Morgunblaðið - 07.03.1984, Page 16

Morgunblaðið - 07.03.1984, Page 16
56 MORGUNBLAÐIÐ, MIÐVIKUDAGUR 7. MARS 1984 Draumabúseta — eftir dr. Pétur H. Blöndal í fyrri grein minni tók ég til umræðu grein Jóns Rúnars Sveinssonar, formanns Húsnæð- issamvinnufélagsins Búseta, sem hann skrifaði vegna nokkurra að- vörunarorða minna um forsendur Búsetumanna þegar þeir með dæmum lofa hið nýja húsnæðis- form, húsnæðissamvinnufélagið. Held ég hér áfram að ræða um húsnæðismálin almennt og þá Búseta sérstaklega. Eignarhald á íbúðum Jón hefur þá skoðun, að eign sé óþörf, öruggt húsnæði dugir. Hann ályktar út frá aðsókninni að Búseta að þúsundir íslendinga eigi sér enga ósk heitari en að sleppa við hina margrómuðu húsnæðis- eign. Þessi ályktun er að mínu mati röng, því þessu fólki hefur ekki verið boðið upp á sömu gullnu kjörin til að eignast eigin íbúð og þeir Búsetamenn eru að lofa. Ef ég stofna á morgun húsnæðissér- eignafélag, sem gengur út frá því að 95% af verði eignaríbúðar verði lánaðar til 30 ára með 0,5% vöxt- um, hver yrði aðsóknin? Hver varð aðsóknin að Sigtúnsfundinum? Ég fullyrði að ef einhver tryði því að hægt yrði að ná þessu marki, þá gengju þúsundir í þetta félag. Jafnvel tugþúsundir. Og einnig margir þeirra, sem hafa keypt himnaríki hjá Búseta fyrir 500 kall. Ég er persónulega á þeirri skoð- un, að það sé þjóðhagslega hag- kvæmast að sem flestir búi í eigin húsnæði. Auk þess veitir það hverjum manni efnahagslegt sjálfstæði og eykur sjálfstæði hans að eiga þá fasteign, sem íbúðin hans er. Ég ætla að leyfa mér að rökstyðja þessar fullyrð- ingar. Umgengni um eigin íbúð er alla jafnan miklu mun betri en um leiguíbúðir enda beinir hagsmunir Dr. Pétur Blöndal þess, sem um gengur að halda eigninni við. Ef læsing á glugga bilar eða krani byrjar að leka er ekki beðið eftir manni frá húseig- anda eða „félaginu" til þess að gera við. Flestir gera það bara sjálfir. Þannig verður viðhald hús- anna miklu ódýrara. Menn eru líka mikið fúsari til þess að fegra íbúð sína og endurbæta, þegar þeir eiga hana sjálfir. En mest virði er þó það efnahagslega sjálfstæði, sem sá öðlast sem á sína eigin íbúð. Hann getur notað íbúðina sem varnagla ef hann vill skipta um vinnu, fara í framhaldsnám eða taka einhverja aðra áhættu. Og ef tryggingakerfið skyldi nú ekki reynast óbrigðult (það er jú háð þróttmiklu atvinnulífi) þá er sá, sem á eigin íbúð mikið betur staddur en leigjandinn, jafnvel þó sá hafi búseturétt. Sú staða fyrri aida að aimenningur var upp til hópa öreigar getur ekki komið upp ef menn almennt búa í eigin hús- næði. Þetta eru menn farnir að sjá víða erlendis og vinna markvisst að því að fólk búi í eigin húsnæði. En ég vil undirstrika það, að þetta er mín skoðun og Jón má hafa aðra skoðun mín vegna. „Ég fæ ekki skilið aö með því einu að ég hengi skilti „félagsleg íbúð“ yfir dyrnar á íbúð- inni minni skuli ég eiga rétt á forréttindaláni á forréttindakjörum. Og það á kostnað þeirra, sem ekki eiga svona skilti.“ 2. grein Hver á Búsetaíbúðina? Nokkrar spurningar I þeim blaðagreinum sem hamp- að hafa húsnæðissamvinnufé- lögum, er hvergi talað um það hver eigi íbúðirnar. Eftir 30 ár er lánið góða uppgreitt og íbúðin skuldlaus. Hver á hana þá? Búset- inn (þ.e. sá, sem á búseturéttinn) flytur úr íbúðinni og fær sín 5% endurgreidd með verðbótum. Eignast þá nýr íbúi íbúðina? Gef- um okkur að tuttugu menn stofni húsnæðissamvinnufélag og fái 20 íbúðir á silfurfati. Eftir 30 ár selja þeir allir sinn hlut og aðrir 20 kaupa búseturéttinn. Eignast þeir þá félagið og þessir 20 skuldlausu íbúðir fyrir nánast 5%? Og þurfa þeir engin lán að greiða niður? Hér vantar greinargóð svör. Hvernig verður með Búseta, hús- næðissamvinnufélag okkar Reyk- víkinga? Þegar það hefur byggt og keypt tíu þúsund íbúðir hér í Reykjavík eftir nokkur ár, trónir þá Jón Rúnar Sveinsson ofan á bákninu? Og ofan á tíu þúsund