðaskiptin átti kirkjan Eyjamar, en eftir þau urðu bæði kirkjan og Eyjarnar kon- ungseign. Síðar urðu Eyjarnar, ásamt öðrum konungsjörðum, eign íslenska ríkisins. Tilraunir Eyjabúa til að fá sjálfir umráð yfir þeim, hafa ætíð reynst ár- angurslausar. Vestmannaeyjar eru því eins- konar nýlenda íslenska ríkisins. Öll lóðargjöld og því um líkt ganga beint í ríkiskassann, og hefur þetta orðíð til þess að Vestmannaeyjakaupstaður hef- ur neyðst til að leggja þyngri álögur á íbúa sína en aðrir kaup staðir. Hjá stóru nýlenduþjóðunum hefur sú skoðun á seinni- tímum fengið æ meiri byr að það borgi sig að fara vel með nýlendurn- ar, það sje ef til vill hægt að græða meira á því, heldur en að kúga þær um of. Við skulum nú athuga hvern ig þéssu er varið með nýlend- una Vestmannaeyjar. Samgöngur: Skip Eimskipa- fjelagsins koma ekki við í Vest- mannaeyjum, ekki einu sinni í strandferðum sínum hefur Eim- skipafjelagi íslands hugkvæmst að koma við hjer. Þó er það bannig að Veestmannaeyingar voru með bestu stuðningsmönn- um Eimskipafjel. og keyptu mikið af hlutabrjefum fjelags- ins við stofnun þess. Það er ekki að undra, þótt er- lend skipafjelög hafi haft sömu aðferðina, og hætt að koma hjer yið. En Vestmannaeyingum þyk ir æði hart að þurfa að sigla fram hjá Eyjum í ea. 200 m. f jarlægð frá þeim, er þeir koma frá útlöndum, fara til Reykja- víkur, borga þar hótel, ef svo vel vill til að hægt er að fá þar inni, og bíða þar dögum og vik- um saman eftir að komast heim. Auk tímans er þannig glatast, verður kostnaður oft mjög mikill við þetta. Mest all- ar vörur fara og fram hjá. -— Aftur tafir og aukakostnaður. Stundum koma samt skipin hjer við t. d. til að koma af sjer mönnum með smitandi farsótt- ir, líklega til að koma þeim á sóttvarnarhúsið sem þeim virðu legu starfsmönnum ríkisins, landlækni og húsameistara, hef- eyða einum eftirmiðdegi til að ur enn ekki unnist tími til að samþykkja stað fyrir. Á vertíðmni 1946—1947 var settur í fangahús bæjarins N.N. af varðskipinu Ægi og hafði það eitt til saka unnið, að hafa fengið mislinga. Gott til af- spurnar og mikil meðmæli með íslandi. Ef þetta hefði verið útlent skip og skipverjum verið kunn- ugt um að Vestmannaeyjar væru nýlenda íslands, mundu þeir líklega hafa kært ísland fyrir einhverju alþjóðlegu ráði, fyrir illa meðferð á nýlendu sinni. Fyrir stríð, þegar skip komu hjer við, ferðuðust Vestmanna- eyingar allmikið með þeim. En oftast var svo fult aí farþegum að Vestmannaeyingar þurftu að vera á dekki eða í lest. Smám- saman varð það hefð að Vest- mannaeyingar væru í lestinni, svo að jafnvel er pláss var nóg, keyptu þeir sjer dekkpláss (lest arpláss). Svo bar það við eitt árið að beljuræfill, er einhverra hluta vegna þurfti að flytja frá Vest- mannaeyjum, var komið fyrir í lestinni hjá farþegunum, Eyja- skeggjunum. — En viti menn, þetta var kært til Dýravernd- unarfjelagsins. í Vestmannaeyjum eru lang- flestir íbúanna starfandi að fisk veiðum og fiskvinslu. Samkv. opinberum skýrslum (nákvæm- ar skýrslur eru ekki fyrir hendi) er í Vestmannaeyjum ca. 70% af íbúunum starfandi við fiskvinnslu, en í Reykjavík ca. 8%. Við öflum gjaldeyrisins, og þegar við skreppum til Reykja- víkur, fáum við ágætt sýnis- horn af því hvernig honum er eytt. Vestmannaeyjar hafa nær staðið í stað með íbúatölu s.l. 20 ár. Á hverju ári flytja úr Vest- mannaeyjum, aðallega til Rvzk- ur, ca. 50 ungir piltar og stúlk- ur — hin árlega fjölgun — en heima situr gamla fólkið, sem verður hlutfallslega stór hluti í- búanna þegar unga