Lesbók Morgunblaðsins - 23.12.1968, Page 26

Lesbók Morgunblaðsins - 23.12.1968, Page 26
Lundaveiðamenn á gönguferð kanna þaraslægjur Álseyjar á fjöru. CÁRAR Framlhald af bls. 23 og reifcnaðist mér að fjarlæigðin myndi vera 150—200 metrar. Var ég því eik'kert að tvíóna við þetta lengur he'ldur fór úr smókingjakkanum, tók rósina úr hnappagatinu og gaf ja- pönsku stúlkunni. Jakkann hengdi ég snyrtilega á keng í þilvegg, kvaddi stúlkuna með virktum, bretti upp ermarnar, lagaði sluffuna, sem var úr silki, og stakk mér í sjóinn. Það var enginn japanskur ilm- ur úr heitu hári þar, nýsitings- kuldi, enda hitastig við frost- mark. Aldrei á ævinni hefur mér orðið eins kalt og hvorki fyrr né síðar óskaði ég þess að ég væri Japani. En annað hvort er maður íslendingur eða ekki og bryggjusporðinum náði ég með sluffuna um hálsinn at- aður olíubrák og drul'lu. Ein- hvernveginn vóg ég mig upp úr sjónum, en gat varla staðið fyrir skj'álfta. í fjarska sigldi skipið með smókingjakkann minn og í enn meiri fjarska sá ég ljós í húsi, sem mér virtist standa við oiíustöð. Eftir æriegt öskur á bryggjunni varð ég styrkari í fæturna og hóf að tölta að húsinu. Eftir langa bar smíð á aðeins hélaða glugga drattaðist karl einn, slomp- ifullur, til dyra. Ekki gátum við ski'lið hvorn annan að öðru leiti en því að hann hringdi á bíi fyriir mig. Eftir tæpan klukkutíma kom bíllinn, en þá var karlinn dauður af drykkn- um og á meðan hafði ég reynt að þurka dollilaraseðlana, sem ég var með í rassvasanum, enda þurfti skjótt að nota þá. Þeg- ar bíllinn kom þurfti ég svo reyndar að sýna peningana áð- ur en ég fékk að stíga um borð. Ekki vildi ég láta aka mér til skips í þessum samkvæmis- klæðnaði, heldur fór beint til gyðingakaupmanns í Amster- dam, sem ég hafði verz'lað við daginn áður með hóp fslend- inga. Þar ræsti ég upp og gyð- ingurinn tók mér eins og týnd- um sauð. Þar fékk ég steypi- bað og gyðingurinn lánaði mér ný föt, sem ég borgaði svo síð- ar um daginn. Til skips kom ég svo á níunda tímanum i nýja árinu og gekk beint til morg- unverðar. Borðaði ég sex egg og jafnmörg glös drakk ég af mjólk. Þar með var óramóta- Ifagnaðurinn úti og gott var að vera kominn um borð í Gulil- foss aftur. Það var ekkert hlýlegur gári, sem myndaðist, þegar ég stakk mér til sunds í síkinu, en hann lokaðist á eftir mér þegar ég hvarf í kaf og þannig hefur allt sitt upphaf og endi í gestaboði okkar á jörðinni. ÞRIÐJI CÁRI Þegar ég var til sjós segi ég stundum án þess að roðna. Sjó- mennska, vinnandi hendur, hetj ur hafsins og fleira er stund- um hrópað í tíma og ótíma og svo ekki meir. En þetta er bara ekki svo einfalt. Þetta er ekki bara vinna og striit, því að sjó- imaðurinn hefur sérstaka að- stöðu til þess að hugsa um lífið a'lmennt og jarðlífið á ferð sinni um hafið. Hann fær nefni- lega alltaf vissa fjarlægð til þess að sjá hlutina í. Vissa fjarlægð, sem er nauðsynileg til þess að menn geti tekið málin til athugunar frá fleiri sjónar- miðum en ella. Ég hef átt þess kost að sækja góða skóla, þó að kostir skólans á hinn veginn hafi kannski ekki verið jafn góðir, og þar hefur okkur verið 'leiðbeint í þeirri venjulegu skyldu sem við þurfum að standa gagnvart, sem einstakl- ingar í lífsbaráttunni, og það er vissulega mikils virði. Ég hef einnig átt þess kost að um- gangast mikla menn, sem mað- ur hefur ósjálfrátt orðið að læra af og mynda ný og breytt sjónarhonn út frá, en engin stétt hefur kennt mér eins mik- ið og íslenzkir skipstjórar og þá fyrst og fremst þeir sem ég þekki bezt, landar mínir úr Vest mannaeyjum. í framkomu sinni og athöfnum berjast þeir án þess að gefast nokkurn tíma upp. Þeir bera saman ráð sín, ræða saman og ræða aftur sam- an um möguleikana, sem allir miðast að því að afla fisks, afla hráefnis og það mikilvægasta er að þeir eru al'ltaf lífsglað- ir, hressir. Þó