Morgunblaðið - 14.02.1992, Page 1

Morgunblaðið - 14.02.1992, Page 1
64 SIÐUR B/C/D STOFNAÐ 1913 37. tbl. 80. árg. FÖSTUDAGUR 14. FEBRÚAR 1992 Prentsmiðja Morgunblaðsins SÞ: Friðargæslu- lið til Króatíu á næstunni Belgrad, Sameinuðu þjóðunum. Reuter. BOUTROS Boutros-Ghali, frara- kvæmdastjóri Sameinuðu þjóð- anna, hefur samþykkt tillögu Cyr- us Vance, sendimanns Sameinuðu þjóðanna, um að 13.000 manna friðargæslulið á vegum samtak- anna verði sent til Króatíu sem fyrst. Gert er ráð fyrir að öryggis- ráðið samþykki það í næstu viku og fyrstu SÞ-hermennirnir gætu verið komnir til Króatíu hálfum mánuði síðar. Stjórnvöld í Serbíu og Svartfjallalandi, Montenegro, hafa ákveðið að mynda nýtt júgó- slavneskt sambandsriki. Leiðtogar Króatíu og Serbíu hafa fagnað tillögunni um friðargæsluliðið enda er óttast að vopnahléið sem hefur verið virt að mestu í fimm vik- ur geti farið út um þúfur þá og þeg- ar. Leiðtogar serbnesku byggðanna í Króatíu eru þó eftir sem áður á móti friðargæsluliðinu og segjast ekki vilja það á sínu svæði. Boutros-Ghali kvaddi saman til fundar í gær talsmenn ríkjanna, sem eiga fastafulltrúa í öryggisráðinu, Bandaríkjanna, Rússlands, Kína, Bretlands og Frakklands, og sagði talsmaður hans að fundinum loknum, að hann hefði lýst yfir samþykki við sendingu friðargæsluliðsins, þess fjölmennasta á vegum SÞ síðan í Kongó á sjöunda áratugnum. Leiðtogar Serba og Svartfellinga hafa náð samkomulagi um að mynda nýtt júgóslavneskt sambandslýðveldi á rústum þess gamla. Samkvæmt því verður áfram notast við sama fána og sama þjóðsöng en samin verður ný stjórnarskrá. Makedóníu og Bosníu-Herzegovínu verður boðin aðild að sambandslýðveldinu en stjómvöld í báðum lýðveldunum stefna að fullu sjálfstæði. Leiðtog- ar þjóðarbrotanna þriggja í Bosníu, Króata, Serba og múslima, hófu við- ræður í gær fyrir milligöngu Evrópu- bandalagsins en tilgangurinn með þeim er að koma í veg fyrir, að styij- öld bijótist út í ríkinu. Múslimar og Króatar vilja einnig stofna sjálfstætt ríki en Serbar vilja vera áfram í júgó- slavneska sambandsríkinu. Kjarnaoddur dreginn á burt Reuter. Úkraínumenn vinna nú hörðum höndum að því að fjarlægja öll kjarnorkuvopn frá svæðinu í kringum Kiev, höfuðborg lýðveldisins. A myndinni má sjá hóp úkraínskra hermanna draga burtu gám sem í er geymdur kjarnaoddur. Vopnin verða flutt til Rússlands, en'þar verður þeim eytt. ' • Bandaríkin: Mesta tapár í sögri bíla- iðnaðarins Dearborn. Reuter. FORD Motor Company, næst stærsti bifreiðaframleiðandi Bandaríkjanna, greindi í gær frá því að fyrirtækið hefði verið rekið með 2,26 milljarða dollara halla á síðasta ári eða sem samsvarar um 130 milljörðum íslenskra króna. Er þetta mesta tap í sögu fyrir- tækisins, en árið 1990 var rúmlega 860 milljóna króna hagnaður af rekstrinum. Bandarískir bifreiðaframleiðendur hafa fundið mjög fyrir þeirri kreppu í bandarísku efnahagslífi sem hófst í júlí 1990. Chrysler-fyrirtækið til- kynnti í síðustu viku að tap á rekstri þess hefði numið 795 milljónum doll- ara í fyrra og talið er að General Motors, sem kynnir ársreikninga sína fyrir 1991 síðar í mánuðinum , hafi tapað um þremur milljörðum dollara á árinu. Alls nemur því tap þriggja stærstu bifreiðaframleiðendanna um sex milljörðum dollara, eða rúmlega 345 milljörðum íslenskra króna, og þar með yrði árið 1991 mesta tapár í sögu bandarísks bílaiðnaðar. Jeltsín knýr á um upp- gjör við varaforsetann Moskvu. Reuter. BORIS Jeltsín, forseti Rússlands, fyrirskipaði í gær Alexander Rútskoj varaforseta, sem gæti síðar orðið hættulegur keppinautur hans, að knýja fram umbætur í landbúnaðinum sem þykir harla vonlítið verk- efni. Litið er á þetta sem ögrun við varaforsetann og búist er við að uppgjör á milli þeirra sé óhjákvæmilegt. Jeltsín boðaði ennfremur breytingar á efnahagsstefnu stjórnar sinnar sem miða að því að bæta kjör fátækra og stuðla að efnahagsbata. „Lífið tekur stöðugum breyting- um. Það er eðlilegt og óhjákvæmi- legt,“ sagði Jeltsín á rússneska þing- inu er hann tilkynnti að bráðlega yrðu lagðar fram tillögur um nýjar efnahagsaðgerðir til að draga úr óánægju almennings með minnkandi kaupmátt eftir að verðlag var gefið fijálst upp úr áramótum. Hann lýsti aðgerðunum þó ekki nánar. Jeltsín sagði þetta er hann flutti skýrslu um árangur ferðar sinnar til Lundúna, Parísar, Ottawa, Sam- einuðu þjóðanna og Washington á Samningarnir um EES: Úrslitatilraun