leiguliðum? Hvernig er með búseturéttinn? Verður hann ekki seldur hæst- bjóðanda? Það er reyndin t.d. í Svíþjóð. Ég get ekki ímyndað mér að búseturéttur í eftirsóttri íbúð í Suðurhlíðum komi til með að kosta jafnlítið og búseturéttur í annarri miður eftirsóttri íbúð. Braskið og klíkuskapurinn með búseturéttinn mun hefja innreið sína. Hvernig verður fyrstu 10 íbúð- unum hjá Búseta úthlutað? Verð- ur farið eftir inngöngu í félagið? Hvar yrði ég í röðinni, ef ég sækti um inngöngu í dag? Hvenær fengi ég íbúð? Hvar er formaður Búseta í hlunnindaröðinni? Hærri lán til Búsetaíbúða? Jón tekur í seinni grein sinni fyrir furðulegt dæmi um að 10 milljónir króna verði lánaðar út á eitt hús í Grafarvoginum til þess að rökstyðja að þær íbúðir, sem hann kallar félagslegar, eigi rétt til mikið hærri lána. Hann gefur sér að þetta hús skipti um eigend- ur á tveggja ára fresti í tíu ár. Hann getur þess ekki, að hann er búinn að leysa þarna vanda 5 fjöl- skyldna, sem allar virðast eiga að byrja á því að kaupa þetta ágæta hús. Hvað eiga svona dæmi að sanna? Hver er tilgangurinn? Venjulegur íslendingur tekur ekki oft lán hjá Byggingasjóði um ævina. Og ekki þekki ég dæmi þess að menn taki meiri lán en húsnæði þeirra kostar. Enda óhægt um vik þar sem þeir eiga ekki næg veð. Ég fæ ekki skilið að með því einu að ég hengi skilti „félagsleg íbuð“ yfir dyrnar á íbúðinni minni skuli ég eiga rétt á forréttindaláni á forréttindakjörum. Og það á kostnað þeirra, sem ekki eiga svona skilti. Hvernig geta menn öðlast sjálfsagðan rétt til niður- greiddra lána með því einu að stofna félag með ákveðnu heiti? Frjáls sparnaður Jón segir í seinni grein sinna að ef frjáls sparnaður væri fyrir hendi hér á landi væri allt önnur staða í húsnæðismálunum. Hér er ég honum hjartanlega sammála. En hvers vegna örvum við ekki frjálsan sparnað? Jón vill leggja skatt á vissa kynslóð eða skylda hana til þess að spara. Hann mið- ar við þá, sem eru 35 ára eða eldri (enda sennilega sjálfur yngri). Þetta fólk hafi hagnast svo mikið á óverðtryggðum lánum í verð- bólgu síðasta áratugar. Vissulega högnuðust margir á þeim tíma eins og ég hefi áður bent á, en bara ekki allir jafn mikið. Sumir högnuðust ekki neitt vegna þess að þeir byggðu ekki eða fengu ekki lán á þessum tíma. Margir, sem nú eru þrítugir hafa hagnast dável. Regla Jóns er of einföld. Hugsan- lega mætti skattleggja lántökur þessa tíma. En lánin voru með mjög misjöfnum kjörum. Auk þess er það ósiðlegt að láta fólk gera ráðstafanir við ákveðnar aðstæður (óverðtryggð lán, frádrátt vaxta á sköttum) og koma svo aftan að því. Nei, skattlagning kemur ekki til greina. Og skyldusparnaður er mér mjög ógeðfelldur. Hann ýtir enn frekar undir skattsvik og kemur aðallega niður á launafólki. Nei, við verðum að fá fólk til þess að spara af frjálsum og fús- um vilja. Benda fólki á kosti sparnaðar. Öryggið, frelsið og sjálfstæðið, sem sparnaður gefur. Segja ungu fólki hversu miklu auðveldara sé að byggja eða kaupa ef menn eiga eins eða tveggja ára sparnað (200 þús. til 400 þús). upp á að hlaupa. Fá eldri kynslóðina (35 ára og eldri) til þess að slaka örlítið á neyslunni og leggja svo sem eins og eitt videótæki til hlið- ar á ári. En við verðum að forðast eins og heitan eld að tala um að skerða verðtryggingu á innlánum eða lækka vexti um of. Sparnaður myndast ekki nema menn treysti því að þeir tapi ekki á því að spara, þ.e. að þeir geti eins keypt skfðin eftir árið eins og nú. Og eftir því sem vextir hækka, þeim mun meiri verður sparnaðurinn. Geti menn eftir árið keypt skiði og vettlinga að auki, freistar það þeirra til að leggja til hliðar. Þeg- ar innlán eru orðin of mikil, geta menn lækkað vextina litillega. Besta ráðið til þess að ná fram miklum sparnaði er að gefa vexti frjálsa. Það kemur auk þess í veg fyrir að fjármagnið streymi i óarðbæra fjárfestingu eins og reyndin hefur verið hér á landi