að einn sé heppn ari en aimnar í fiski og metnað- ur sé í hverjum manni, þá taka þeir alitaf höndum saman í um- ræðum um hvað sé bezt að gera og skynsamlegast í sam- bandi við sjóinn. Þó hefur hver sinn hátt á og sína skoðun. En það er ekki bara fróð- iegt að heyra þá ræðu um sjó- inn, það er öEu fróðlegra að hlusta á þá ræða um jarðlífið á síðkvöldum. Þegar þeir brjóta til mergjar hug manmsins á góðri stund. Þá sér maður nýja manngerð, fíngerða og við- kvæma, menn sem skilja manninn, og þ'á sér maður af hverju þeir haifa ráð á að berja á móti hafinu, eins olg þeir gera í önn dagsins án þess að blikna. Ævi mín sem sjómanns á fiskibát varð æði stultt, aðeins þær þrjár vikur, sem ég var kokkur, bryti vildi ég meina, á humarveiðum hjá föður mín- um. Fyrsta daginn steikti ég nautahakk, sauð spaghetti og þeytti rjóma út á ávexti. Þetta varð fínasta máltíð, enda spurðu skipsfélagar mínir mig að því hvort ég hefði verið í kokkaskó'la líka. Ég svaraði engu þar um, en vaskaði upp syngjandi. Ekki ,söng ég ofitar þar um borð með góðu því að upp frá þessu hólt ég engu niðri, ekki einu sinni einmi rús- ínu í einu. Upp frá þessu fóru flestar tilraunir mínar í maí- reiðsiu út um þúfur og ekki spurðu félagar mínir oftar um kokkaskólann. Fyrsta tilraun mín til þess að matreiða úr bú- mannslegri saltkjötstunnu, sem ég hafði keypit fór þanmdig að ketið sauð í 6 klukkustundir og varð orðið að kæfu þegar yfir lauk. Kótelettur steikti ég í raspi, en engri feiti og urðu þær noklkuð harðar og döiklkleitar. Eftir því sem á leið urðu fórnir mínar til hafsins með æ meiri tilburðum og í réttu hlut- falli við það urðu minni tilburð ir í fæðugerð, sem vart mátti þó við þess káttar áföllum. Við vinnu á dekki gekk allt snurðu laust og þrátt fyrir tilburði mína við borðstokkinn gat ég vel gengið til verka, en það var ekki að því að spyrja að þegar ég var komimm niður í lúkarinn tók inmvolsið í mér mikla hnykki og lét ekki að stjórn. í eildamemmskunni keyrði svo um þverbak þegar ég sauð kjötsúpu í fyrsta sinn með öllu ti'llheyrandi: keti, súputeningum, káli, rófum, grjónum, grænmeti, haframéli og öllu sem ég mundi að hafa bragðað í kjötsúpu. Síðan sallt- aði ég kyrfiilega kveikti und- ir pottinum og lagði mig síðan, því að það var verið að toga og við höfðum frí á meðam. Leið svo um hríð og kokkræf- illimn sofandi. Einn stirákurinn vaknaði á undan hinum og ætl- aði að næla sér í bita úrmimmi ljúffemgu kjötsúpu, en leizt ekk ert á glundrið, vakti mig og spurði hvað væri niú á seyði. Ég bað hanin tala virðulega um súpuna og náði í ausu. Súpan var þá nokkuð undarteg á lit- imn, fjólublá og vintist nokkuð þykk og þegar ausið var komu aðeins upp hvít og falleg bein, en ekkert var kjötið. Vildi ég ekki gangast við þessari ti)l- raun og yfirfór það, sem ég hafði sett í pottinn. Kom á dag- inn að í Staðinm fyrir salt hafði ég sett vítisóta úr ómerktum dalli. Fór kjötsúpan þar með ósnert í hafið. Þannig gekk á ýmsu, en góður var skólinn fyrir mig. Þrátt fyrir undarlegar til- raunir í eldamennsku aðhylltist ég aldrei aðferðir eins og einn starfsbróðir minn, sem missti stígvél afan í súpupottinn og sagði um leið við slkipsfélaga sína, sem horfðu á: „Þetta er allt í lagi strákar, ég skipti bara um pott“. Venjulega var það tilkynnt í talstöðinni hvaða skepnuskap ég bar á borð þamm daginn og skipstjórarnir höfðu garnan af. Voru mér borin mörg ráð, en ekkert dugði við sjóveikinni. Eftir þrjár vikur höfðu skips- félagar mínir létzlt að meðaltali um 5 kfló og ég sjálfur um 10 kíló. Sá ég því þann kost vænstan að axla pokann minn og drattast í land. Þótti mér það hart, en það varð úr. Síðan hef ég þó getað farið á sjó án þess að verða mér tiil mikillar skammar, en aldrei hefur mér dottið í hug að ráða mig sem ,,bryta“ aftur. Vinsamlega tóku allir þessu breki stráklingsins og þótti