Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Side 3

Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1988, Side 3
lEglKTg HsmiisisisiiLiaiHsimiiii Útgefandi: Hf. Árvakur, Reykjavík. Framkvstj.: Haraldur Sveinsson. Ritstjórar: Matthías Johannessen, Styrmir Gunnarsson. Aðstoð- arritstjóri: Björn Bjarnason. Ritstjórnarfulltr.: Gísli Sigurösson. Auglýsingar: Baldvin Jóns- son. Ritstjóm: Aöalstræti 6. Sfmi 691100. Forsíðan Myndin er af málverki Kristínar Jónsdóttur listmál- ara, Blóm í könnu, olíumynd frá 1950-52 og er eigandi hennar Sverrir Kristinsson. Þessi mjrnd verður ásamt fleiri kyrralífs- og blómamjmdum eftir Kristínu á sýningu í Listasafni íslands, sem opnuð verður í dag. Þar kemur vel í ljós hvílíkur afbragðs málari Kristín var. Fleiri myndir frá þess- ari sýningu eru inni í blaðinu og þar skrifar Hrafn- hildur Schram listfræðingur um þessa sérstöku grein innan myndlistar, blómamyndir og uppstill- ingar, sem voru merkur þáttur í iist Kristínar. IMiðjatalið á ævintýraveiðpum í sól og sjó, er heiti á grein eftir Elísabetu Jökulsdóttur, sem fór ein með syni sína þijá og hafði sumarsetu á eyju við Grikklands- strendur „þar sem ekkert gerist" eins og hún seg- ir. Samt var hver dagur ævintýri, ekki sízt fyrir ungu mennina. Moskva er borg hins þögla mannfjölda, segir Bjöm Jónsson skólastjóri í grein, sem hann hefur skrifað eftir að hafa farið austur þangað og séð með eigin augum. Rússar þykja lífsglaðir menn, en á götum úti sést ekki brosandi maður, segir í þessari grein. HERMANN PÁLSSON Eftirleit Um gráan mel og giljadrag var leitað að gimbli þeim sem tekur heimsins mein, er grunur manns um feigð í auka færðist við fölnuð grös og skinin hrossabein. Ó grimmu sköp að heimta þann á hausti sem heiman gekk um vor í frelsis leití En gimbli varð þó undankomu auðið, og aldrei þaðan fannst hann niðri í sveit. Þeir segja að heimsins lamb um heiðar sveimi, þó hefur enginn séð það langa tíð. En stundum heyrast kveðin úr dimmu Grjótárgili gimbilstefin fomu svo angurvær og þýð. Mig rámar enn í gimbilinn minn gráa á grýttum mel við efstu vatnaskil, þótt síðan hafí fallið fíeiri snjóar á föla jörð en minni rekur til. Höfundur er prófessor f Edinborg. FJÖLMIÐLA- (V)ÖLD yrir um það bil tfu árum sagði Eysteinn Jónsson við ■ 1 mig í blaðaviðtali, að fjöl- miðlar réðu nú orðið veðri og vindum í íslenskri ■ pólitík. Reyndar hófst sam- tal okkar á þá lund að ég spurði hvort hann væri fá- anlegur í opnuviðtal í helgarblaði Vísis og hann ansaði, lítið upprifínn „Vfsi! Ja, verður maður ekki að tala við alla nú til dags!“ Þá var hér aðeins ríkisútvarp- og sjón- varp auk dagblaðanna, svo að hafí skoðun þessa reynda stjómmálamanns átt við rök að styðjast á þeim tíma, er enn frekar ástæða til að ætla að svo sé í dag. Þó að við lifum á öld upplýsingamiðlunar er ef til vill ástæða til að staldra við ef við teljum að fjölmiðlamenn ráði umræðunni meira en góðu hófí gegnir. Ekki til að þagga niður í þeim heldur til að gera til þeirra meiri kröfur. Þeir eru nefnilega meira eða minna „stikkfrí". Á meðan stjómmálamenn (kannski eðli máls samkvæmt) draga æmna hver af öðr- um og þar með smám saman eigin stétt með dyggri aðstoð fjölmiðlamanna, sitja þessir sömu ijölmiðlamenn í ömggu skjóli fyrir öllum ávirðingum. Verði einhvetjum það á að gera athuga- semdir við skrif eða skraf fréttamanns, getur hann búist við að fá til baka ásaknir um atvinnuróg eða óvitaskap. Mér er til efs að það séu aðrar stéttir viðkvæmari fyrir gagmýni á störf sfn en fréttamenn, sem þó útdeila einkunnum til hægri og vinstri þegar þeim býður svo við að horfa. Þá er þá gjaman sagt eitthvað á þessa leið: „Ta- lið er“, „heimildir okkar herma", „í röðum X fólks er talað um“ eða þá að spurt er með ósk um ákveðið svar „er ekki rétt að ...?