Náttúrufræðingurinn

Volume

Náttúrufræðingurinn - 1968, Page 108

Náttúrufræðingurinn - 1968, Page 108
216 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN suðvestur frá eyjarhorninu. Um 800 metra suður af honum er Máfadrangur, er mun vera leif syðsta gígsins á sprungunni. Máfa- drangur hefur þá sérstöðu, að í honum eru basaltlög, svo að senni- lega hefur einhvert hraunrennsli verið úr þeim gíg. Um 750 m austar er Lundadrangur, en hann er gígleif, þótt hann sé ekki á sjálfri sprungunni eins og fyrr getur. Með athugunum á legu berg- laga í Dyrhólaey og dröngunum má einmitt fá góða mynd af upp- runalegri stærð eyjarinnar, en allt var Jretta samhangandi í eina tíð. Út frá þessu sést greinilega, hversu geysimikið sjórinn hefur rofið af liinni upphaflegu eyju. Ekki hafa eyðingaröflin látið sitja við Jrað eitt, sem öldur hafsins hafa fengið áorkað, Jjví að á síðasta jökulskeiði ísaldar hefur megin- jökullinn lagt hramm sinn suður yfir eyna og tekið Iiana ómjúkum tökum. Hraunið hefur hann sorfið og skafið Jrar til allt venjulegt svipmót hrauns var af því horfið. í staðinn fyrir gárað og útflúrað hraun, blasa nú við ávalar, jökulrispaðar klappir, þar sem til sést fyrir jarðvegi og foksandi. Þá liefur hann sennilega skafið allmikið ofan af móbergshæðunum á Háeynni sitt hvoru megin við hraunrás- ina og lækkað eyna allverulega. Ekki hefur jökullinn skilið svo við, að eyjan hafi ekki í dag upp á að bjóða flest sem á skrið lians minnir, því að austur af vitanum er dæmigerður ísaldarmelur, Jrótt ekki sé hann víðáttumikill. Síðasta verk jökulsins hefur verið að setja af sér jökulurð norðan undir Lágeynni vestanverðri. Þegar sú urð hlóðst upp, hafa jökulfljót ísaldarlokanna verið búin að fylla upp fjörðinn norður af eynni og tengja hana fastalandinu. Þótt þessi litla jökulurð láti ekki mikið yfir sér, er hún J)ó allnokkuð umhugsunarefni. Hún er mynduð úr stórum l)asalthntdlungum, sem margir hverjir bera sama svipmót og hnullungar í jökulcildunum í Dalaheiði og á llrekknaholtum, t. d. eru í henni nokkrir stórir steinar úr all gjall- kenndu rauðleitu basalti með ígreyptum ljósum hnyðlingum (xeno- lítum), en Jreir eru algengir í umgetnum jökulöldum. Vart er hægt að skýra myndun Jressarar jökulurðar á annan liátt en þann, að jök- n11 í framrás hafi myndað hana, þótt framrás hans hefði ekki orðið svo mikil, að hann næði að ýta urðinni upp á eyna. Freistandi er að setja Jressa jökulurð og urðina við Reynisfjallsendann að norðan í samband við þá framrás jökulsins í ísaldarlokin, sem í útsveitum hefur verið nefnt Búðaskeið. Vart er hægt að skilja svo við sögu Dyrhólaeyjar, að ekki sé getið
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.