fólkið hverf ur. M. a. þetta veldut því að við höfum ekki ráð á að byggja elliheimili. Að . endingu vil jeg aftur minna landlækni og húsameist- ara ríkisins á það, að við Eyja- skeggjar munum verða þakklát ir ef við fáum að sjá þá hjer og gleyma þessu V/2 ári er við bið- um. En ef þeir láta okkur bíða enn iy2 ár, er ekki ólíklegt að Frh. á bls. 12 Noregur og Danmörk ! keppa á sunnudag NÆSTKOMANDX sunnudag fer fram í Oslo, knattspyrnu- kappleikur milli Noregs og Dan merkur. Svo sem kunnugt er fóru leik ar svo, að Norðmenn og Finnar kepptu, að þeir.skildu jafnir. — Við leikinn næstkomandi sunnu dag verður landslið Norðmanna nokkuð breytt og verða þrír ný- ir menn í liðinu. Tveir þeirra eru þó kunrúr knattspyrnumenn Annar þeirra er Kvarnmen frá Stavanger og hinn Osnes frá Oslo. Nýr bakvörður verður í liðinu, er það Höibak. Knattspyrnumenn í Noregi telja, að þessi breyting á skipan Jiðsins, verði til hins betra. — Sömuleiðis er álitið að Osenes muni standa sig vel sem mið- framvörður. —- Gunnar Akselson. Dauðadómnrinn yfir Petkov Framh. af bls. 1 þekt fyrir frelsisbaráttu sína, varð í september 1944 varafor- sætisráðherra búlgörsku stjórn- arinnar. — Hafði hann setið í fangabúðum Þjóðverja, en tek- ist að flýja og staðið upp frá því framarlega í baráttunni gegn nasistum. Hálfu öðru ári eftir að hann gerðist varaforsætis- ráðherra, var Petkov og flokkur hans, sem við síðustu kosningar hlaut 1,300,000 atkvæði, þó kom inn í andstöðu við stjórnina — kommúnistar voru með ógnar- stefnu sinni að ná völdum í landinu. 1 dag liggur Petkov undir dauðadómi. Handtaka Pelkovs Menn ættu að minnast atburð anna, er leiddu til handtöku Pet Frú Elísabe! Preppé í DAG verða til moldar bornar vestur á Þingeyri jarð- neskar leifar frú Elísabetar Prppé. Hún var fædd að Völlum í Svai-faðardal 31. júlí 1887, en foreldrar hennar voru sjera Tómas Hallgrímsson og frú Valgerður Jónsdóttir, prests að Steinnesi. Frá foreldrum sín- um hlaut hún glæsilegan arf líkamlegrar og andlegrar at- gjörfi. Frú Elísabet Proppé varð frá bærlega vinsæl kona, og frá heimili þeirra hjóna, Antons Proppé og hennar, 'eiga fjöl- marg'ir góðar minrúngar. Hún var fríðleikskona mikil, skör- ungur um heimilisstjórn, við- kvæm og stórbrotin 5 senn, höfðingi að rausn, greind og ein örð í skoðunum og orðum við hvern sem var. En einurð henn ar rjeði drengskapur og hrein- lyndi. tlún var ör til gleði og ör til góðra verka, svo að í skjóli hennar fundu margir. ör- yggi, þegar erfitt varð um fót- festu, og það liðsinni, sem ekki var skorið við neglur en dugði. I heimili þeirra #hjóna var tíðum fjölmenni og frú Elísa- bet hrókur alls fagnaðar, söng- gáfuð kona, glæsileg húsfreyja og örlát jafnt á hjarta sem hendur. Fyrir þvi varð þessi ör gerða kona vinum sínum bjarg og borg. Andlát frú Elísabetar Proppé kom óvænt vinum hennar, en sje það rjett, sem Jónas skáld Hallgrímsson, frændi hennar, sagði, að skammlífi væri „skort ur lífsnautnar", hafði hún lifað lengi. Líf hennar varð auðugt að innihaldi, og minningaauð geyma ástvinir hennar og marg ir aðrir, sem stóðu henni fjær. Blessun fylgi henni, og sam- úðarkveðjur senda fjöldamarg- ir eiginmanni hennar og börn- um þeirra. Jón Auðuns. HERRIOT mótmælir dauðadóminum j kovs og dóms. í árslok 1946 var búlgarski þingmaðurinn Peter Koev handtekinn, -en har.n var meðlimur bændaflokks Petkovs. Hann sat fyrst í fangelsi í 90 daga, var síðan látinn laus 4. nóvember 1946, en var svo aftur tekinn fastur í maí í ár. Vegna hugrekkis Peíkovs, sem hann fær nú alvarlega að kenna á, var það birt opinberlega, hvað fyrir Koev kom. Þriðja desem- ber 1946 las Petkov upp brjef í búlgarska þinginu, sem Koev | hafði skrifað honum. 