mér vænt um það. Einn skipstjóranna sem alltaf hefur ráð, nefndur gælunafn- inu „vídó“ og Siggi á undan, klappaði á kollinn á mér þar sem ég stóð eftir á bryggjuruni og sagði. „Þetta 'lagast aUlt vini- urinn“. Það eru til margar skemmti- legar sögur af skipstjórunum í Eyjum og víðar, en mér kemur ein í hug frá s.t. hausiti um vin okkar Sigga „vídó“. Ég hef heyrt að gælunafnið sé komið frá þeim tíma er hann var markvörður í liði Vestmanna- eyiniga og varði alltaf víta- spynnur. Það var á síðastliðnu hauisti að ég yar ásamt umræddum Sigurgeir skipstjóra staddur á Hótel Sögu þar sem nokkriir Eyjaskipsitjórar á útgerðar- mannaþimgi bjuggu. Siggi er þrekinn mjög og vegur um 250 pund. Þar sem við gengum inn í einn salinn heyrðum við hvar kona segir, ugglaust hærra, en hún ætlaði „Svakalega er hamin feitur þessi“. Siggi snéri sér við um hæ'l og sagði: „Finnist þér hann feitur?" um leið og hann renndi sér í splitit, svo lipurt að balllettdansari í Konungleiga danslka 'ballietinum hefði ekki gert betur. Síðan stóð hann upp án þess að nota (hendumar og Wr jaifn skjótt í heljarstökk aftur á baík. 'Hann brosti, en konan og nær- staddir urðu flemtri slegnir yf- ir þessuim kattliðuga manni á fimmtugsalidri. En það er ailtaf eitthvað, sem leynist í jarðlíf- inu. FJÓRÐI GÁRI Stundum efast fólk um ágæti, ís'lands, en sem betur fer kemst það þó yfirleitt fljótlega að þeirri niðurstöðu að þetta sé nú ekki svo sl’æmt og jafnvei bara ágætt. Við lítum yfir liðið ár og hvað sjáum við? Jú, bæði góð og slæm atvik, en það er engin hörmung. Við eigum að vísu í erfiðleikum með fjárhag landsins, en við höfum átt í erf- iðleikum fyrr. Ekki bara fjár- hagslegum heldur erfiðleikum er varða sjálfstæði okkar, sem þjóðar. Og líklega eigum við eftir að eiga í erfiðleikum lengi enn á meðan við ætlum okkur að vera þjóð. En þrátt fyrir allan barilóm höfum við það svo gott að það er vart hægt að hugsa sór það mikið betra, kannski f jölbreyttara. Við höfum frelsi, þurfum ekki að lifa í ótta um ofbeldi, við höfum víðáttu, góð hús, heilbrigði og öllu miðar fram á við þó að balkslög komi 'á með- an við höfum ekki tryggt hrá- efni í vinnslu okkar. Það eru aðeins fimmtíu ár síðan við urðum fulltvalda O'g það eru líka aðeins fimmtíu ár síðan Tékkóálóvakía varð „frjáls". Berum saman aðstöðu- mun einstaklingsins í þessum tveim löndum Evrópu. Getum við ekki þakkað Guði fyrir að við erum fædd á fslandi? Og við skulum gera okkur grein fyrir einu, isem virðist vera orðið nokkuð tvírætt, en það er um stöðu okkar í at- vinnuhá'ttum. Við erum ekkert annað en fiskveiðiþjóð og verð- um það um sinn og því skulum við halda þar áfram á þainm hátt sem framitíðarþróunin seg- ir til um. En jafnframt ber okk- ur skylda til, eins og verið er að gera, að byggja okkar at- vinnukerfi á víðtækari grund- velli og fjölbreýtitari. En þetta skeður bara ekki í einni svip- an og á meðan við erum að þreifa okkur áfram skulum við að minnsta kosti ekki siaka á tilraunum og kröfum í sam- bandi við fiskiðnaðinim, því að hvað er stöðugra í almennri notkum, en einmitt fæðan. Svona getur maður æst sig upp jafnve'l í skrifuðu máli, en þetta er aðkaltiandi umhugsun- arefni, sem maður á að vera tilbúinn að ræða um þó maður sé vakinn upp um miðja nótt. Þetta er eilíf barátta og það eina sem gildir er að vera já- kvæður og kátur í öllu saman þá vinnst það miklu betur og það verður ódýrara að lifa í betri heimi. Ef það er allitaf eitthvað um að vera er líka aliLtaf hægt að finna ráð við öllu og eininig í verstu tilfe'll- um. Mér kemur í hug ráð lista- mannsins frá Vestmannaeyjum, sem var við nám í Kaupmanna höfn. Hanm var ásamt félögum sínum íslenzkum í húsi einu við Nýhöfnina, sem var eins og 26 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 23. des. 1068

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.