og Kynning á merkja- sölu Rauða krossins Um áratugaskeið hefur ösku- dagurinn verið kynningardagur Rauða krossins. Þá hafa deildir hans um allt land efnt til merkja- sölu til fjárhagslegs stuðnings fyrir starf sitt í heimabyggð. Reykjavíkurdeild RKÍ hefur ann- ast merkjasölu á höfuðborgar- svæðinu og á hverju ári notið að- stoðar mörg hundruð skólabarna, sem ætíð hafa verið boðin og búin til að annast merkjasölu af mikl- um dugnaði og þannig styrkt starf Rauða krossins og tekið þátt í að efla mannúðar- og samhjálpar- starf stofnunarinnar. Með þessum hætti hefur fjöldi skólabarna komist í nokkra kynningu við Rauða krossinn og starf hans. Sú þekking og fræðsla um starf Rauða krossins, sem þau hafa öðl- ast í þessu starfi á öskudag hefur geymst í traustu minni hinna ungu borgara fram á fullorðinsár. Þetta hefur orðið grundvöllur vinsælda og virðingar Rauða krossins og skapað traust tengsl stofnunarinnar við þjóðfélagið. Starf Rauða krossins beinist að því að efla mannúð og samhjálp og auka virðingu fyrir því jákvæða í heiminum. Ranði kross íslands vinnur að þessum málum bæði hér heima og erlendis í samvinnu við Alþjóða Rauða krossinn, en hver deild vinnur fyrst og fremst að verkefn- um á sínu félagssvæði og á það einnig við um Reykjavíkurdeild RKl, sem er stærsta deild stofn- unarinnar með rúma 10.000 fé- laga. Verkefni Reykjavíkurdeildar eru fjölþætt og mörg þeirra stór, aðeins verður minnst á nokkur þeirra og það stuttlega. Múlabær: Á ári aldraðra tók Reykjavík- urdeild RKÍ höndum saman við SÍBS og Félag aldraðra um að stofna og starfrækja dagvist fyrir aldraða og öryrkja. Komið var á fót stofnuninni Múlabæ sem er í Ármúla 34. Múlabær tók til starfa í ársbyrjun 1983 og á því ári nutu þar þjónustu 184 einstaklingar. Margt af þessu fólki hefði ekki getað búið í heimahúsum án þess- arar aðstoðar, enda sumt af þessu fólki nýkomið af sjúkrahúsum. Heimsending máltíða: Um árabil hefur Reykjavíkur- deild veitt öryrkjum og öldruðum, sem erfitt eiga um aðdrætti til heimilis, þá þjónustu að senda þeim heim mat á kostnaðarverði. Þessi þjónusta hefur komið mörg- um að gagni og eftirspurn farið vaxandi. Námskeið í skyndihjálp: Deildin heldur að staðaldri námskeið í skyndihjálp og er ætl- unin að taka þar upp nýtt fyrir- komulag, sem ætlað er unglingum þannig að þeir fái kennslu, afnot tækja og alla aðstöðu ókeypis, að frátöldum kennslubókum einum. Á vegum Reykjavíkurdeildar starfar nefnd í samvinnu við Al- 1 RtofgmiÍMbifetft 00 : co Metsölublad á hverjwn degi! Úr matstofu Múlabæjar. mannavarnir og Rauða kross Is- lands að skipulagi vissra þátta neyðarvarna á höfuðborgarsvæð- inu. Sjúkraflutningar: Reykjavíkurdeildin á nú 6 sjúkrabifreiðar, sem starfræktar eru af Slökkviliðinu og ein þeirra, neyðarbíllinn, starfræktur frá Borgarspítalanum í samvinnu við slysadeild og lyflækningadeild spitalans. Þessi bíll hefur nú verið búinn öllum nýjustu tækjum, sem neyðarbíll þarf að hafa. Með til- komu þessa bíls hafa orðið þátta- skil í sjúkraflutningum fyrir bráð- veika sjúklinga. Með þessum bíl fer sérþjálfaður læknir, sem getur strax í heimahúsum hafið meðferð þegar slíks er þörf t.d. fyrir bráð- veika hjartasjúklinga. Þannig hef- ur sá tími sem líður frá því beðið er um aðstoð þar til hjartasjúkl- ingur fær meðferð sérfræðings með fullkomnustu tækjum styst um nærri helming. Ágóði af merkjasölu Rauða krossins í Reykjavík hefur undan- farin 3 ár runnið til öldrunarmála og mun einnig gera það að mestu leyti nú en þó er ætlunin að verja nokkrum hluta ágóðans til þess að standa undir kostnaði við skyndi- hjálparnámskeið fyrir unglinga á þessu ári. Reykjavíkurdeild RKÍ væntir þess að vel verði tekið á móti merkjasölubörnum Rauða krossins þegar þau heímsækja heimili ykkar í dag. Þau vinna að góðu máiefni sem vert er að styðja. Reykjavíkurdeild RKÍ ■

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.