Ísafold - 24.03.1876, Side 2

Ísafold - 24.03.1876, Side 2
guðsorði; það vita þeir bezt, sem hon- um voru kunnugastir, og heyrðu og sáu orð hans og gjörðir, og þar um ber sumt, sem eptir hann liggur ritað, hinn ljósasta vott. Að ytri ásýndum var hann hár maður vexti og þrekinn að því skapi. Til er af honum aDdlitsmynd, gjörð af Sigurði heitnum málara Guðmundssyni árið 1859, og síðan steinprentuð í Kaupmannahöfn. f>að má heita, að sú mynd hafi tekizt sjerlega vel. _________________ P. M. Sláituljáir Torfa Bjarnasonar. Orein sú, er hjer fer á eptir, er eptir einhvern meðal nýtustu búmanna vorra, og vildum vjer óska, að sem flestir gjörðu að dæmi hans, og rituðu oss athugasemdir bæði um þetta og annað, sem gjört er i búnaði vorum til bóta og framfara, eða þeim hefir reynzt gott i því efni. «I>að er furðanlegt, hve lítið ber á því, að menn láti í Ijósi álit sitt um gagnsmuni hinnaútlendu sláttuljáa, sem herra jarðyrkjumaður Torfl Bjarnason, óðalsbóndi á Ólafsdal, hefir upp fund- ið og komið á hjer á landi, eða yflr- burði þeirra yfir hina gömlu, innlendu ljái vora. Virðist ekki mega minna vera, en að þessi maður fái að sjá eða heyra viðurkennt hið ómetanlega gagn, er hann með þeim heör unnið þjóð sinni. Á hinn bóginn er nauðsynlegt, að bann fái að vita tillögur sem flestra um tilbreytingar á smiði ljáanna á ýms- an hátt, ef þeirra þætti þörf; og mundi bann vafalaust taka fúslega til greina allar líklegar bendingar þar að lútandi. Jeg, sem þessar línur rita, hefl nú um undanfarin ár sjálfur notað Ijái þessa, og vitað þá einnig notaða því nær almennt og eingöngu í nálægum sveitum, er jeg til þekki. Að reikna í peningum eða að meta á slíkan hátt nákvæmlega yflrburði þeirra yfir hina innlendu ljái vora, finnst mjer harla Stiidentiim frá Salamanca. Eptir Washington Irwing. (Framhald). Hann hafði einu sinni komizt alla leið austur í Padúa, til þess að rannsaka handritPjeturs af Al- bano (Pietro d’Albano) og skoða ker eitt, er fundizt hafði í jörðu nálægt Este; hugðu menn Maximu Olybius haö graflð það niður og hefði það að geyma ódáinsmjöðinn dýra (a). (a) Ker petta fannst árit) 1533. Nihri í því var annat ker miuna, met) lampa í, sem logaþi á, og Btób á miili tveggja lítilla flaskna; var ónnnr flaakan úr gnlli, en bin úr silfri, og báb- ar fnllar af einhverjum legi, mjög skírnm. Á bínn meira kerino var letur, þess efnis, ab Maxi- mns oijbins befbi látib í þetta litla ílát frnm- efni, er hann hefbi til búib, meb piikilji fyrir- höfn. Spnuunst út úr þessn miklar þráttanir mebal lærbra manna. J>ð vorn flestir á því máli, hb Maximns Olybins þessi hefbi átt heima í Padúa, ab hann hefbi fundib iejndardúminn mikla, og ab ílát þessi hefbn baft ab gejma tvenus könar lóg, annab til ab brejta údýrnm málmom i gnll, en hitt í silfur. þeir, sem keiib fondo, vorn ekki betnr ab sjer en svo, ab jþíij bu|ba þ1un dýra lóg vera eintóm.t vatn og torvelt, því jeg verð að telja þessa yf- irburði mjög mikla og margvíslega. En eigi að bera saman hina fyrri Ijái (eða stálþynnublaða), er Torfi kom með hjer um árið, og liina, er hann kom með nú síðar, í sumar, þá get jeg ekki sagt um það annað, en að 2 af þeim, er jeg eignaðist og brúkaði á liðuu sumri, virðist mjer hafa talsverða yfirburði yfir þá af hinnm, er jeg hafði brúkað; og iíkt heyrði jeg marga aðra tala um þar um. Jeg varð lika svo heppinn, að hljóta þá ljái, er voru að mínu skapi að hörkunni til, þar eð þeir þoldu vel að þynnast með hamri (dengjast), er jeg álít svo miklu belra. Jeg klappa Ijá minn á hverjum degi, en litið í senn. Af því jeg hefl sjeð það verk svo misjafnlega af hendi leysti, einkum að því ieyti að hamarsfarið vill hjá sumum verða ójafnt og of mjög upp á Ijáinn, sem liklega orsakast af því, að ljárinn vill hrökkva aptur undan hamr- inum við höggið, sje því beitt tæpt á hann, vil jeg geta hins einfalda ráðs, er jeg hefi þar við, ef vera kynni, að einhverjum, er þetta les, ekki hefði hugsazt það, sem er, að láta Ijábakk- ann liggja þjett við eitthvað, svo sem járn, er standi í steðjagatinu. Að þynna Ijáinn með hamri heldur en á steini, önnst mjer bæði taka minni tíma, gjöra betri egg, og sjálfsagt spara Ijá- inn mjög mikið, en «syngnr hver með sínu nefl». Viðvíkjandi smíði og lögun ljáa þessara get jeg ekki, fyr en að