Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 10.02.1963, Blaðsíða 2
Austurríski rithöfundurinn Gusti Stridsberg hefur átt fjölbreytilegri lífsferil en flestar núlifandi konur. Hún er nú búsett í Stokkhólmi og hefur skrifað bók um ævi sína, sem vakið hefur mikla athygli á Norðurlöndum. Bókin heit- ir „Lífin mín fimm“. Gusti Stridsberg fæddist í Vínartx>rg keisaratómans og var dóttiir auöugs bankastjóra. Uppvöxtur hennar og upp- eldi mótaðist af rikmannlegu umihverfi, og hún virtist ekki eiga annað fyrir höndum en áhyggjulaust rrnunaðarlíf yf- instéttanna í Vín. En með fynri heims- slyrjöld hófst hið stormasama líf, sem hún lifði lengst af síðan. Hún var enn ung að árum þegar hún gaf sig fram sem sjálfboðaliði til hjúkrunarstarfa, og ekki leið á löngu þar til hún var svipt öllum tállhugmynd- um um starf hjúkrunarkonunnar. Móðir hennar, sem var af gamda skólanum, gerði sér í hugarlund, að verkefni hjúk- runarkonunnar væri eingöngu í því fólgið að ganga um sjúkrastofumar, klappa særðum hermönnum á kinnina eða færa þeim glas af vatni. En hún komst brátt að raun um, að málum var öðru vísi háttað í sjúkrahúsum á striðs tímum. Á styrjaldarárunum kynntist hún ung um júgóslavneskum lækni, sem var af gamalli aðalsætt, og þrátt fyrir ógnir og óskapnað stríðsins héldu þau brúðkaup sitt í V.'narborg. Eftir styrjöldina flutt- ist hún ásamt manni sínum og dóttur til óðalsins Hartenstein í Slóveníu, sesm áður hafði verið hérað í Austurríki, en íéll í hluta JúgóslaV'íu eftir ósigur Aust- urrikismanna. I Hartenstein lifði Gusti aftur hinu þægilega og áhyggjulausa lífi yfirstétt- anna, en smám saman fóru að sækja á bana efasemdir og óánægja með hlut- skipti sitt. Hún kom auga á misréttið í þjóðfélaginu, sá hver voru kjör fátækl- inganna og hve erfitt þeim var að ná rétti sínum. „Ég skammaðist mín, þegar ég hugs- aði um mina eigin ánauðarbændur", sagði hún síðar. Arið 1932 sagði hún skilið við sitt fj’rra líf, fór aftur til Vínar og fékk starf sem blaðakona við eitt af dag- blöðum borgarinnar. Skömmu siðar var hún send til Moskvu til að skrifa greinar og frásagnir af hinum nýju fimm-ána- áætlunum Sovétríkjanna. „Ég var algerlega óskrifað blað og hafði alls enga þekkingu eða skilning á því sem ég átti að skrifa um,“ segir hún nú. Frásagnir hennar fjölluðu fyrst og fremst um kjör og örlög einstaklinga undir ráðstjórn, og þess var ekki langt að bíða, að hún týndi öllum tálvonum sinum um kommúnismann og bairáttu hans fyrir verkalýðirm. .dVfargir hafa spurt mig“, segir hún, „hvort ég hafi ekki haft samúð með kommúnismanum á þessum árum, og -'4 Gusti Strids ég verð að svara >vi þannig: ég hafði samúð með eimim kommúnista, en hann var skotinn í „hrei-nsuninni“ eins og svo fjöldamargir aðrir“. G usti Stridsberg fór sem blaðakona til Spánar meðan á borgarastyrjöldinni stóð, og enn varð hún fyrir gertækri og biturri reynslu. Fyrir borgarastyrjöld- ina hafði hún samið bók, sem hún kallaði „Genosse Friedridh", en hún hafði ver- ið bönnuð af Hitler vegna beinnar sam- iíkingar höfundar á eðli og atferli komm únismans og nazismans. Hún var því sett á svarta listann bæði í Þýzkalandi og Sovétríkjunum. A.rið 1938 kom Gusti Stridsberg til Svíþjóðair í fyrirlestraferð, og var ætlun ■bennar að hafa þar aðeins hálfsmánað- ar viðdvöl. En skyndilega varð henni Ijóst, að hún var komin til lands sem henni féll vel, og síðan hefur hún átt búsetu í Svílþjóð. Eftirnafn hennar er raunar sænskt, hún tók það upp þe-gar hún giftist Sví- anum Hjalmar Strldsberg. í seinni 'heimsstyrjöld var Gusti Strids berg m.a. fréttaritari fyrir „Toronto Star“ (sem Ernest Hemingrway starfaði fyrir á sínum t:ma), og kom til Dan- merkur í striðslok (5. maí 1945) til að lýsa fögnuðinum yfir brottför og ósigri Þjóðverja. E ftir styrjöldina starfaði hún eink- um að barnahjálp, og fékk síðar starf við Sænsku