1 þessu ( brjefi lýsti hann því, sern fvrir . hann korn í fangelsinu og með- | an á yfirheyrslunni stóð: Pyndingar Jeg fjekk einungis ögn af brauði og nokkra vatnsdropa á dag. 22. daginn, laugardag kl. þrjú um morguninn, var jeg tek inn upp á fjórðu hæð til yfir- heyrslu. Þessi yfirheyrsla hjelt stanslaust áfram til næsta fimtu dags, kl. 11 f.h. Yfirhoyrslan stóð yfir alla 24 klukkutíma sólarhringsins stanslaust og skipt var um yfirheyrendur á þriggja tíma fresti. Allan þenn | an tíma varð jeg að standa á mínum tveim, án þess að fá svefn, mat eða það sem verst var, án þess að íá cinn vatns- | dropa. — Jeg var hlekkjaður í handjárn, og jeg mátti hvorki styðja mig við vegg nje borð. Á þriggja klukkustunda fresti lögðu yfirheyrendurnir fyrir mig nákvæmlega sömu spurn- ingarnar, svo að jeg kunni þær að lokum bæði áfram og afturá- bak. Fimta daginn fjell jeg í yf- irlið og var fluttur aftur í fanga klefann, þar sem jeg svaf í tólf klukkustundir. Er jeg vaknaði, hjelt jeg, að yfirheyrslurnar væru hættar, en kl. 11 var jeg aftur sóttur og farið með mig í stærra herbergi. Zeev eftirlits- maður, sem stjórnaði yfirheyrsl unum, sagði, að þrjóska mín hefði gert það nauðsynlegt, að breytt væri um aðferðir og þær hafðar strangari. 1 tvær klukkustundir var jeg síðan baririn í iljarnar með gúmmíkeyri. — Stöðugt spurði Zeev eftirlitsmaður mig sömu spurninganna. Yfirheyrslurnar og barsmíðarnar voru endur- teknar fjórar nætur í röð. . . . Eftir að hafa lesið brjefið, snerá Petkov sjer beint til Dimi- trov með þessum orðum: „SegSu okkur sannleikannu Segið okkur sannleikann, hr. Dimitrov. —• Þinghelgi okkar, frelsi, örlög og höfuð okkar eru á yðar valdi. Þjer getið ekki bar ið niður mótstöðuna með lög- regluvaldi, — og heldur ekki með loforöum eða mútum. Við erum fúsir til samvinnu með sömu rjettindum og með þeim skilyrðum, að ekki sje verið að hnýsast í okkar eigin stjórn- málafjelög og með fullri trygg- ingu fyrir frelsi búlgörsku þjóð- arinnar. Lengi lifi Búlgaría. ...; Handtekinn Stuttu síðar var Petkov hand- tekinn. Eitt af aðalvitnunum gegn honum í málaferlunum var Koev, sem aftur var tekinn höndum, en hann hafði opin- beilega lýst yfir því, áður en hann v'ar aítur handtekinn, að enginn mætti trúa þeim „játn- ingunum", sem að lokum kynnu að verða birtar í hans nafni eða voru kreistar út úr honum með pyndingum. í neðri deild breska þingsins sagði Bevin utanríkisráðherra í umræðum um handtöku Pet- kovs: „Jeg lít á þetta sem próf- stein“. Hann átti við prófstein fyrir búlgörsku þjóðina. Svarið birt- ist með dauðadóminum yfir Pet kov. Og fyrirbærið með Petkov er þar með orðinn prófsteinn á frelsishugmyndir heimsins. Ef Petkov verður tekinn ,af lífi, þýðir það ekki aðeins, að hugrakkur og einbeittur baráttu maður fyrir frelsi og rjettlæti sje drepinn, heldur er líka hug- sjón myrt með köldu blóði. a Afflees London í gærkvöldi. DE VALERA, forsætisráðherra Eire, mun fljúga til London n.k. föstudag til viðtals við Attlee forsætisráðherra. Var þetta til- kynt hjer i Bretlandi í dag, og jafriframt að írski forsætisráð- herrann — en í fylgd með hon- um verða verslunarmálaráð- herrann, fjamálaráðherrann og landbúnaðarráðherrann — muni fljúga heim aftur samdægurs. Fundur De Valera og Attlee mun snúast um efnahagsleg mál efni. — Reúter.

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.