feDg- inni reynsiu, óskað þar á neinnar breyt- ingar, nema ef vera skyldi, að þjóið, einkum hóllyirinn, er á tangann geng- ur, væri hafður sterkari, og tanginn misgildari, en á sumum ljáunum hefir verið; og sömuleiðis álít jeg að ljáirnir mættu vera heldur þynnri fram. í öðru lagi finnst mjer vert að minnast á brýni þau, er hjer hafa ver- ið tekin upp, bæði að tilhlutan Torfa og annara, svo sem «sandbrýnin», gróf Meðan hann dvaldi í Padúa hafði hann kynnzt gullgjörðarmanni, sem kunni arabiska tungu, og gat við hann um ómetanlega dýrmæt arabisk hand- rit, er hlytu að vera geymd í spænsk- um bókasöfnum; þeim mundi hafa verið skotið undan, er eytt var þar háskól- um Serkja og vísindasöfnum. Kvað hann mikla líkur til, að þar mundi mega finna mjög mikils verð rit eptir þá Ge- ber, Alfarabius og Avicenna, hina miklu lækna hins arabiska skóla; rit þessi hefðu og, svo sem kunnugt væri, að geyma ýmislegt um gullgjörðarlist. En mest talaði hann þó um hinar arabisku blýtöflur, er nýlega hefðu verið grafn- ar upp nálægt Granada; voru gull- gjörðarmenn vongóðir um, að þærhefðu að geyma hina glötuðu leyndardóma í- þróttarinnar. HiDn óþreytandi gullgjörðarmaður hvírf nú aptur til Spánar, öruggur og vongóðiir. Hann ferðaðist til Granada, lagði þar mikjð að sjer til að læra arabiska tungu, fór síðan að lesa úr ekki annab, og belltu öllu úr flöskunum, og fjr- lr þv! er sú iist, ab brejta údjrnm málmum í djha (goll og silfor), Jafnúþekkt eptir mij> ábur. og fín, hin «indversku steinbrýni» og «stálsvarfsbrýni» þau, er fylgdu ljáum Torfa á liðnu sumri. Jeg er hræddur um, að mörgum verði að þeir leggi of lítinn huga á að leita í þessu efni þess, er bezt hæfi, heldur noti það að eins sem næster hendi, í hvert skipti, þvf opt mun í þvi efni sitt henta hverj- um, ljánum eða sláttumanninum. Jeg t. d. hefi lítið meira en hálf not hinna umgetnu stálljáa, hafi jeg ekki þau hin grófu sandbrýni, erjeg svo nefni, sam- kyos þeim er hra Torfi Ijet upphaflega flyljast ásamt sínum fyrri Ijáum. |>ess vegna vil jeg mikillega óska þess, að hann og aðrir sæju um, að þau yrði auðfengin. Mikið verð jeg að telja gagn það, er hinn heiðraði höfundur ljáa þessara hefir með þeim unnið löndum sínum; jeg held mjög vafasamt, að nokkur maður hafi unnið landinu jafn verulegt gagn á eins stuttum tíma, og er enn ósjeð, hvað af því getur leitt með tím- anum, að hann gat með þessu bent mönnum til að leita þess kyns áríðandi verkfæra til útlanda, er áður var ekkert hugsað um. Kæmust einkaleyfislög á laggirnar hjer á landi, þyrfti Torfi lik- lega ekki lengi að knjekrjúpa lands- stjórninni til að fá einkaleyfi fyrir út- sölu Ijáa sinna hjer á landi, lengur en hinn fengni rjettur hans til nær. Með því móti inætti houum verða að nokkru launað hið mikilsverða starf hans. — Línum þessum óska jeg hinn heiðraði ritstjóri ísafoldar vildi sem fyrst unna rúms í blaði sínu. Ritað í febrúar 1876. E. H. Mormónarnir. Með því að jeg hefi orðið þess á- skynja, að ýmsar ýkjur og missagnir hafa borizt af ræðuhaldi mínu í fyrra mánuði í húsum herra Sigfúsar Ey- mundssonar hjer í bænum, og sjer- staklega eru mishermd orð, sem jeg arabiskum leturgjörðum á serkneskum fornmenjum, leitaði um öll bókasöfn, og kostaði kapps um að hafa upp allar menjar eptir arabiska spekinga. Á öllu ferðalagi hans hafði lnez verið með honum, yfir fjöll og firnindi, f blíðu og strlðu; aldrei látið æðruorð til sín heyra, heldur miklu fremur leit- azt við að mýkja raunir hans með sak- lausum og fjörgandi blíðu-atlotum. Að segja henni til hafði verið bezta skemmt- unin á tómstundum hans. Hún hafði vaxið upp á þessu ferðalagi, og þekkti varla annað heimkynni en við hlið föð- ur síns. Hann var henni í móður og systkyna stað, í stað vina og heim- kynnis. Ilann hafði borið hana á hand- legg sjer, þegar þau lögðu fyrst af slað i þetta ferðalag; hann hafði búið henni hreiður, eins og örnin ungum sínum, uppi á hátindum Sjerra Morena; hún halði leikið sjer kringum hann uppi á eyðifjöllum; hún hafði fylgt honum ept- ir, eins og lambið eltir móðurina, yfir öræfi Pyrenea-fjalla, og ofan á hinar fögru Languedocs-sljettur, og nú var hún vaxin upp til þess að styðja hinn veika fót hins aldraða föður innan

x

Ísafold

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.