til að ná samkomvdagi Brussel. Frá Kristófer M. Kristinssyni, fréttaritara Morgunblaðsins. Yfirsamninganefndir Evrópubandalagsins (EB) og Fríverslunar- bandalags Evrópu (EFTA) gera í dag úrslitatilraun til að ná samkomu- lagi um Evrópskt efnahagssvæði (EES). Margir heimildarmanna Morgunblaðsins efast um að hægt sé að halda lengi áfram og telja að þolinmæði samningsaðilanna sé á þrotum. Flest bendir því til þess að samningafundurinn í dag geti ráðið úrslitum um það hvort samningar takist. Þingmenn á Evrópuþinginu telja að senda eigi niðurstöður samninganna Evrópudómstólnum að nýju til umsagnar. Jón Baldvin Hannibalsson utanríkisráðherra sagði við Morgunblaðið í gær að þeir textar sem legið hefðu fyrir fyrri hluta dags í gær hafi verið óaðgengi- legir fyrir EFTA í heild. Hann segir lagasérfræðinga EB hafa verið n\jög ósveigjanlega í textasmíð og ólíklegt að samkomulag náist fyrir helgi. Segja má að samningamenn bandalaganna hafí lagt nótt við dag undanfarið til þess að ná samkomu- lagi um fyrirkomulag dómstóla og eftirlitsstofnana með framkvæmd EES-samningsins en umtalsverður árangur hefur náðst í öðrum úti- standandi málum. Samkvæmt heim- ildum í Brussel er staðan í samning- unum mjög brothætt en flestir telja að einlægur samningsvilji allra við- komandi muni ríða baggamuninn. Ljóst þykir að ekki verði kleift að staðfesta samkomulagið í dag en stefnt er að því að gera það fyrri- hluta næstu viku þegar gengið hefur verið frá samningstextanum. Fastafulltrúar aðildarríkja EB fjölluðu um stöðuna í samningavið- ræðunum á fundi í gær. Samkvæmt heimildum í Brussel áréttuðu þeir pólitískan áhuga aðildarríkjanna á að ná samkomulagi þrátt fyrir aug- Ijósa erfiðleika sem að þeirra mati væru ekki óyfirstíganlegir. Þess vegna væri ástæða til hóflegrar bjartsýni um árangur samningafund- arins í dag. Frans Andriessen sem fer með EES-samningana innan fram- kvæmdastjórnar EB sagði í Strass- borg í vikunni að lögð væri áhersla á að ljúka samningunum sem fyrst. Hann sagði að ekki kæmi til greina af hálfu framkvæmdastjórnarinnar að senda samninginn Evrópudóm- stólnum til umsagnar að nýju þar sem það útilokaði að hann gæti tek- ið gildi 1. janúar 1993 en allt kapp væri lagt á að svo gæti orðið. Flest- ir þingmenn á Evrópuþinginu sem tóku til máls í umræðum um EES töldu að leita ætti eftir umsögn Evr- ópudómstólsins að nýju þegar niður- stöður EES-samkomulagsins liggja fyrir. Gert var ráð fyrir að þingmenn greiddu atkvæði um ályktun þessa efnis seint í gærkvöldi eða í morgun. Alyktunin er í engu bindandi hvorki fyrir ráðherraráð né framkvæmda- stjórn en óttast er að þingmenn kunni að nota hana sem tilefni til að snið- ganga atkvæðagreiðslur um EES- samninginn eða jafnvel fella hann þegar samningurinn kemur til af- greiðslu þingsins. Það yrði þá á þeirri forsendu að framkvæmdastjórn og ráðherrar hafa hundsað vilja þingsins í þessu máli. Sjá samtal við Jón Baldvin á bls. 19 dögunum. Þingmennirnir hlýddu þöglir á skýrsluna en létu síðan spurningum rigna yfir hann um stefnu hans í innanríkismálum. „Kæri Borís Níkolajevítsj, við fylgj- umst af áhuga með veigamiklum þætti þínum í mótun nýrrar utan- ríkisstefnu," sagði einn ræðumanna, „en samt sem áður eru erfiðleikarn- ir hérna í Rússlandi það miklir og efnahagsvandinn svo mikill, að við verðum að fá að vita um tengsl for- setans við varaforsetann." Jeltsín svaraði því til að þeir Rútskoj hefðu rætt saman í tvær klukkustundir í fyrrakvöld og komist að samkomulagi. „Honum hefur ver- ið falið að hafa umsjón með umbót- um í landbúnaðinum - og það ætti að taka allan hans tíma,“ sagði hann. Ljóst var að þingmenn litu á þetta sem klækjabragð af hálfu forsetans því þeir ráku upp skellihlátur. Varaforsetinn á að gefa forsetan- um skýrslu um framkvæmd umbót- anna á tveggja vikna fresti og þing- inu mánaðarlega. Margir telja að Rútskoj kunni að reynast Jeltsín hættulegur keppi- nautur í framtíðinni. Rútskoj hefur ítrekað gagnrýnt þá ákvörðun Jelts- íns að gefa verðlag algjörlega frjálst og mótmælti einnig einkavæðingar- áformum forsetans á ferð sinni um hergagnaverksmiðjur nýlega. Þá hafði dagblaðið Nezavísímaja Gaz- eta eftir varaforsetanum í dag að Rússar mættu ekki útloka „stofnun eins lýðræðisríkis á evró-asíska svæðinu öllu“. Umbótasinnar óttast að hann eigi hér við öll fyrrverandi lýðveldi Sovétríkjanna. /

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.