“ o.s.frv. Það er viðburður ef fréttamenn gagnrýna störf annarra fréttamanna. Á vissan hátt má segja að í stéttinni ríki samtrygginga- kerfi líkt og í læknastéttinni. Menn gera sér ljóst að ásakanir um óvandaðan frétta- flutning eða átakanlegan þekkingarskort fréttamanna geta endurvarpast yfír á stétt- ina í heild og grafíð undan trú almennings á henni. Opinber gagniýni er því f lágmarki og hugsanleg sakarefni rædd í lokuðum hópi manna úr faginu (rétt eins og í lækna- ráði) og ályktað um sýkn eða sekt eftir atvikum. Síðan ekki söguna meir. Þetta er auðvitað skynsamlegt og eigin- lega til eftirbreytni. Enda ríkir samheldni meðal fjölmiðlafólks og það á sameiginlegt með ýmsum öðrum stéttum að það hefur sýnu meiri áhuga á áliti starfsbræðra sinna en annars fólks. Þetta dylst engum sem heyrir í útvarpi eða horfir á í sjónvarpi tvo fjölmiðlamenn tala saman um landsins gagn og nauðsynjar. Raunar er þessi aðdáun á eigin stétt dá- lítið skemmtilegt fyrirbrigði. Þannig vilja hagfræðingar til dæmis helst vinna sig í álit hjá öðrum hagfræðingum, lögfræðingar hjá öðrum lögfræðingum, læknar hjá lækn- um og svo framvegis. Enda hangir þetta allt saman. Sá hagfræðingur sem talar eins og hagfræðingar einir skilji hvað raun- verulega er að gerast í þjóðfélaginu og því marktækast að ræða við þá, er auðvitað um leið að lyfta undir og magna upp eigin verðleika. Þess utan þykir flestum augljós- lega gaman að tala við þá sem hafa sömu reynslu og þeir sjálfír, hafa verið á sömu slóðum, lesið sömu bækur og komist að svipaðri niðurstöðu. Þetta gefur fólki nota- lega öryggis- og samstöðutilfinningu. Það er misskilningur ef einhver heldur að Kvennalistinn hafí fundið upp afl hins sam- eiginlega reynsluheims. Þeim hefur hinsveg- ar tekist öðrum betur að virkja þetta afl. Fjölmiðlafólk vinnur störf sín fyrir opnum ijöldum og er skoðanamyndandi. Þess vegna hlýtur þetta viðhorf til eigin starfs og stétt- ar að hafa nokkur áhrif í þá átt að efla veg hennar og völd, til viðbótar við þau áhrif sem fjölmiðlar hvar sem er í heiminum aug- ljóslega hafa. Fijáls fjölmiðlun er aðal ftjálsra sam- félaga. En ábyrgðin sem fylgir frelsinu má ekki gleymast. Við, — fólkið í landinu verðum að sjá til þess. Við megum ekki beygja okkur undir eitthvert fjölmiðlavald. Eitt af því sem ég undraðist mest þegar ég starfaði við blaðamennsku, var hvað all- ir sem haft var samband við tóku vel í að tjá sig. Það kom aldrei fyrir að einhver neitaði að tala við blaðið, hvort sem um var að ræða persónuleg viðtöl eða fréttaviðtöl. Það er ef til vill ekki undrunarefni þótt for- menn hagsmunasamtaka, stjórnmálamenn og aðrir þeir sem vinna hjá almenningi séu tilbúnir að ræða við blaðamenn, en fólk sem skyndilega verður fréttaefni vegna óvæntra atburða, tekur því með einstöku jafnaðar- geði að tjá sig. Slíkir einstaklingar athuga yfírleitt ekki að biðja um að fá að heyra hvað haft er eftir þeim áður en það er birt og eiga því alfarið undir blaðamanninum hvemig mynd lesandinn fær af þeim. Kannski eina skiptið á ævinni sem eitthvað er haft eftir þeim á prenti. Ég hef síðar orðið þess vör að sumu fólki fínnst það skyldugt til að tala við flölmiðla- fóik, rétt eins og lögregluna. Ekki fer á milli mála að ýmsir fjölmiðlamenn eru á sömu skoðun og það ekki að ástæðulausu. Það hlýtur fleirum en mér að þykja sérkenni- legt að sjá í sjónvarpinu sínu viðtal við ráð- herra sem er að koma út af ríkisstjómar- fundi og glitta í aðra sem bíða eftir að röð- in komi að þeim. Það er ekki nema von að unga fólkið sem streymir inn á fjölmiðlana fínni til sín í svona andrúmslofti og fípist stundum í hlutverki sínu. Ég held að það sé ekki ósanngjöm skilgreining á starfi fréttamannns, að ef hægt er að heyra eða lesa milli lína hvaða skoðun hann hefur á fréttinni sem hann ftytur, er hann ekki starfí sfnu vaxinn. Ég er ekkert viss um að allt flölmiðlafólk í dag sé sammála þessu. Að minnsta kosti ber ekki á öðra en því þyki stundum rétt að lýsa velþóknun eða vanþóknun á gangi mála, ýmist með beinum orðum eða fram- setningu og áherslum. Það er margt líkt með stjómmálum og fjölmiðlun. Hvort tveggja er þjónusta við almenning sem gefur metnaðargjömu og dugmiklu fólki tækifæri til að njóta sín. Hinsvegar er hvoragt vettvangur þeirra sem sækjast eftir að komast í veralegar álnir. Ungt fólk sem vill komast til valda og áhrifa í dag, hlýtur að flykkjast í fjölmiðl- un, fremur en pólitík. Það þarf ekki að fara í prófkjör, ekki að leggja störf sín undir dóm almennings á flögurra ára fresti, ekki að sitja fyrir svörum hvenær sem er um hvað sem er, ekki að vera í vöm út af laununum sínum og ekki að taka ábyrgð, — en það ræður veðri og vindum í stjómmálum! Þetta getur ekki verið erfitt val. JÓNÍNA MlCHAELSDÓTTIR LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 29. OKTÓBER 1988 3

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.