menningarviðskiptastofmin ina, en hefur nú látið af því. Starf henn ar við þessa stofnun var fyrst og fremst í því fólgið að koma á sambandi og efla samskipti við erlenda menntamenn, og hjálpa pólit’skum flóttamönnum. Fyriir fjórum árum hóf hún að semja endur- minningar sínar, og þær komu siðan út í bókarformi undir nafninu „Lífin mín fimm“. Bókinini lýkur á fimmta lífinu — hinni nýju tilveru sem hún skapaði sér í Svíþjóð. Nú orðið kveðst Gusti Stridsberg líta á sig sem Svía, að svo miklu leyti sem útlendingur geti nokkurn tíma orðið Svíi. „Maður verður að fæðast Svii til að geta orðið reglulegux Svíi,“ segir hún. Hún kveðst ekki geta hugsað sér að snúa aftur til Vinar. Hún hefur heim sótt fæðingaiTborg sína oft, síðast fyrir þremur árum, en i augum hennar er Aust urriki nú aðeins „skuggaland." Allt sem hún lifði þar í bernsku sinni og æsku er horfið með öllu, og húsið þar sem hún óist upp var lagt í rúst á stríðsárunum. Hins vegar hefur Gusti Stridsberg mikl ar mætur á Sviss og fer þangað oft, var þar t.d. um síðustu jól. Ástæðan er sú að Sviss hefur ekkert hreytzt. Bæði í bernsku og æsku fór hún oft þangað með foreldrum sínum, og staðirnir sem þau heimsóttu eru enn eins og þeir voru í gamla daga. usti Stridsberg hefur ennfremur farið í niargar fyrirleisU'aríeröir tii Bandarikjanna og kann vel viS sig þar, ekki sízt vegna þess að dóttir hennar dóttursonur eru búsett þar. „Sagt er að Svíar séu mjög stífir og fráhrindandi,“ segir Gustó Stridsberg. „En þegar æviminningar mínar komu út, kom margt mjög skemmtilegt fyrir mig. Fólk stöðvaði mig á götunni til að þakka mér fytrir bókina og mér bárust fjöldamörg þakkarbréf. Margar konur eögðu mér, að þeim hefði þótt svo vænt um að lesa lýsingu mína á ástinni — ekki aðeins ástleitninni — heldur hinni raun verulegu ást. Öll þessi ósjálfráðu við- brögð glöddu mig“. usti Stridsberg hefuir nú setzt i helgan stein, en vinnur heima hjá sér að bréfaskriftum fyrir menningarvið- ekiptastofnunina. Hún er ekki byrjuð a3 skrifa nýja bók, en hefur þrjár bug- myndir að bókum, segir hún. Hún kveðst ekki vita hvenær hún hefjist handa. lYrst um sinn ætlar hún að hvíla sig. 8RIDGE SPILIÐ, sem hér fer á eftir, er lærdóms- ríkt hvað varðar úrspil og sýnir hve nauðsynlegt það er fyrir sagnhafann að gera ráð fyrir því versta. A DG1042 V G82 * 5 * KG43 A Á V 7654 ♦ Á D 9 8 76 * 92 A 987 6 V D 10 9 + G 10 4 3 * D7 Vestur var sagnhafi í 3 gröndum og norður lét út spaðadrottningu, sem drepin var í borði með ás. Þegar spil þetta var spilað, þá lét sagnhafinn út tigul úr borði, drap heima og lét enn út tigul og ætlaði að fá 6 slagi á tigul. Þar sem tiglinum var ójafnt skipt milli andstæðinganna fékk hann aðeins 3 slagi á litinn og alls 8 slagi og tapaði þannig spilinu. Ef sagnhafi hefði verið varkár strax í byrjun, þá hefði hann unnið spilið og það á eftirfarandi hátt: Hann fær fyrsta slaginn á spaðaás. Þá lætur hann út hjarta úr borði, drepur heima með ás og lætur þvínæst út hjarta 3, sem annar hvor andstæðinganna drepur. Nú er spaði látinn út og þá drepur sagnhafi heima með kóngi, tekur hjartakóng og þá kemur í ljós, að fjórða hjartað í borði er orðið gott og þannig fær sagnhafi níunda slaginn og vinnur spilið. Með því að spila þannig eykur sagn- hafi möguleikana að vinna spilið. Falli hjartað ekki þá hefur hann alltaf mögu- leikann með tigulinn. Taki sagnhafi aft- ur á móti strax í byrjun tigulinn, þá er enginn möguleiki að nota fjórða hjart- að í borði, þar eð innkomu vantar. A K 5 3 V Á K 3 ^ K 2 * Á 10 8 6 5 Utgefandi: H.f. Arvakur. Reykjavik. Framkv.stj.: Sigfús Jónsson. Ritstjórar: Valtýr Stefánsson f Sigurður Bjarnason frá Vigur. Matthías Johannessen. Eyjólfur Konráð Jónsson. Auglýsingar: Ami Garðar Kristínsson. Ritstjórn: Aðalstræti 6. Sími 22480. 2 LESBÓK MORGUNBLAÐSINS 5. tölublað 1963

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.